Từ vụ nguồn nước sông Đà nhiễm dầu, chuyên gia “hiến kế” phòng ngừa những sự cố tương tự

Giật mình khu vực chứa dầu thải trước khi được "tuồn" ra đầu nguồn nước sạch sông Đà

Sự cố của Nhà máy nước sông Đà mới đây gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh các cấp chính quyền, cơ quan chức năng trong việc nghiêm túc xem xét lại quy trình kiểm soát, phòng ngừa những sự cố tương tự có thể xảy ra trong tương lai.

Tại tọa đàm "An ninh nước sạch và các vấn đề pháp lý" do Tạp chí Môi trường và Đô thị Việt Nam phối hợp với Tạp chí Cấp thoát nước Việt Nam, Hội Cấp thoát nước Việt Nam (VWSA) tổ chức ngày 23/10 tại Hà Nội, PGS.TS Trần Đức Hạ - Viện trưởng Viện nghiên cứu Cấp thoát nước và Môi trường Việt Nam - nhấn mạnh thực tế cho thấy các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương và các đơn vị sản xuất nước sạch chưa thực sự quan tâm đến việc cấp nước an toàn, khi xảy ra sự cố còn lúng túng, đổ lỗi trách nhiệm.

Toàn cảnh buổi tọa đàm.

Vấn đề pháp lý còn nhiều lỗ hổng trong việc tiến hành kiểm tra chất lượng nước, dễ dẫn tới khả năng mất kiểm soát. Sự cố ô nhiễm nguồn nước sông Đà không chỉ là bài học cho thành phố Hà Nội, tỉnh Hòa Bình, mà là bài học chung cho các địa phương trong cả nước trong việc thanh tra, kiểm tra, giám sát các doanh nghiệp kinh doanh nước sạch.

Đề cập về trách nhiệm quản lý nhà nước của từng bộ, ngành liên quan, PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến, nguyên Cục trưởng Cục Hạ tầng - Bộ Xây dựng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Cấp thoát nước Việt Nam, cho rằng về chức năng quản lý nhà nước thì các văn bản quy phạm pháp luật quy định rất rõ.

Cụ thể là theo nội dung Nghị định 117, Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về cấp nước đô thị; Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chịu trách nhiệm về cấp nước nông thôn; Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính sẽ phải đảm bảo nguồn lực; Bộ Y tế chịu trách nhiệm về các quy chuẩn.

PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến, nguyên Cục trưởng Cục Hạ tầng - Bộ Xây dựng.

Đối với bảo vệ nguồn nước, trách nhiệm chính thuộc về Bộ Tài nguyên và Môi trường, Ủy ban nhân dân các địa phương phải chịu trách nhiệm liên đới, còn doanh nghiệp cung cấp nước chịu trách nhiệm trực tiếp.

Bàn về an ninh nguồn nước, kỹ sư Trần Quang Hưng, chuyên gia cao cấp về nguồn nước, cho biết an ninh nguồn nước là đảm bảo sự trong sạch, phân phối nước từ đầu nguồn. Đối với Việt Nam, phần lớn các con sông lớn đều bắt nguồn từ nước ngoài, bởi vậy việc đảm bảo nguồn nước như thế nào để được trong sạch là trách nhiệm không chỉ của doanh nghiệp mà còn là của địa phương. Nói đến an ninh nguồn nước là nói đến sự phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương, các bộ, ngành chức năng.

Kỹ sư Trần Quang Hưng-Chuyên gia cao cấp ngành nước.

"Việt Nam đã làm rất tốt việc cấp nước an toàn cho các tỉnh như: Vũng Tàu, Bình Dương… nhưng riêng Hà Nội, cách thực hiện không được chặt chẽ như các địa phương khác. Đúng là Công ty sông Đà vừa là nạn nhân vừa là nguyên nhân. 

Nạn nhân là nguồn nước của các anh bị người khác đổ trộm chất thải. Còn nguyên nhân là khi có chất độc hại, công ty xử lý rất vội vàng, thiếu thông minh, để cho nó xâm nhập cả 1 hệ thống, vẫn không biết, vẫn bảo là nước sạch được đảm bảo. Cho đến khi người dân kêu lên thì mới biết. 

Công ty cần phải biết nguyên nhân tại sao bị ảnh hưởng. Chính bởi vậy, việc đầu tiên là cần xin lỗi và vào cuộc ngay với chính quyền để tìm nguyên nhân. Đó chính là ý thức của doanh nghiêp và ý thức này rất kém. Chính bởi vậy chúng ta phải chỉnh lại toàn bộ công tác từ sản xuất nước và phân phối", ông Hưng chia sẻ.

Tại toạ đàm, các chuyên gia ngành nước đã nêu rõ quy trình cấp thoát nước an toàn ở Việt Nam và các nước trên thế giới. Các luật sư cũng đã chỉ ra yếu tố pháp lý trong mối quan hệ giữa đơn vị cung cấp nước và người tiêu dùng; trách nhiệm của doanh nghiệp, của chính quyền, cơ quan chức năng khi xảy ra sự cố...

Sau sự cố về chất lượng nước, người dân Hà Nội xếp hàng nhận nước sạch miễn phí từ Công ty Nước sạch Hà Nội.

Các đại biểu cũng nêu ra sự cần thiết phải phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, nhà nước; cổ phần hóa nhằm huy động các nguồn lực phát triển ngành cấp nước; việc xây dựng chiến lược ứng phó, các biện pháp thay thế, xây dựng thêm các nguồn nước dự phòng để đảm bảo cung cấp nước sinh hoạt ổn định và chất lượng cho người dân.

Bí ẩn người cung cấp 10m3 dầu thải cho nhóm đối tượng “đầu độc” nguồn nước sạch sông Đà

Cao Tuân