Triển lãm tác phẩm được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước: Nhìn lại những khoảnh khắc lịch sử

Một góc triển lãm. Ảnh: Việt Văn

Giải thưởng cao quý

Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Lê Khánh Hải cho biết: “Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước là các giải thưởng cao quý nhất của Đảng, Nhà nước về văn học nghệ thuật. Trong số 18 tác giả được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, 95 tác giả được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2016, giới mỹ thuật, nhiếp ảnh vinh dự và tự hào có 2 tác giả được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, 11 tác giả được tặng Giải thưởng Nhà nước. Chủ tịch nước đã trao Giải thưởng Hồ Chí Minh cho 2 tác phẩm mỹ thuật của nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo, và cụm tác phẩm nhiếp ảnh của tác giả, nhà báo Lương Nghĩa Dũng. Giải thưởng Nhà nước trao cho 7 tác giả lĩnh vực mỹ thuật: Bửu Chỉ, Cổ Tấn Long Châu, Lê Lam, Đỗ Sơn, Nguyễn Văn Quế, Nguyễn Bích, Phan Thị Gia Hương; 4 tác giả lĩnh vực nhiếp ảnh: Hứa Kiểm, Lâm Tấn Tài, Mầu Hoàng Thiết, Nguyễn Hữu Cấy. Tác phẩm của các tác giả này là những tác phẩm có giá trị đặc biệt về nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật, có tác dụng to lớn phục vụ sự nghiệp cách mạng, có ảnh hưởng lâu dài trong đời sống xã hội, góp phần vào sự nghiệp phát triển mỹ thuật, nhiếp ảnh nói riêng, văn học nghệ thuật nước nhà nói chung”.

Đại diện cho các tác giả, họa sĩ Lê Lam chia sẻ: “Là thế hệ được sinh ra, lớn lên giữa những năm tháng kháng chiến, hòa chung khí thế cả nước ra trận, chúng tôi - người cầm bút, người cầm máy ảnh chỉ một mục tiêu cao nhất vì độc lập, thống nhất đất nước, vì hòa bình cho Tổ quốc thân yêu. Bằng lao động nghệ thuật của mình, chúng tôi đóng góp một phần nhỏ bé ca ngợi những chiến sĩ, anh hùng, những người dân bình dị và yêu nước nồng nàn, ca ngợi tinh thần bất khuất của dân tộc, ca ngợi hòa bình, phản đối chiến tranh… Có nhiều người trong số chúng tôi đã ngã xuống, nhưng những tác phẩm thì còn đến hôm nay để giới thiệu tới người xem”.

Giải thưởng còn bỏ sót nhiều tác phẩm giá trị

Tác phẩm được chú ý trong mảng hội họa có “Má Bến Tre” họa sĩ Lê Lam. Chia sẻ về hoàn cảnh sáng tác họa sĩ bồi hồi: “Bến Tre là vùng đất chịu nhiều chất độc màu da cam. Nhìn bức họa, bạn sẽ thấy rất nhiều gốc cây, gốc dừa tan hoang, cây cỏ không sinh sống nổi, không gì phát triển được nhưng con người, những bà má, em nhỏ vẫn tiếp tục sống hàng ngày, yêu thương nhau và vẫn chở che cho bộ đội. Người bà trong bức ảnh là hình ảnh bà Tư Cào - người đàn bà ngăn xe tăng địch. Tôi có tâm nguyện sẽ đưa con cháu bà Tư từ Long An ra Hà Nội để thấy Thủ đô, thấy vẻ đẹp, tình yêu hai miền Nam Bắc”.

Đến dự buổi triển lãm có đại diện gia đình nhiếp ảnh gia Lâm Tấn Tài. Chị Lâm Bích Thanh Thiên, con gái nhiếp ảnh gia Lâm Tấn Tài chia sẻ: “Ba tôi là người cộng sản đúng nghĩa. Cuộc đời ông có 2 chủ trương: Theo Đảng, Nhà nước và cống hiến toàn bộ cho sự nghiệp nhiếp ảnh. Có nhiều người chỉ đóng góp trong thời chiến, còn riêng ba, sau chiến tranh vẫn tiếp tục cống hiến cho nhiếp ảnh Việt Nam. Giải thưởng Nhà nước là giải thưởng cao thứ hai, nên nếu được sẽ cố gắng hết sức xin cho ông giải thưởng cao nhất - Giải thưởng Hồ Chí Minh. Những người bạn của ba tôi trong hội Nhiếp ảnh có nói: Về lý thuyết, ba tôi vẫn có thể xin Giải thưởng Hồ Chí Minh vì trước đó ba tôi đã có 2 cuốn sách ảnh chiến tranh”.

Tại triển lãm có sự góp mặt của nhiếp ảnh gia chiến trường Chu Chí Thành - người đã đạt Giải thưởng Nhà nước năm 2012. Hỏi về những mặt còn hạn chế của việc xét trao giải thưởng, ông Thành cho biết: “Xét tặng giải thưởng 5 năm mới có một lần nên cũng bỏ sót rất nhiều trường hợp các tác giả có tác phẩm giá trị nhưng không tham dự được. Vì một số tác giả đã mất, gia đình không có kinh nghiệm, sự hiểu biết cũng như thời gian cho việc làm hồ sơ xét tặng giải thưởng. Là những người đồng đội, chúng tôi cũng hỗ trợ hết mình nhưng đến ngay cả tôi bây giờ tìm lại nhiều bức ảnh của chính mình còn khó chứ nói gì người ngoài. Hôm vừa rồi, tôi cùng gia đình anh Lương Nghĩa Dũng tìm ảnh để làm hồ sơ, rõ ràng bức ảnh ở ngay trước mặt mà mất một tháng chúng tôi mới tìm ra. Do qua năm tháng, nước ảnh, màu sắc đã thay đổi cũng như dấu ấn tác phẩm cũng khác nhiều nên khó nhận ra. Vì thế, muốn thực sự tìm lại được những tác phẩm có giá trị lịch sử, nghệ thuật thì cần người có tâm huyết, có kiến thức thực hiện kế hoạch này. Nói chung đây cũng là mặt hạn chế của việc xét tặng giải thưởng cho các tác giả cống hiến”.

Ngọc Mai