Uống nhiều sữa hạt có gây sỏi mật? Chuyên gia lý giải sự thật phía sau tin đồn
GĐXH - Thông tin cho rằng uống nhiều sữa hạt có thể gây sỏi mật đang khiến không ít người lo lắng, đặc biệt là những người thường xuyên sử dụng loại đồ uống này để thay bữa sáng hoặc hỗ trợ giảm cân. Tuy nhiên, theo chuyên gia dinh dưỡng, đây là cách hiểu chưa đầy đủ về nguyên nhân hình thành sỏi mật.
Sữa hạt không phải "thủ phạm" gây sỏi mật
Những ngày gần đây, thông tin lan truyền trên mạng xã hội về việc uống nhiều sữa hạt làm tăng nguy cơ sỏi mật đã khiến nhiều người vội vàng loại bỏ loại thức uống vốn được xem là lành mạnh khỏi thực đơn hằng ngày.
Trao đổi với phóng viên, TS. Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8, khẳng định hiện chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh bản thân sữa hạt là nguyên nhân trực tiếp gây ra sỏi mật.
Theo chuyên gia, sỏi mật hình thành khi thành phần dịch mật bị mất cân bằng, phổ biến nhất là tình trạng cholesterol trong mật tăng cao hoặc túi mật co bóp kém khiến dịch mật ứ đọng trong thời gian dài. Đây là quá trình chịu ảnh hưởng chủ yếu bởi chuyển hóa của cơ thể và lối sống, chứ không xuất phát từ một loại thực phẩm riêng lẻ.
Uống nhiều sữa hạt có gây sỏi mật? Chuyên gia chỉ rõ nguyên nhân thật sự nhiều người hiểu sai. (Ảnh minh hoạ)
Nhiều yếu tố đã được xác định có liên quan đến nguy cơ mắc sỏi mật như béo phì, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, ít vận động, nữ giới trung niên, tiền sử gia đình có người mắc bệnh, giảm cân quá nhanh hoặc nhịn ăn kéo dài.
Về mặt dinh dưỡng, sữa hạt thường được chế biến từ các loại đậu và hạt như đậu nành, hạnh nhân, óc chó... Đây đều là nguồn cung cấp protein thực vật cùng chất béo không bão hòa, có lợi cho sức khỏe tim mạch và quá trình chuyển hóa.
Thậm chí, một số nghiên cứu còn ghi nhận chế độ ăn giàu protein thực vật có thể góp phần làm giảm nguy cơ sỏi mật so với khẩu phần chứa nhiều protein từ động vật.
Điều đáng lo không nằm ở sữa hạt mà ở cách giảm cân
Theo TS. Lê Thị Hương Giang, điều cần lưu ý là nhiều người đang sử dụng sữa hạt theo cách chưa phù hợp, đặc biệt là thay thế hoàn toàn các bữa ăn để giảm cân trong thời gian dài.
Khi khẩu phần ăn quá ít năng lượng, túi mật không được kích thích co bóp thường xuyên, khiến dịch mật dễ bị ứ đọng. Đồng thời, quá trình giảm cân quá nhanh cũng làm gan bài tiết nhiều cholesterol hơn vào dịch mật, tạo điều kiện để cholesterol kết tinh thành sỏi.
Thay hoàn toàn bữa ăn bằng sữa hạt trong thời gian dài để giảm cân có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi mật. (Ảnh minh hoạ)
Nhiều nghiên cứu cho thấy, những người áp dụng chế độ ăn rất ít calo liên tục trong khoảng 8-16 tuần có nguy cơ xuất hiện sỏi mật mới với tỷ lệ khoảng 10-12%.
Điều này đồng nghĩa, nguy cơ không đến từ bản thân sữa hạt mà xuất phát từ chế độ ăn mất cân đối, thiếu năng lượng hoặc cắt giảm quá mức chất béo cần thiết cho cơ thể.
Nếu chỉ uống sữa hạt thay bữa chính trong thời gian dài mà không bổ sung đầy đủ protein, chất béo lành mạnh, vitamin và khoáng chất, cơ thể không chỉ đối mặt với nguy cơ rối loạn chuyển hóa mà còn làm tăng khả năng ứ mật - một trong những yếu tố thuận lợi dẫn đến hình thành sỏi mật.
Uống sữa hạt thế nào để tốt cho sức khỏe?
Theo chuyên gia, sữa hạt vẫn là một lựa chọn dinh dưỡng có lợi nếu được sử dụng đúng cách trong một chế độ ăn cân bằng. Để hạn chế nguy cơ sỏi mật cũng như đảm bảo sức khỏe lâu dài, người dân nên:
Duy trì chế độ ăn đa dạng, cân đối giữa chất đạm, tinh bột và chất béo lành mạnh. Không nhịn ăn hoặc bỏ bữa kéo dài. Tránh giảm cân quá nhanh bằng các chế độ ăn quá khắt khe. Duy trì vận động thường xuyên và kiểm soát cân nặng theo lộ trình khoa học.
TS. Lê Thị Hương Giang nhấn mạnh rằng không có loại thực phẩm nào tự thân gây ra sỏi mật. Nguy cơ mắc bệnh phụ thuộc chủ yếu vào tổng thể chế độ dinh dưỡng, cách kiểm soát cân nặng và tình trạng chuyển hóa của mỗi người. Vì vậy, thay vì lo ngại và loại bỏ sữa hạt khỏi thực đơn, người dân nên sử dụng thực phẩm này một cách hợp lý trong chế độ ăn đa dạng để vừa đảm bảo dinh dưỡng, vừa bảo vệ sức khỏe.
Tin liên quan
