Hà Nội
23°C / 22-25°C

Thực phẩm chức năng có thần kỳ?

Thứ ba, 10:08 25/10/2011 | Sống khỏe

Hiện nay chế phẩm gọi là thực phẩm chức năng được quảng cáo rầm rộ và rất nhiều người tin dùng.

Nhiều người xem thực phẩm chức năng có tác dụng tốt, thậm chí gọi đó là chế phẩm thần kỳ, nhưng cũng không ít người than phiền chẳng có tác dụng gì, nhiều khi ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe.

Không phải là thuốc

Thực phẩm chức năng là những chế phẩm bắt nguồn từ thực phẩm được thay đổi thành phần qua chế biến, bổ sung, nhằm đưa đến tác dụng sinh lý nào đó có lợi cho sức khỏe ngoài việc cung cấp chất dinh dưỡng cơ bản. Các thực phẩm chức năng bày bán với bao bì chai lọ giống chai lọ thuốc và dạng bào chế là viên nén, viên nang giống y như viên thuốc nhưng không được xem là thuốc. Trên nhãn, bao bì của thực phẩm chức năng bắt buộc ghi rõ: “Đây không phải là thuốc và không được dùng để thay thế thuốc”.
 
Lấy ví dụ sản phẩm là vitamin và chất khoáng, nếu nhà sản xuất đăng ký là thuốc thì sản phẩm đó phải bán trong nhà thuốc. Nhưng nếu đăng ký là thực phẩm chức năng (vì có thể tìm thấy vitamin và chất khoáng trong thực phẩm ăn uống hằng ngày cũng như trong thực phẩm chức năng, khi đã được bổ sung, thay đổi liều lượng nhằm hỗ trợ sức khỏe) thì chế phẩm vitamin và chất khoáng, phải bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm (phải đăng ký và nêu rõ các tiêu chuẩn chất lượng cho người tiêu dùng biết). Ở Mỹ, thực phẩm chức năng không được FDA (tương đương Cục Quản lý dược thuộc Bộ Y tế ở nước ta) quản lý, và tác dụng của thực phẩm chức năng nhiều khi chưa thông qua nghiên cứu khoa học để chứng thực giống như dược phẩm.

Bên cạnh một số chế phẩm thực phẩm chức năng có chất lượng bảo đảm sự an toàn (đương nhiên phải dùng đúng cách, đúng liều lượng theo hướng dẫn), có nhiều chế phẩm dỏm trà trộn trên thị trường vừa bán rất đắt tiền vừa gây hậu quả bất lợi.

Nhưng cũng thận trọng như dùng thuốc

Nhờ quảng cáo rầm rộ, nhiều thực phẩm chức năng được xem là “thần dược” chữa bá bệnh. Thật ra đây là thực phẩm bổ sung, chỉ có tác dụng hỗ trợ và có rất nhiều hạn chế chứ không phải có tác dụng “thần kỳ”. Như có người uống “dầu cá” suốt cả năm với hi vọng giúp mỡ trong máu tốt, nhưng không ngờ khi khám sức khỏe thì bị rối loạn lipid huyết, tức mỡ trong máu, trong đó có cholesterol cao. Ở đây, đương sự không biết dầu cá chỉ có tác dụng hỗ trợ, có nhiều yếu tố khác ảnh hưởng đến sức khỏe. Nếu có chế độ dinh dưỡng không tốt, ăn quá thừa năng lượng như ăn nhiều dầu mỡ, uống nhiều bia rượu, hoặc người đó đã nhuốm bệnh gọi là tăng lipid huyết thì dù uống bao nhiêu dầu cá vẫn bị tăng lipid huyết.

Cũng cần lưu ý, thực phẩm chức năng vẫn có thể gây tác dụng phụ hay phản ứng có hại giống như thuốc, thậm chí có thể gây dị ứng nặng nề nhất là sốc phản vệ. Vì vậy, cần thận trọng trong sử dụng thực phẩm chức năng. Có lời khuyên: “Khi đi khám hoặc tái khám ở bác sĩ phải báo cho bác sĩ biết đã dùng thực phẩm chức năng loại nào hoặc muốn dùng thêm thực phẩm chức năng. Được thông báo, bác sĩ sẽ quyết định cho dùng hay không nên dùng”, vì thực phẩm chức năng có thể gây tương tác bất lợi với thuốc dùng trong điều trị.

Tóm lại, để phòng chống bệnh tật nên góp phần chống ô nhiễm môi trường, vệ sinh cá nhân thật tốt, dinh dưỡng đầy đủ và đúng cách (tránh ăn uống quá thừa năng lượng, cần ăn nhiều rau quả, trái cây...), vận động hợp lý và nghỉ ngơi đầy đủ, tránh nghiện rượu, thuốc lá, phòng các bệnh viêm nhiễm, có cuộc sống lành mạnh giúp thư thái, lạc quan, yêu đời. Nếu có điều kiện có thể dùng thực phẩm chức năng nhưng phải dùng với ý thức thận trọng như dùng thuốc, cũng như không gán tác dụng gọi là “thần kỳ” cho bất cứ thực phẩm chức năng nào.

Có thể uống vitamin mỗi ngày?

* Tôi sợ mình thiếu hụt vitamin do không được đáp ứng đủ qua thức ăn nên mỗi ngày tự bổ sung các loại vitamin tổng hợp, vitamin B, C, canxi, kẽm. Như vậy có được không?

(N.N., TP.HCM)

- Sử dụng thực phẩm chức năng bổ sung vitamin và chất khoáng không thay thế được thức ăn, vẫn phải ăn uống đầy đủ, cân bằng các nhóm thực phẩm, đặc biệt tăng cường trái cây, rau quả (được xem là nguồn vitamin thiên nhiên rất tốt).

- Trong các loại vitamin, vitamin A và D không được dùng thừa, dùng quá liều vì sẽ tích lũy trong cơ thể và có thể gây ngộ độc. Riêng phụ nữ có thai và trẻ em, đặc biệt trẻ sơ sinh, dùng quá liều vitamin A, D rất nguy hiểm. Nếu dùng quá liều đưa đến thừa vitamin A có thể gây quái thai ở phụ nữ có thai, còn trẻ sơ sinh thì bị tăng áp lực sọ não đưa đến lồi thóp, viêm teo dây thần kinh thị giác.
 
Dùng quá liều vitamin D sẽ gây vôi hóa nhau thai ở thai phụ, còn trẻ thì bị chán ăn, mệt mỏi, nôn ói, xương hóa sụn sớm. Nếu dùng thực phẩm chức năng ngày uống một viên cần xem kỹ thành phần không được chứa quá 5.000 đơn vị quốc tế (IU) vitamin A và không quá 400 IU vitamin D.

- Không nên dùng vitamin C liều quá cao (hơn 1gam/ngày) vì có thể gây tiêu chảy, loét đường tiêu hóa, sỏi thận khi dùng dài ngày.

- Để an toàn khi dùng thuốc nói chung, kể cả dùng thực phẩm chức năng, không nên dùng liên tục trong thời gian dài mà hãy dùng cách khoảng. Như dùng thực phẩm chức năng cung cấp nhiều vitamin khoáng chất bằng cách uống 20 ngày/tháng, còn 10 ngày để nghỉ "xả hơi", sau đó có thể tiếp tục quá trình vừa kể.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Đức 
(Đại học Y dược TP.HCM)
Tuổi trẻ
thuhuyen
Bình luận (0)
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
4 bí quyết giúp bạn nằm máy lạnh không bị đau họng

4 bí quyết giúp bạn nằm máy lạnh không bị đau họng

Sống khỏe - 13 giờ trước

Trong những ngày hè oi bức, máy lạnh giúp xua tan cảm giác nóng nực, khó chịu. Tuy nhiên, không ít người sau khi ngủ dậy thường gặp tình trạng đau họng, khô họng, nghẹt mũi hoặc ho kéo dài và cho rằng nguyên nhân là do nằm máy lạnh.

Người đàn ông đang khỏe mạnh phát hiện ung thư thực quản, thừa nhận 2 sai lầm nhiều nam giới Việt mắc phải

Người đàn ông đang khỏe mạnh phát hiện ung thư thực quản, thừa nhận 2 sai lầm nhiều nam giới Việt mắc phải

Sống khỏe - 18 giờ trước

GĐXH - Khai thác bệnh sử của người bệnh tiền ung thư thực quản cho thấy ông có tiền sử hút thuốc lá khoảng 20 bao/năm, thỉnh thoảng uống bia rượu...

Nắng nóng đỉnh điểm: Có phải uống càng nhiều nước càng tốt?

Nắng nóng đỉnh điểm: Có phải uống càng nhiều nước càng tốt?

Sống khỏe - 20 giờ trước

Để đảm bảo sức khỏe, đặc biệt trong mùa nắng nóng, mọi người cần uống nước đủ. Thiếu nước có thể dẫn đến mất nước khiến cơ thể không thể thực hiện các chức năng bình thường nhưng uống nhiều nước cũng gây hại không kém.

Nữ sinh 18 tuổi đau đầu suốt 3 năm vì chủ quan với viêm xoang mạn tính

Nữ sinh 18 tuổi đau đầu suốt 3 năm vì chủ quan với viêm xoang mạn tính

Sống khỏe - 21 giờ trước

GĐXH - Suốt 3 năm ròng, nữ sinh 18 tuổi sống chung với những cơn đau nặng đầu dai dẳng kèm theo tình trạng tê nửa mặt trái bất thường vì viêm xoang mạn tính.

Hai mẹ con cùng mắc ung thư phổi: Bác sĩ chỉ ra yếu tố gây bệnh nhiều người Việt bỏ qua

Hai mẹ con cùng mắc ung thư phổi: Bác sĩ chỉ ra yếu tố gây bệnh nhiều người Việt bỏ qua

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Mẹ mắc ung thư phổi giai đoạn cuối, người phụ nữ 42 tuổi quyết định đi kiểm tra sức khỏe. Không ngờ, bác sĩ phát hiện chị cũng mắc ung thư phổi dù hoàn toàn không có triệu chứng.

6 loại thực phẩm càng ăn nhiều càng gây đau khớp, viêm khớp

6 loại thực phẩm càng ăn nhiều càng gây đau khớp, viêm khớp

Sống khỏe - 1 ngày trước

Trước làn sóng thực phẩm tinh chế và thức ăn nhanh, tỷ lệ viêm khớp đang gia tăng. Bên cạnh điều trị y tế, điều chỉnh chế độ ăn uống chính là chìa khóa giúp bảo vệ xương khớp.

U40 cần biết: Những dấu hiệu cảnh báo suy thận dễ bị bỏ qua

U40 cần biết: Những dấu hiệu cảnh báo suy thận dễ bị bỏ qua

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Nhiều người vẫn nghĩ suy thận là bệnh của người lớn tuổi hoặc chỉ xuất hiện ở người có bệnh nền kéo dài. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy ngày càng nhiều người trẻ mắc bệnh thận mạn, thậm chí phải lọc máu từ rất sớm.

Người đàn ông 40 tuổi mắc ung thư gan vì thói quen nhiều người Việt đang làm mỗi ngày

Người đàn ông 40 tuổi mắc ung thư gan vì thói quen nhiều người Việt đang làm mỗi ngày

Sống khỏe - 1 ngày trước

GĐXH - Cho rằng nước ép trái cây tốt cho sức khỏe, người đàn ông 40 tuổi duy trì thói quen uống nước ép đóng chai thay nước lọc suốt nhiều năm. Đến khi nhập viện vì đau bụng dữ dội, anh bất ngờ được chẩn đoán ung thư gan trên nền gan nhiễm mỡ nặng.

Chuyên gia cảnh báo sai lầm khi uống 'nước mát' ngày nắng nóng: Không phải càng uống càng tốt

Chuyên gia cảnh báo sai lầm khi uống 'nước mát' ngày nắng nóng: Không phải càng uống càng tốt

Bệnh thường gặp - 2 ngày trước

GĐXH - Trong những ngày nắng nóng kéo dài, nhiều người có xu hướng uống nước dừa, nước đậu đen hay các loại “nước mát” thay nước lọc để giải nhiệt. Tuy nhiên, theo chuyên gia dinh dưỡng, việc lạm dụng các loại đồ uống này có thể gây mất cân bằng điện giải, tăng gánh nặng cho cơ thể và tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nếu dùng sai cách.

Đi khám vì nghi ngờ dấu hiệu đột quỵ, bác sĩ phát hiện nguyên nhân bất ngờ

Đi khám vì nghi ngờ dấu hiệu đột quỵ, bác sĩ phát hiện nguyên nhân bất ngờ

Sống khỏe - 2 ngày trước

GĐXH - Một trường hợp hy hữu vừa được ghi các bác sĩ cho thấy không phải mọi biểu hiện giống đột quỵ đều xuất phát từ bệnh lý mạch máu não.

Top