> Xi măng “tố” than ép giá vận tải gây thiệt hại Hàng ngàn tỷ: Nhầm lẫn nhỏ?
“Nhất bên trọng, nhất bên khinh”
Trước câu hỏi tại sao TKV độc quyền vận tải than cho các công ty xi măng khiến việc cạnh tranh lành mạnh về giá cước của các doanh nghiệp vận tải khác bị xâm hại(?), ông Lê Minh Chuẩn, Phó TGĐ TKV cho rằng: Do tình hình buôn lậu than xảy ra rất nhiều cho nên Tập đoàn phải có chế tài để quản lý. Nhiều phương tiện vận tải không chở than về các đơn vị mua mà “rẽ ngang, rẽ tắt” bán cho đầu nậu hoặc xuất lậu qua biên giới.
Chỉ riêng những đơn vị tiêu thụ than lớn như các Nhà máy nhiệt điện Phả Lại, Nhà máy nhiệt điện Ninh Bình được phép tự thỏa thuận cước vận chuyển và tự lựa chọn doanh nghiệp vận tải (có biên bản tự thỏa thuận gửi kèm cho phóng viên). Ngoài ra, các đơn vị khác thì không. Hơn nữa, các đơn vị mua than phục vụ cho sản xuất xi măng không có phương tiện, phải đi thuê doanh nghiệp khác làm nên dễ dẫn đến than bị thất thoát trên đường vận chuyển.
Hiện nay, các phương tiện vận tải của TKV chỉ đáp ứng được khoảng 10% yêu cầu vận chuyển thực tế. TKV không “bỏ túi” được đồng nào tiền cước vận chuyển than cho các công ty xi măng.
|
|
|
Những bao xi măng này đều chịu giá cước vận tải “ép” của TKV. |
Những lập luận trên của lãnh đạo TKV rất thiếu thuyết phục bởi lẽ: Thứ nhất: TKV đã và đang thực hiện nhiều biện pháp để kiểm soát việc thất thoát than như kẹp chì phương tiện vận tải; bán than theo kế hoạch sản xuất của các đơn vị tiêu thụ và kiểm tra thành phẩm tương ứng; kiểm tra lượng than, độ ẩm khi nhập kho các đơn vị tiêu thụ...
Việc độc quyền vận tải không phải là phương án kiểm soát duy nhất, hữu hiệu nhất. Trong khi đó nó đang gây nên sự thiệt hại lớn với lý do cước mà TKV “áp” đắt hơn thị trường rất nhiều. Thứ hai: Đã là khách hàng của TKV thì đều bình đẳng như nhau.
Vì vậy không có chuyện các công ty nhiệt điện được tự thỏa thuận và lựa chọn các doanh nghiệp vận tải về giá cước, còn các công ty xi măng thì không. Thứ ba: Các đơn vị sản xuất xi măng không phải là doanh nghiệp vận tải nên họ thiếu phương tiện là chuyện đương nhiên.
Trong khi đó, bản thân TKV cũng phải đi thuê các doanh nghiệp vận tải ở ngoài vì phương tiện chỉ đáp ứng được 10% nhu cầu thực tế. TKV được thuê các doanh nghiệp vận tải khác thì các đơn vị tiêu thụ xi măng cũng phải có quyền bình đẳng như vậy. Hơn nữa, không có căn cứ nào cho thấy doanh nghiệp vận tải mà TKV thuê sẽ không gây thất thoát như các đơn vị xi măng thuê.
Lập lờ
Tại buổi làm việc, phóng viên Báo GĐ&XH đặt nhiều câu hỏi với lãnh đạo TKV như: Chính phủ và Bộ Công Thương có văn bản nào cho phép TKV “độc quyền” vận tải không? TKV đã phát hiện đơn vị sản xuất xi măng nào gian lận, gây thất thoát than trên đường vận chuyển chưa? Các đơn vị sản xuất xi măng mong muốn tự quyết định giá cước và đơn vị vận tải, mặc dù không có căn cứ pháp lý, TKV vẫn ngăn cản?
Trước những câu hỏi này, ông Lê Minh Chuẩn cho rằng không có văn bản nào cho phép TKV được phép độc quyền vận tải. Cho đến nay, chưa phát hiện được đơn vị xi măng nào gian lận, gây thất thoát cả với lý do là phương thức thủ đoạn rất tinh vi, khó nắm bắt.
Đặc biệt đến lúc này, ông Chuẩn lại “tiền hậu bất nhất” khi cho rằng TKV không hề “ép” giá cước và các đơn vị sản xuất xi măng vẫn được tự thỏa thuận. Tuy nhiên, khi phóng viên đề nghị TKV đưa ra các văn bản cho thấy các đơn vị sản xuất xi măng được tự thỏa thuận như các nhà máy nhiệt điện thì được trả lời sẽ cung cấp sau.
Qua tìm hiểu tại các đơn vị sản xuất xi măng, phóng viên được biết không hề có bất cứ biên bản thỏa thuận nào về cước vận chuyển. Các đơn vị này buộc phải chịu cước vận chuyển của TKV cao hơn thị trường nhiều lần vì nếu không sẽ không được mua than (ví dụ như Nhà máy xi măng Hữu Nghị chịu cước vận tải của TKV cao hơn thị trường 101.500 đ/tấn, chịu thiệt hại hàng chục tỷ đồng mỗi năm).
Hiện nay, việc “ép” cước vận tải trên đang nhức nhối trong dư luận. Người cuối cùng phải chịu thiệt hại là các khách hàng phổ thông. Nhiều doanh nghiệp xi măng cho rằng đã đến lúc các đơn vị nghiệp vụ của Bộ Công an phải vào cuộc để làm rõ những khuất tất phía sau các thương vụ vận tải này.
|
Liệu TKV có đảm bảo giao hàng đủ số lượng, chất lượng?
“Chúng tôi đảm bảo được rằng các đơn vị sản xuất xi măng có thể tự vận chuyển than cho mình. Mỗi đơn vị sản xuất xi măng đều có các phương tiện vận chuyển hàng hóa của mình.
ừ trước đến giờ, phương tiện của các đơn vị sản xuất xi măng mới chỉ có mỗi nhiệm vụ vận chuyển sản phẩm thành phẩm, không được vận chuyển nguyên liệu mà mình bỏ tiền mua. Như thế là lãng phí một nguồn lực rất lớn của chúng tôi. Từ trước đến giờ, TKV giao hàng cho các đơn vị mua tại kho bên mua.
Các đơn vị của TKV đã tự thuê các doanh nghiệp vận tải trôi nổi ngoài thị trường để vận chuyển, rồi có cả tình trạng phun thêm nước để tăng độ ẩm. Liệu TKV có bảo đảm rằng các chủ phương tiện vận chuyển cho chúng tôi có đảm bảo chất lượng và số lượng than giao cho chúng tôi hay không?”.
Ông Nguyễn Văn Thiện, Chủ tịch Hiệp hội xi măng Việt Nam |
Lâm Ngọc – Nguyễn Tuấn