"Vàng" chảy vào đất Việt

Tính trung bình từ thời điểm 1988 đến nay, mỗi năm có gần 5 tỷ USD được các nhà đầu tư nước ngoài mong muốn đem vào môi trường kinh doanh Việt Nam.

2 “thăng”, 1 “trầm”

Khoảng 100 tỷ USD vốn đăng ký của các dự án đầu tư quả là một con số đáng mừng đối với nền kinh tế đang trên đà phát triển của chúng ta. Càng mừng hơn, nếu như con số đó được đem ra để so sánh với thuở sơ khai đi “trải thảm đỏ” ban đầu. Còn nhớ, từ 1988 đến 1990, chúng ta mời gọi nhiệt tình nhưng cũng chỉ có khoảng trên 200 dự án với trên 1,5 tỷ USD được các nhà đầu tư ngoại đăng ký. Nhờ kinh nghiệm “vừa làm vừa học”, trong những năm tiếp theo của chu trình 1991 –  1996, một làn sóng đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đã bùng phát đầy hứng khởi với gần 1.400 dự án và 16,2 tỷ USD được cam kết đưa vào Việt Nam.

Nhiều người khi nhắc lại thời kỳ này đã cho rằng: Đó là giai đoạn mà nền kinh tế Việt Nam đã tiệm cận được nhiều nhất với những “con rồng” kinh tế lớn trong khu vực và trên thế giới. Bắt đầu là Nhật Bản, Hàn Quốc, tiếp đến là các nước Bắc Mỹ và Tây Âu. Cả một thời kỳ sôi động với những dự án lớn, trong nhiều lĩnh vực lớn hoặc có tính xã hội cao như máy móc, công nghệ thông tin, hàng hoá tiêu dùng, ô tô, xe máy v.v...

Sau giai đoạn bùng phát này, môi trường đầu tư nước ngoài ở nước ta đã chùng xuống. Nguyên nhân đáng kể đến là cuộc khủng hoảng tài chính tại châu Á, mà khởi nguồn là Thái Lan, liên tiếp lan rộng khiến bức tranh kinh tế khu vực, châu lục và thế giới ít nhiều nhuốm gam màu xám xịt.

Dòng vốn FDI vào Việt Nam giai đoạn 1997 –  1999 giảm dần từng năm. Chu trình suy thoái kinh tế khu vực này đã đi trọn con đường gần 5 năm, mà cụ thể là các năm 2000 –  2001, nguồn vốn đầu tư đăng ký vào Việt Nam có tăng nhưng không đáng kể.

Phải bắt đầu từ những năm 2002 trở đi, chu trình tăng trưởng mạnh mẽ của vốn đầu tư nước ngoài mới được thể hiện. Nhiều người gọi đây là giai đoạn bùng phát “làn sóng đầu tư nước ngoài thứ 2” tại Việt Nam.

Cả chu trình 2001 –  2005, chúng ta đặt ra mục tiêu thu hút 12 tỷ USD vốn FDI, nhưng sau đó đã đạt tới con số 20,8 tỷ USD, tăng gần gấp đôi so với kế hoạch. Biểu đồ tăng trưởng đã được “vẽ” lại và thể hiện tính liên tục, năm sau cao hơn năm trước với tỷ trọng tăng xấp xỉ 60%.

Đặc biệt hơn, 2 năm lại đây dòng vốn nước ngoài vào Việt Nam mạnh hơn trước rất nhiều, đạt tới ngưỡng 20 tỷ USD trong năm 2007. Đây là một tín hiệu đáng mừng khi hàng loạt những dự án lớn trong các lĩnh vực công nghiệp như sản xuất thép, sản phẩm công nghệ cao, đồ điện tử... đã có mặt ngày càng nhiều.

Nguồn đầu tư đi dần vào “chiều sâu”, vào sự bền vững, thay vì hướng đến lĩnh vực thương mại, tiêu dùng như trước đây, chính là sự minh chứng cho một chính sách ưu đãi và thu hút đầu tư đúng đắn của các nhà lãnh đạo đất nước trong những năm qua. 

Đa dạng về đối tác nhưng vẫn “lệch” về vùng miền

Cho đến thời điểm đầu 2008 này, đã có 80 quốc gia và vùng lãnh thổ có quan hệ đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Trong số này, khu vực châu Á vẫn ở “đỉnh sóng” với 68% tổng vốn, các nước châu Mỹ chiếm gần 12% còn lại là các khu vực khác.

Riêng Hoa Kỳ, sau thời điểm dỡ bỏ cấm vận kinh tế, do môi trường thu hút thông thoáng và tính năng động cao của nền kinh tế mở của nước ta, các doanh nghiệp nước này đã ồ ạt kéo vào nước ta đầu tư. Tại thời điểm cao nhất, các doanh nghiệp Hoa Kỳ đã đạt mức tổng vốn FDI trên 3 tỷ USD, xếp vị trí thứ 5 trên bảng tổng sắp.

Cơ cấu đầu tư, nguồn vốn và lĩnh vực “xuống vốn” của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đã ổn, tuy nhiên, cơ cấu vùng miền và vị trí địa lý vẫn là chuyện cần phải suy ngẫm.

Đến thời điểm hiện tại, ngoài TP Hồ Chí Minh và Hà Nội là 2 trung tâm về kinh tế –  chính trị –  xã hội nên những nơi này đã chiếm vị trí thứ 1 và thứ 2 trong bảng danh mục đầu tư.

Vậy nhưng, các tỉnh thành khác thì cơ cấu đã không đồng đều, trong đó những thứ hạng cao lại đang thuộc về các tỉnh khu vực phía Nam như Bình Dương, Đồng Nai, Phú Yên... Trong khi đó, các tỉnh thành kề cận Hà Nội và có vị trí địa lý đẹp như Hà Tây, Hưng Yên, Hải Dương... lại thu hút đầu tư kém hơn và chấp nhận “ngồi” ở “chiếu dưới”.

Lý giải về điều này, các chuyên gia cho biết có nhiều nguyên nhân, trong đó đặc biệt là yếu tố “cơ chế”, những chính sách lôi cuốn về lợi nhuận và sự thông thoáng trong thủ tục.

Có thể viện dẫn ở đây chuyện Bình Dương đã vượt lên như một kênh dẫn vốn mạnh sau TP Hồ Chí Minh ở phía Nam thì cùng với vị trí đó ở phía Bắc, nhưng Hà Tây đã không làm được điều này. Hàng loạt chuyện “lình xình” đất cát, ở một số khu công nghiệp của Hà Tây trong mấy năm qua đã kìm hãm chính nội lực hút vốn của mảnh đất giầu tiềm năng này. Đây cũng là điều mà nhiều tỉnh thành trọng điểm ở khu vực phía Bắc cần lưu ý để có thể bứt phá trong chặng đường tạo hấp lực thu hút ngoại tệ.

Chí Long