Trẻ sơ sinh dễ xuất huyết não vì thiếu vitamin K

Khoa cấp cứu BV Nhi đồng 2 TP HCM mới tiếp nhận một bé trai 20 ngày tuổi ở Bình Phước trong tình trạng đã ngưng tim, ngưng thở. Dù được cấp cứu tích cực nhưng bé vẫn không qua khỏi. Các xét nghiệm cho thấy, nguyên nhân khiến bé bị xuất huyết não là vì thiếu vitamin K. Theo người nhà bệnh nhi, từ khi sinh bé đã không được tiêm loại vitamin này.

 

Ảnh minh họa

 

Mong manh sự sống vì thiếu vitamin K

Trước đó, khoa Cấp cứu, BV Hữu nghị Việt Nam – Cu Ba Đồng Hới cũng tiếp nhận bệnh nhi T.N.L, 41 ngày tuổi, trú tại huyện Quảng Trạch (Quảng Bình) trong tình trạng ly bì, bỏ bú, da xanh, niêm mạc nhợt, thóp căng phồng, tính mạng nguy kịch. Sau khi thăm khám, chụp CT scanner, các bác sỹ kết luận cháu bị xuất huyết não - màng não do giảm tỷ lệ prothrombin. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do cháu thiếu vitamin K. May mắn do nhập viện kịp thời, tình trạng xuất huyết chưa nghiêm trọng nên bé chỉ bị biến chứng nhẹ.

BSCK II Phạm Cầm Kỳ,  Giám đốc BV Sản Nhi Ninh Bình cho biết, tại Ninh Bình cũng đã tiếp nhận nhiều trường hợp xuất huyết não do rất nhiều nguyên nhân khác nhau như ngạt, chấn thương, đẻ non, thiếu vitamin K… Gần đây, bệnh viện đã cấp cứu bệnh nhi Dương Lê Đình Hải, 35 ngày tuổi ở Kỳ Anh (Hà Tĩnh) trong tình trạng ngừng thở, ngừng tim (bệnh nhân trên đường chuyển lên BV Nhi TƯ) và được chuẩn đoán là xuất huyết não do thiếu Vitamin K. Trẻ đã được mổ cấp cứu, hiện đã chuyển viện về Hà Tĩnh.

BV Nhi TƯ cũng đã tiếp nhận rất nhiều bệnh nhi trong tình trạng rất nặng do thiếu vitamin K gây nên. Phần lớn bệnh nhi nói trên từ tuyến dưới chuyển lên và một tỷ lệ lớn trong số đó đã tử vong.

BS Nguyễn Văn Lộc, Khoa Khám bệnh theo yêu cầu (BV Nhi TƯ) cho biết, trẻ thiếu vitamin K rất dễ dẫn tới bệnh xuất huyết não – màng não. Đây là một bệnh rất nặng, tỷ lệ tử vong từ 25-40% trẻ mắc bệnh. Vitamin K là một thành phần quan trọng để tham gia vào quá  trình đông máu, cụ thể là cần cho sự tạo thành prothrombin trong gan. Với trẻ sơ sinh, vitamin K giúp dự phòng, điều trị xuất huyết, ngăn ngừa chứng thiếu máu và chứng xuất huyết. Triệu chứng thiếu vitamin K ở trẻ nhỏ thường xảy ra rất sớm, từ tuần lễ đầu tiên sau sinh đến 3 tháng tuổi. 90% trường hợp xảy ra vào lúc trẻ từ 30-60 ngày tuổi, gặp nhiều nhất là trẻ từ 30 - 45 ngày tuổi.

 

Trẻ sơ sinh cần được  tiêm phòng

Theo BS Lộc, nguyên nhân thiếu vitamin K do một lý do nào đó khiến gan bị viêm trong thời kỳ bào thai, chức năng gan của trẻ chưa tích lũy được nhiều vitamin K, hoặc trẻ bị tắc đường mật, rối loạn tiêu hóa, trẻ sinh non. Trẻ thiếu vitamin K có thể tử vong nếu không điều trị kịp thời; nếu cấp cứu kịp thời cũng để lại di chứng nặng nề vì xuất huyết màng não làm tổn thương não, ảnh hưởng đến hệ thần kinh... Các di chứng thường thấy là động kinh, liệt vận động, chậm phát triển tinh thần, ứ nước não thất, khiến trẻ bị tàn tật suốt đời.

Theo BS Phạm Cầm Kỳ, với những trẻ thiếu vitamin K, trẻ có thể chảy máu kéo dài tại mỏm cắt của cuống rốn, xuất huyết ngoài da, xuất huyết nội tạng. Đặc biệt là gây xuất huyết não với các biểu hiện thường xuất hiện vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 5 sau khi sinh, vì vi khuẩn đường ruột chưa tổng hợp đủ vitamin K. Đặc biệt, với xuất huyết não thì trẻ có biểu hiện bỏ bú, quấy khóc, có thể khóc thét, nôn trớ kèm theo da xanh xao, co giật li bì, nặng thì hôn mê.

"Tất cả các trẻ sơ sinh sau đẻ bắt buộc phải tiêm phòng  vitamin K. Ngay tại BV Sản – Nhi Ninh Bình đã thực hiện tiêm vitamin K cho tất cả các trẻ sơ sinh. Bệnh viện cũng đã thực hiện công tác chỉ đạo tuyến tới các bệnh viện tuyến dưới trong toàn tỉnh thực hiện công tác tiêm vitamin K cho tất cả các trẻ sơ sinh. Tốt nhất trong vòng 24h đầu", BS Kỳ nói.

Theo các chuyên gia y tế, trẻ xuất huyết não do thiếu vitamin K phải được điều trị cấp cứu tại bệnh viện, không thể chữa tại nhà hoặc ở các phòng mạch. Bởi vậy, khi có các biểu hiện nghi ngờ là xuất huyết não - màng não cần đưa ngay trẻ đến bệnh viện để chẩn đoán xác định. Nếu đúng do thiếu vitamin K thì phải được điều trị tích cực bằng tiêm vitamin K, truyền máu và chăm sóc, theo dõi đặc biệt. Sau khi cầm máu, chảy máu màng não ổn định, nếu có ổ máu tụ có thể phải can thiệp phẫu thuật lấy máu tụ. Dù điều trị tích cực nhưng tỷ lệ tử vong, di chứng vẫn còn cao, vì thế nên việc dự phòng cho trẻ nhỏ là rất quan trọng.

 

Để phòng tránh các nguy cơ trên, các bà mẹ có thể cung cấp vitamin K cho trẻ theo 2 phương pháp sau:   Tiêm cho tất cả trẻ mới sinh một mũi vitamin K1 1mg, hoặc vitamin K3 2mg; Cho tất cả trẻ mới sinh uống vitamin K1 2mg, 3 lần, lần một sau khi sinh, lần hai lúc 7 ngày tuổi và lần ba lúc 1 tháng tuổi.   Cách tốt nhất là dùng phương pháp tiêm một lần cho trẻ ngay sau sinh. Hiệu quả của sử dụng vitamin K1 và K3 là như nhau. Do vậy, để vừa ít chi phí vừa hiệu quả nên sử dụng một liều 2mg vitamin K3 do Việt Nam sản xuất.   Ngoài ra, thai phụ cũng nên bổ sung vitamin K ngay từ thời kỳ mang thai bằng cách ăn nhiều loại thực phẩm giàu vitamin K như rau xanh, ngũ cốc, sữa, trứng gà, đậu phụ, lợn nạc, thịt bò...   BS Nguyễn Văn Lộc, BV Nhi TƯ

 

Phương Thuận