Vì sao lò hơi nổ gây nhiều cái chết thương tâm?

Vụ nổ lò hơi tại Thái Nguyên chiều 10/11 quá lớn khiến thi thể 2 nạn nhân không còn nguyên vẹn, 6 người khác bị chấn thương và bị bỏng. Vụ nổ xảy ra tại khu vực xưởng sản xuất của Công ty cổ phần xây dựng và sản xuất vật liệu xây dựng Thái Nguyên (tổ 15, phường Quan Triều, TP.Thái Nguyên).

Tại hiện trường, phần nhà xưởng rộng hàng trăm mét vuông bị hư hỏng nặng, mái tôn bị hất tung, nhiều máy móc đổ nghiêng. Ngoài ra, vụ nổ cũng khiến một số nhà dân bên cạnh bị hỏng tường, mái nhà và cửa.

Hiện trường vụ nổ lò hơi Thái Nguyên. Ảnh TTXVN

Trước đó không lâu, tại Thái Bình, ít nhất 4 người thiệt mạng và 11 người bị thương phải cấp cứu tại bệnh viện trong vụ nổ lò hơi tại xưởng chế biến don ở thôn Quan Lang Đoài, xã Thụy Hải (huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình).

Được biết, lò hơi được sử dụng rộng rãi trong hầu hết các ngành công nghiệp như: Dệt may, da giày, chế biến thủy hải sản… Một số nhà máy sử dụng lò hơi để đun nấu, thanh trùng như nhà máy nước giải khát, nhà máy nước mắm, tương hay dầu thực vật... Mỗi ngành công nghiệp đều có nhu cầu sử dụng nhiệt với mức độ và công suất khác nhau.

Đi cùng với sự phát triển, nhiều làng nghề, xưởng sản xuất nhỏ lẻ đều có nhu cầu sử dụng lò hơi nhỏ. Họ thường có tâm lý chọn những thiết bị rẻ tiền mà không biết tính nghiêm ngặt, nguy hiểm của nó. Nhiều lò hơi được thiết kế không đúng quy chuẩn do một số cơ sở cơ khí không có kiến thức nhìn theo chế tạo na ná. Tuy nhiên, những cơ sở tư nhân ấy không kiểm soát về mặt vật liệu, tính toán kết cấu bền để khống chế khả năng sinh áp và gây nguy hiểm.

Cơ sở sản xuất gia tăng, số cơ sở chế tạo cung cấp các thiết bị này tăng theo. Việc kiểm soát chất lượng các thiết bị này từ khâu đầu vào, thiết kế chế tạo ngày càng khó khăn nên nguy cơ tai nạn xảy ra khi nổ nồi hơi càng nhiều. Và những tai nạn liên tục về nổ lò hơi gần đây như một hồi chuông cảnh báo.

Theo chuyên gia của Trung tâm huấn luyện an toàn vệ sinh lao động, lò hơi có cấu tạo và nguyên lý hoạt động khá đơn giản hoạt động chủ yếu dựa vào nhiệt lượng sinh ra của nhiên liệu, biến thành nhiệt năng của hơi nước để phục vụ cho các yêu cầu về nhiệt trong các lĩnh vực công nghiệp như sấy, đun nấu, nhuộm, hơi để chạy tuabin máy phát điện…

Nếu sử dụng không đúng, lò hơi chẳng khác gì một quả bom. Việc vận hành lò hơi cần phải tuân thủ một quy trình nghiêm ngặt về an toàn lao động, có những quy chuẩn kỹ thuật an toàn. Đơn vị chế tạo phải có đầy đủ điều kiện tiêu chuẩn về phương tiện, thiết bị, người thiết kế, máy móc, nhà xưởng… Đơn vị sử dụng sau khi lắp đặt cũng cần được kiểm định kỹ thuật an toàn đầy đủ với các điều kiện mặt bằng lắp đặt, kiểm tra kiểm định từng bộ phận trước khi đưa vào sử dụng. Ngay cả người vận hành cũng phải được đào tạo, huấn luyện.

Các chuyên gia an toàn lao động cũng cho rằng, có nhiều nguyên nhân có thể khiến nổ lò hơi như do thiết kế, chế tạo, quản lý, sử dụng, vận hành xử lý nước không đảm bảo hoặc khởi động sai, nổ do va đập gây hỏng hóc ống, nước cấp bẩn… Nguyên nhân nổ cũng có thể lò hơi quá cũ, không được dọn sạch… Để tránh những tai nạn đáng tiếc xảy ra, các cơ sở cần tuân thủ nghiêm ngặt và kỹ thuật cũng như vận hành lò hơi. Lò cần được trực 24/24 giờ để vận hành, cấp nước, làm sạch lò hơi…

Nguy cơ nổ lồi hơi có thể nhận biết qua dấu hiệu cạn nước, nhìn lên áp suất tăng có tiếng xì rít. Để đảm bảo an toàn, khi phát hiện cần lập tức dừng quá trình cháy, ngừng quạt đẩy cấp gió phục vụ cháy, quạt khói thêm thời gian ngắn để hút khí nóng ra ngoài. Nếu mà hơi đang xì phải khóa van hơi để giữ hơi giữ nước, áp suất tăng phải hé mở van hơi để giảm áp suất và có điều tuyệt đối cấm là cấp nước vào nồi hơi khi xác định nồi hơi đã cạn nước. Bởi nồi hơi đang nóng mà cấp nước vào sẽ biến dạng toàn bộ nồi và phát nổ.

P.Thuận