Tôi từng viết "ghét bố" vào một trang giấy, hôm nay đọc lại mới phát hiện điều kỳ diệu ẩn giấu suốt 15 năm

Năm 17 tuổi, mình có một cuốn sổ nhỏ giấu dưới đáy ngăn kéo. Trang đầu tiên chỉ có một dòng, viết đè bút mấy lần cho đậm: "Tôi ghét bố".

Hôm đó bố vừa mắng mình trước mặt cả họ vì một điểm kiểm tra. Mình nhớ rất rõ cảm giác nóng ran ở tai, và cảm giác còn rõ hơn là: không biết nói với ai. Nói với bố thì thành cãi láo. Nói với mẹ thì mẹ bảo "bố nói vậy là vì thương con". Nên mình viết xuống giấy, vì tờ giấy không biết phản đối.

Mấy hôm nay, nhìn group "Con ghét bố mẹ" bùng lên trên Facebook, mình cứ nghĩ mãi tới cuốn sổ đó. Và mình muốn chia sẻ ba điều nhìn lại, không phải để chọn phe mà là góc nhìn và sự chiêm nghiệm từ 1 đứa con từng có cảm xúc "ghét bố mẹ".

"Ghét" hiếm khi là "ghét"

Hồi đó, nếu bạn hỏi mình "ghét" nghĩa là gì, mình sẽ không trả lời được. Giờ nghĩ lại, chữ ấy là từ to nhất mình có trong tay để diễn đạt một thứ rất nhiều tầng: tủi thân, tức, sợ, muốn được công nhận, muốn được thôi bị so sánh, muốn được tôn trọng. Mình chưa đủ vốn từ cho những thứ tinh tế đó, nên mình dùng từ nặng nhất, cho chắc là có người nghe.

Bố mẹ cũng vậy. "Bố mẹ khổ vì con" hiếm khi là lời trách. Nó là cách một người lớn nói "bố mẹ sợ lắm" khi không biết nói "sợ" ra sao. Hai bên đang nói hai thứ tiếng, mà cả hai đều chỉ biết những từ cực đoan nhất theo những cách khá tiêu cực.

Người ta chỉ nói thật với ai mà sự thật không bị tính giá

Có một câu hỏi mình thấy thú vị hơn "ai đúng, ai sai": Tại sao hàng chục, hàng trăm nghìn người sẵn sàng nói thật với người lạ nhưng không nói được với người ruột thịt?

Câu trả lời mình tìm ra khá lạnh, vì với người lạ, nói thật không có hậu quả. Không ai cấm điện thoại, không ai thở dài, không ai nhắc lại câu đó suốt ba năm sau. Còn ở nhà, nói thật là một khoản đầu tư rủi ro. Con nói ra thì sợ bị mắng. Bố mẹ nói ra thì sợ bị cho là yếu đuối, mất uy.

Vậy nên cái nhóm kia, theo mình, không chứng minh rằng bố mẹ tệ. Nó chứng minh một thứ cụ thể hơn: trong rất nhiều gia đình, nói thật đang đắt quá. Và cách duy nhất để những nhóm như vậy bớt đông là làm cho việc nói thật ở nhà "rẻ" đi.

Gửi các bố mẹ

Nếu bạn là phụ huynh và vừa vào nhóm đó với cảm giác bị tấn công, mình hiểu. Mình cũng sẽ đau nếu đọc những dòng như thế.

Nhưng thử nhìn một cách khác: Những bài ấy không viết ra để gửi bạn. Chúng giống những trang nhật ký bị lật ra phơi trước đám đông. Cảm giác đầu tiên của người đọc là hoảng và muốn phản bác. Cảm giác thứ hai, nếu bạn cho phép nó đến, là một câu hỏi: Con mình đã giữ bao nhiêu điều như thế mà mình không hề hay?

Thay vì hỏi "con tôi có trong nhóm này không?", mình xin đề nghị bạn hỏi một câu khó hơn: "Tôi đã làm gì để con thấy nói với bố mẹ đắt hơn nói với người lạ?". Không phải để tự trách, mà để tìm được chỗ có thể sửa.

Và với bạn đang là người trẻ, nếu nhà bạn chỉ là chuyện bất đồng, khác nhau, chưa hiểu nhau, cầu nối vẫn có thể dựng. Nhưng nếu bạn đang bị đánh, bị xúc phạm nặng nề, hay thấy bản thân không an toàn, đó không còn là chuyện "thấu hiểu" nữa. Hãy nói với một người lớn bạn tin, hoặc gọi 111. Bạn không phải gánh chuyện đó một mình, và không ai được phép bảo bạn "cố nhịn".

Khép lại chuyện cuốn sổ

15 năm sau, mình tình cờ tìm thấy cuốn sổ. Dòng "mình ghét bố" vẫn nằm đó. Nhưng trang liền sau, mà mình đã quên mất, có một dòng nhỏ hơn: "Nhưng sao đánh tôi xong bố lại khóc?".

Mình đã viết cả hai câu trong cùng một đêm. Mình nghĩ nhiều đứa con cũng vậy, và nhiều ông bố bà mẹ cũng vậy: Trong cùng một đêm, vừa giận vừa thương, mà chỉ có nửa đầu là nói ra được.

Mình không có phép màu nào cho chuyện này. Mình chỉ có một lời mời nhỏ: Tuần này, hãy thử nói với người nhà nửa câu còn lại. Có thể chỉ là một tin nhắn. Có thể chỉ là một cốc nước mát để ngoài cửa phòng.

Trong mỗi gia đình luôn có hai người đang chờ nhau bước ra trước. Mình nghĩ, thứ giữ chúng ta xa nhau không phải là sự thiếu yêu thương, mà là nỗi sợ bị từ chối khi vừa mở lòng. Nên nếu tuần này bạn chỉ làm được một việc, hãy làm cho nỗi sợ ấy nhỏ lại một chút!