Tiếp cận KHHGĐ an toàn và tự nguyện

Các số liệu chính thức cho thấy, trong 4 thập kỷ qua, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong việc cải thiện hệ thống cung cấp dịch vụ KHHGĐ. Nếu số con trung bình mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ (15-49 tuổi) những năm 1970 lên tới 5 con, thì tới năm 2016, con số này chỉ còn 2,09 con. Mức sinh thay thế ở Việt Nam đã được duy trì từ 10 năm nay, cũng nhờ một phần lớn từ việc thực hiện tốt KHHGĐ. Tỷ lệ sử dụng các biện pháp tránh thai (BPTT) hiện đại đã tăng từ 37% (năm 1988) lên 67% (2016). Con số này được đánh giá là khá cao so với thế giới.

Tuy nhiên, cố TS Babatunde Osotimehin, nguyên Giám đốc điều hành của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) toàn cầu từng nói: “Khi mà mỗi cô gái, mỗi phụ nữ và mỗi người dân ở bất cứ đâu còn chưa được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, đặc biệt là KHHGĐ thì công việc của chúng ta vẫn chưa hoàn thành”.

Tại Việt Nam, dù đạt được rất nhiều thành tựu, song vẫn còn một bộ phận người dân chưa tiếp cận được đầy đủ các dịch vụ KHHGĐ. Điều này đã và sẽ liên quan chặt chẽ đến tỷ lệ mang thai ngoài ý muốn, phá thai không an toàn, bệnh lây nhiễm qua đường tình dục, nguy cơ kéo theo những tổn hại sâu sắc đến sức khoẻ, tinh thần và tính mạng của phụ nữ, trẻ em gái. Theo các chuyên gia, điều Việt Nam cần làm bây giờ là nâng tỷ lệ sử dụng BPTT hiện đại, giảm tỷ lệ BPTT truyền thống, để hạn chế sự thất bại trong dùng BPTT. Cùng đó, tổ chức các hoạt động truyền thông thay đổi hành vi mạnh mẽ để khuyến khích nam giới tham gia vào KHHGĐ...

Năm 2018, chủ đề Ngày Dân số Thế giới 11/7 tại Việt Nam được xác định là: “Thành công của KHHGĐ là tiền đề cho sự phát triển bền vững” cho thấy sự cần thiết và giá trị đo đếm được của việc đáp ứng quyền cơ bản này. Điều này càng có ý nghĩa quan trọng khi Việt Nam đang thực hiện cụ thể hoá nội dung Nghị quyết số 21-NQ/TW Hội nghị Trung ương 6 (khóa XII) về công tác dân số trong tình hình mới. Theo đó, chủ trương mới và rất lớn của Đảng là tiếp tục “Chuyển trọng tâm chính sách dân số từ KHHGĐ sang dân số và phát triển”.

Bàn về vai trò của KHHGĐ trong “tình hình mới”, các chuyên gia nhấn mạnh, chuyển trọng tâm, chứ không phải là “từ bỏ KHHGĐ” mà KHHGĐ được thực hiện theo phương thức mới. Do đó, trong định hướng chính sách dân số mới, “duy trì mức sinh thay thế” là nội dung đầu tiên. Để trung bình số con của mỗi bà mẹ khoảng 2,1, đương nhiên phải áp dụng các biện pháp KHHGĐ, tức là không thể “từ bỏ KHHGĐ”. Vấn đề là cần tổ chức KHHGĐ theo phương thức mới. Thông điệp truyền thông ngày nay không chỉ xoay quanh KHHGĐ mà cần phủ kín 6 nội dung mà chính sách dân số mới sẽ hướng tới, giải quyết toàn diện các vấn đề quy mô, cơ cấu, phân bố và chất lượng dân số trong mối quan hệ hữu cơ với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Quỳnh An