Tính giá điện: Còn lũy tiến còn nhập nhằng?

Cách tính giá điện như hiện nay, người tiêu dùng vẫn thiệt . Ảnh: Bảo Lâm

Thêm mức giá điện cho người nghèo

Theo Hiệp hội Năng lượng Việt Nam tại Hội thảo khoa học về tính giá điện do Hiệp hội Các hội khoa học kỹ thuật VN tổ chức mới đây, phương án giá điện 2 bậc thang, do Hiệp hội đề xuất trong đó có bậc 1 dành cho đối tượng hộ nghèo, khó khăn với mức giá giữ trong khoảng 1.484 vnđ/kwh - 1.533vnđ/kwh. Người tiêu dùng sử dụng điện trong bậc này tối đa 100kWh. Thang bậc 2 dành cho tất cả các đối tượng sử dụng điện còn lại với mức giá lũy tiến, trên cơ sở tính toán khoa học và số liệu thống kê tin cậy.

Đại diện đơn vị này cho biết, so với 3 phương án mà EVN đã đề xuất trước đây, phương án mới này rõ ràng và thuận lợi hơn rất nhiều. Đặc biệt, phương án mới này hỗ trợ đối tượng hộ nghèo, khó khăn, không khuyến khích dùng quá nhiều điện trong khi nguồn và khả năng cung ứng còn khó khăn. Phương án giá điện 2 bậc này cũng thể hiện nguyên tắc bình đẳng về giá mua bán điện đối với các hộ có điều kiện, thu nhập trung bình trở lên, khuyến khích quan tâm tiết kiệm điện ở mọi đối tượng sử dụng điện. Trước đề xuất trên của Hiệp hội Năng lượng, dư luận bước đầu lên tiếng: Theo bạn Nguyễn Thắng (Hai Bà Trưng, Hà Nội): “Tại sao cứ nhất thiết phải áp dụng cách tính lũy tiến? Phải chăng, còn lũy tiến thì còn nhập nhằng được? Còn có việc ghi dồn số từ tháng này sang tháng kia để đánh vào người dân từ việc lũy tiến? Đã 2 giá còn lũy tiến thì bản chất vẫn là nhiều bậc giá, có khác gì đâu? Như thế, nghĩa là vẫn còn cửa cho sự thiếu minh bạch”.

Ngoài ra, theo một số chuyên gia, những hộ  được ưu đãi về giá thuộc diện nghèo ở cách tính mới này như thế nào, liệu có bao phủ hết không? Những đối tượng nghèo, hoặc cận nghèo là dân tộc Kinh liệu có được hỗ trợ giá hay những đối tượng này phải tiết kiệm cả đèn đốt và không dám bật quạt khi trời nóng mới đạt mức hỗ trợ giá?

Nhận xét về phương án đề xuất tính giá điện mới này, ông Nguyễn Mạnh  Hùng - Phó chủ tịch Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cũng cho rằng, nếu giá điện dành cho hộ nghèo đã ở mức 1.533 đồng/kWh thì giá điện ở bậc tính lũy tiến cho các đối tượng sử dụng điện còn lại sẽ được tính ra sao? Vì thế theo quan điểm của ông Hùng, quan trọng là áp dụng cách tính giá điện như thế nào ở các bậc để đáp ứng các chính sách an sinh xã hội, chính sách tiết kiệm của Nhà nước.

Người tiêu dùng vẫn thiệt

Các chuyên gia kinh tế, nhà khoa học cho rằng cùng với việc điều chỉnh phương án giá điện hợp lý, cần phải có những sửa đổi chính sách về điện lực hiện nay vì các chính sách hiện đang nghiêng về EVN mà không bảo vệ đầy đủ lợi ích của người tiêu dùng. Độc giả Đức Thắng cho biết, có cách tính  đơn giản, không ai bị thiệt mà vẫn đáp ứng được yêu cầu bảo trợ người nghèo và khuyến khích dùng điện tiết kiệm, tạm gọi là 2 bậc giá không lũy tiến như sau: Các hóa đơn đến 100 kWh (hoặc bao nhiêu thì tùy theo yêu cầu hỗ trợ) tính theo mức giá thấp để hỗ trợ hộ nghèo đồng thời để “thưởng” khuyến khích cho hộ “giàu” tiết kiệm điện. Với mức giá này, EVN tính có lãi tí ti. Các hóa đơn trên 100 kWh sẽ tính đồng giá không được hỗ trợ kể từ số thứ 101, mức giá này EVN tính lãi theo định mức nhà nước cho phép một cách minh bạch bảo đảm lãi suất hợp lí cho EVN. Như vậy, vừa bảo đảm cho người nghèo được hỗ trợ, vừa có thưởng theo nghĩa khuyến khích người giàu sử dụng điện tiết kiệm mà không ai bị “phạt” vô lý như hiện nay, bởi tính theo kiểu bậc thang, chẳng khác gì phạt ngươi dùng nhiều điện. Tuy nhiên, với cách tính như của EVN hiện nay, chỉ có người tiêu dùng là thiệt.

Theo ông Ngô Đức Lâm (Liên minh Năng lượng bền vững VN), một số cách tính giá điện do EVN đưa ra lấy ý kiến vừa qua vẫn thiếu tính khoa học, phục vụ lợi ích cho chính bên bán điện nên chưa minh bạch và chưa được người tiêu dùng ủng hộ. “Có một số điểm EVN cần làm rõ như: Vì sao áp dụng biện pháp hạn chế sử dụng điện với người tiêu dùng mà chưa thấy biện pháp bắt buộc tiết kiệm với ngành điện như giảm tổn thất truyền tải?  EVN cũng cần xử lý triệt để nhược điểm của phương án giá điện lũy tiến, làm sao khắc phục được những tồn tại như ghi số không chính xác, công tơ chạy sai....”, ông Lâm cho biết. Chia sẻ về điều này, ông Hùng cho rằng không nên áp dụng quy định một mức biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt (đồng giá), mà áp dụng chính sách theo bậc thang. Số bậc thế nào phải được điều chỉnh theo cơ chế thị trường. Trong khi đó, Giáo sư Nguyễn Quang Thái - Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, giá điện hiện nay do cơ quan quản lý định ra, có tham vấn nhà sản xuất, nhưng vai trò của người sử dụng điện gần như không có, giá bao nhiêu là họ phải trả bấy nhiêu.

Nguyên Hạnh/Báo Gia đình & Xã hội