Trạm ngân sách “hóa” trạm BOT

 

 

Người dân chưa kịp mừng thì đại diện Hiệp hội vận tải Việt Nam cảnh báo các trạm BOT sẽ mọc lên như nấm.

 

Trước khi triển khai thu phí Quỹ bảo trì đường bộ, Bộ GTVT đã ra thông cáo nhằm trấn an dư luận, khẳng định sẽ xóa hết các trạm thu phí đang nộp ngân sách. Thông báo số 10485/BGTVT-VP, do ông Nguyễn Văn Lưu, người phát ngôn Bộ này ký ngày 10/12/2012 khẳng định: “Thực hiện Nghị định số 18/2012 ngày 13/3/2012 của Chính phủ về Quỹ bảo trì đường bộ, Bộ GTVT đã có văn bản số 9369/BGTVT-TC ngày 6/11/ 2012 về đề án xử lý, sắp xếp các trạm thu phí trên các quốc lộ, trong đó đề xuất xoá bỏ các trạm thu phí đang thu nộp ngân sách nhà nước”.

Để hiện thực hóa lời hứa này, Bộ GTVT quyết định xóa 17 trạm thu phí sử dụng đường bộ gồm các trạm thu nộp ngân sách nhà nước và một số trạm thu phí đường bộ trả nợ vay. Theo đó, trên quốc lộ (QL) 1 sẽ có 7 trạm xóa, dừng thu phí gồm: trạm cầu Lường, trạm cầu Gianh, trạm Đông Hà, trạm Phú Bài, trạm Bắc Hải Vân (km0 185 hầm Hải Vân), trạm Cam Thịnh và trạm Mỹ Thuận. Các trạm còn lại gồm: trạm Ba Chẽ (QL 18), trạm số 4 (QL 14 xã Đắk Gằn, huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông), trạm Gò Dầu (QL 22A), trạm cầu Trung Hà (QL 32), trạm cầu Bình (QL 37, trạm Lộ Tẻ (QL 80), trạm M’Đrắk (QL 26 thị trấn M’Đrắk, Đắk Lắk), trạm Nhơn Tân (QL19), trạm KDang (QL19), trạm Buôn Hồ (QL 14 thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk) cũng nằm trong danh sách bị xóa.

Sự xuống cấp tại đoạn đường tránh Vĩnh Yên đã ảnh hưởng lớn đến việc lưu thông và là nguyên nhân của hàng loạt vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng. Phòng CSGT tỉnh Vĩnh Phúc đã nhiều lần gửi văn bản kiến nghị khắc phục những bất cập về hạ tầng và hàng loạt các yếu tố khác do hạ tầng dẫn đến mất an toàn giao thông, lên Tổng cục Đường bộ Việt Nam và Công ty Vietracimex 8.

Công bố của Bộ GTVT là vậy, tuy nhiên, theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch Hiệp hội vận tải Việt Nam cho biết, trong số các trạm thu ngân sách bị xóa thì sẽ có tới 7 trạm sắp được chuyển sang trạm BOT để hoàn vốn. Về phía Bộ GTVT, vào ngày 6/8/2012, Bộ này đã ra thông báo số 444/TB-BGTVT công bố kết luận của Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường tại cuộc họp rà soát, xử lý các trạm thu phí đường bộ sau khi Quỹ bảo trì đi vào hoạt động. Kết luận này đã phân nhóm các loại trạm để xử lý và các trạm thu ngân sách sắp chuyển thành trạm BOT được sắp thành một nhóm riêng. Như vậy, từ trước khi công bố việc xóa 17 trạm thu phí ngân sách thì Bộ GTVT đã có phương án chuyển một số không nhỏ trạm sẽ xóa này sang trạm thu BOT.

 

Đây là khẳng định của ông Hùng khi nói về gánh nặng phí đường của người dân. Hiện nay, toàn hệ thống đường bộ nước ta có tổng chiều dài trên 279.925 km. Trong đó quốc lộ gồm 95 tuyến với tổng chiều dài 17.646 km, đường tỉnh 24.249 km, đường huyện 51.720 km, đường đô thị 17.025 km, đường chuyên dùng 7.837 km và trên 161.136 km đường xã. Theo Bộ GTVT thì vốn cho công tác quản lý, bảo trì đường bộ chỉ đáp ứng được khoảng gần 40% nhu cầu quản lý bảo trì đối với hệ thống quốc lộ và khoảng 20-30% nhu cầu quản lý bảo trì đối hệ thống đường bộ địa phương. Vì vậy, để đáp ứng sự phát triển của nền kinh tế và cụ thể là lượng phương tiện tăng lên, trong khi nguồn vốn hạn hẹp thì hình thức xây dựng – vận hành – chuyển giao (BOT) được áp dụng rộng rãi.

Đại diện cho các doanh nghiệp vận tải, Hiệp hội vận tải Việt Nam cho rằng việc huy động các nguồn lực vào xây dựng hệ thống đường sá là tốt. Tuy nhiên, việc xuất hiện hàng loạt các trạm BOT là hết sức nguy hiểm. Theo ông Hùng, hiện có 34 trạm BOT và tương lai sẽ còn nhiều hơn nữa vì ngân sách đầu tư hạn hẹp. Một khía cạnh “nguy hiểm” và bất cập lớn đó chính là khi thực hiện BOT thì cũng đã tính đến một khoản không nhỏ để bảo trì. Như vậy, việc tồn tại các trạm BOT cũng khiến người dân phải đóng hai lần phí bảo trì.

Về sự “nguy hiểm” của BOT thì gần đây đã có những lùm xùm quanh chuyện Bộ Tài chính công bố, lấy ý kiến người dân về việc tăng gấp rưỡi mức phí khi phương tiện qua trạm này. Dự thảo thông tư Quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí đường bộ trạm thu phí Bắc Thăng Long – Nội Bài (Hà Nội) có thời gian thu phí hoàn vốn là 16 năm 10 tháng 11 ngày, với mức thu phí từ năm 2013 trở đi áp mức bằng 1,5 lần mức thu phí đường ngân sách nhà nước, đang vấp phải sự phản ứng quyết liệt của dư luận. Ông Nguyễn Khánh Toàn, Tổng thư ký Hiệp hội vận tải Việt Nam khẳng định kịch liệt phản đối mức thu phi lý này. Theo nguyên tắc của Pháp lệnh Phí và lệ phí thì người dân bỏ tiền ra để được hưởng dịch vụ tốt hơn cho mình. Tuyến Bắc Thăng Long – Nội Bài từ khi xây dựng xong, người dân đã chấp thuận đóng theo mức thu của ngân sách, tới nay đường đã xuống cấp, các dịch vụ vẫn vậy nên mức phí thu cao là không hợp lý.
Một nguyên nhân khiến việc tăng phí là không thể chấp nhận được bởi số tiền thu được từ trạm này lại dùng để hoàn vốn cho đường tránh TP Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc. Đại diện Hiệp hội vận tải Việt Nam cho rằng đây là việc không thể chấp nhận được. Trước đây, vào tháng 7/2012, Báo GĐ&XH đã có bài “Đường tránh TP Vĩnh Yên (Vĩnh Phúc): Hơn 600 tỷ đồng, dùng một năm đã hỏng” phản ánh sự xuống cấp nhanh, nghiêm trọng tuyến đường này...