Tìm biện pháp lấp đầy "khoảng trống"

Nhưng đôi khi thực tế lại hết sức trớ trêu, sự xa cách, những đổi thay về lối sống, những nghi kỵ về tiền bạc cứ thế âm thầm len lỏi, tạo nên những vết nứt vỡ không mong đợi.

 

Anh Long buồn bã kể về người vợ bỏ nhà đi suốt 4 năm nay. Ảnh: L.V

 

Khi mất đi "hương đồng gió nội"

Ông Đỗ Xuân Trường, Bí thư Đảng ủy xã Đông Giang (Đông Hưng, Thái Bình) nói với tôi rằng, cái được nhất của xuất khẩu lao động (XKLĐ) là mang lại lợi ích kinh tế gia đình. Hầu hết những gia đình có người đi XKLĐ đều trở nên khá giả, hoặc ít nhất là thoát nghèo. Nhưng cái không được chính là những mất mát về tình cảm. Một trong những gia đình chịu nhiều mất mát nhất đó là gia đình anh Phạm Đình Long và chị Phạm Thị Hưng, ở xóm 5, xã Đông Giang, huyện Đông Hưng. 

Tôi đến nhà anh Long đúng lúc anh vừa đi phu hồ về. Qua câu chuyện của anh Long về người vợ đã bỏ anh đi suốt nhiều năm nay, chúng tôi được biết, chị Hưng đi XKLĐ sang Đài Loan năm 2003. Năm 2006, khi gần kết thúc hợp đồng thì chị trốn ra ngoài với mong muốn được ở lại làm thêm ít năm nữa. Không may bị phát hiện, chị về nước. Do tự ý bỏ hợp đồng nên chị Hưng không lấy được tiền đặt cọc. Kết quả sau gần 3 năm làm việc ở Đài Loan, chị chỉ gửi về nhà được hơn 60 triệu đồng cho anh Long làm nhà. Còn ngày về nước, chị không một xu dính túi.

Về nước được khoảng chục ngày, chị Hưng đề nghị với anh Long là ly hôn giả để chị sang Đài Loan làm việc thêm lần nữa. Anh thẳng thừng nói với vợ và gia đình vợ rằng, nếu ly hôn giả cũng thành ly hôn thật, nên anh không đồng ý. Thực tế là anh Long muốn giữ chị Hưng ở nhà, no đói có nhau, tình cảm đầm ấm như ngày xưa... Nhưng chị Hưng đã khác. Phương án ly hôn giả không được, chị liền sang ngoại nhờ em gái đi làm giấy chứng minh nhân dân, dán hình của mình để xuất ngoại theo tên của em gái nhưng không thành. Không thể tiếp tục "xuất ngoại" được, ở nhà đúng 28 ngày thì chị Hưng bỏ đi.

- Nó đi mút mùa từ ngày đó đến giờ. Lúc đầu là đi Hải Dương, sau rồi vào miền Trung, rồi lên Hà Giang, còn nay thì đang ở Tiền Hải (Thái Bình).

- Anh không gọi chị ấy về à?

- Gọi nhưng nó không về. Nó đòi ly hôn nhưng không viết đơn mà bắt tôi phải viết đơn. Nói thật, bảo tôi làm việc thì dễ nhưng bảo tôi viết đơn thì tôi không viết.

Vợ chồng anh Long, chị Hưng cứ ông chẳng bà chuộc như vậy suốt hơn 4 năm nay. Tâm sự với tôi, anh Long thú thật rằng, mặc dù rất giận chị Hưng nhưng anh không muốn bỏ vợ. Anh vẫn mong muốn một ngày nào đó chị Hưng nghĩ lại mà về với bố con anh. Hiện tại, con trai lớn của vợ chồng anh Long là cháu Phạm Đình Sơn, sinh năm 1992 đã nhập ngũ được một thời gian. Cháu Phạm Thị Quỳnh, sinh năm 2000, hiện đang học lớp 6. Anh Long không muốn cháu Quỳnh xa mẹ thêm nữa, nhưng dường như anh đã bất lực.

- Ngoài việc chị muốn đi XKLĐ, còn có lý do nào khiến chị muốn ly dị không?

- Chắc tại tôi lam lũ, quê mùa.

- Sao anh lại nói vậy, chị ấy cũng ở đất này, sinh sống ở đất này, cũng cùng cảnh với nhau cả... sao lại dám chê anh?

- Làm sao tôi biết được.

Để hiểu rõ hơn về mối quan hệ vợ chồng đang có nhiều dấu hiệu của tan vỡ, rạn nứt, tôi hỏi anh Long:

- Ngày còn ở nhà và sau khi đi nước ngoài về, anh có thấy chị thay đổi không, cách ăn mặc có khác không?

Anh Long không ngần ngại, trả lời tôi:

- Có đấy. Hồi nó mới về, có lần đạp xe đến nhà ông bà, đi qua cầu Lan mồ hôi ướt đẫm. Nó lại mặc cái áo trắng mỏng, trông không ra làm sao cả. Tính tôi gia trưởng, nói ngay "cô đi thế nào mặc kệ, giờ về quê ăn mặc phải khác đi. Đất có lề, quê có thói, không thể ăn mặc như thế này được".

Những thay đổi tưởng như rất nhỏ trong cuộc sống như cách ăn mặc, sinh hoạt hàng ngày... lại là bắt đầu của những mâu thuẫn lớn.

 

Ly thân, lạnh nhạt, ghen tuông…

Ông Đỗ Xuân Trường cho biết, có một sự thay đổi dễ nhận thấy nhất ở những bà vợ đi làm ở nước ngoài về là quần áo và đầu tóc. Trước đây quần dài quá mắt cá nhân, giờ về toàn quần đùi, váy lửng, "tóc nâu môi trầm". Ở xã Đông Giang thì đàn ông có vợ đi XKLĐ có hai mẫu người: Một mẫu là dáng vẻ khoẻ đẹp; và một mẫu là cần cù, lam lũ.

 

Bởi vậy, mẫu những ông chồng biết ăn chơi, một mặt nào đó đã có những thay đổi để tương thích với những thay đổi của vợ mình sau thời gian xuất ngoại. Ngược lại những anh chồng chung thủy, cần cù lam lũ - về mặt đạo đức họ rất tốt, nhưng về đối nhân xử thế, về phong thái sinh hoạt... họ lại bị chậm hơn vợ một bước. Sự "lệch pha" này đã dẫn đến những bất hòa và những rạn nứt trong tình cảm vợ chồng. Ông Trường đặt vấn đề: "Phải chăng chồng có vợ đi XKLĐ cũng cần phải thay đổi, hay làm gì để xóa bỏ khoảng cách này? ".

Cách đây 5 năm, UBND tỉnh Thái Bình đã phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu phụ nữ tiến hành một cuộc nghiên cứu có tên "Những tác động của XKLĐ tới cuộc sống gia đình ở Thái Bình". Kết quả cho thấy, XKLĐ có những tác động tiêu cực đến sự bền vững của gia đình. Một bộ phận gia đình có sự cố rạn nứt quan hệ hôn nhân, có hành vi bạo lực, ly thân, lạnh nhạt do ghen tuông... Nhiều cặp vợ chồng có quan hệ tình dục ngoài hôn nhân. Trong những gia đình có người đi XKLĐ, không chỉ cha mẹ già không được nghỉ ngơi, phụng dưỡng chu đáo mà chính con trẻ cũng khó có thể được chăm sóc đầy đủ cả về thể chất, dinh dưỡng, giáo dục, tâm lý tình cảm... Chính bởi vậy, nghiên cứu này đã đưa ra kiến nghị cần phải giảm tỷ lệ nữ tham gia XKLĐ, đặc biệt là  phụ nữ đã có gia đình.

Còn chúng tôi, những người đã có thời gian thâm nhập và tìm  hiểu kỹ về cuộc sống gia đình có người đi XKLĐ, cùng với những khai thác sâu vào đời sống tâm tư tình cảm của các thành viên trong gia đình thì thấy rằng, nhu cầu phát triển kinh tế thông qua XKLĐ là một "kênh" đầu tư phát triển kinh tế gia đình của nhiều hộ  nghèo nông thôn.

 

Do vậy, nếu kiến nghị giảm tỷ lệ lao động đi làm việc ở nước ngoài, dù là nữ hay nam hoàn toàn không hợp lý. Với những tác động tiêu cực của XKLĐ đến sự bền vững của gia đình cũng nói lên rằng, chính sách XKLĐ của ta hiện nay "đúng" nhưng còn "thiếu". Cơ quan quản lý nhà nước, cụ thể là Bộ LĐ,TB&XH cần phối hợp với các cơ quan ban ngành khác để tìm ra biện pháp giải quyết những "khoảng trống" này.

 

Ghi chép của Lâm Vũ