Viện Sốt rét-Ký sinh trùng-Côn trùng Quy Nhơn: 35 năm với nỗ lực đẩy lùi dịch bệnh

Khám chữa bệnh cho bà con vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn.

Trưởng thành từ khó khăn, thách thức

Cùng với nỗ lực vì sức khỏe người dân, là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ Y tế, 35 năm qua Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng (SRKSTCT) Quy Nhơn luôn nỗ lực vượt qua mọi khó khăn, thách thức, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao trong suốt chặng đường với những dấu ấn đáng ghi nhớ gắn với các thời kỳ hoạt động của Viện.

Giai đoạn 1968 - 1976, đánh dấu bước khởi đầu của công tác phòng chống dịch bệnh sốt rét của Viện, khi đó gọi là Trạm Nghiên cứu sốt rét khu Trung Trung bộ. Trong bối cảnh kháng chiến chống Mỹ cứu nước, miền Trung - Tây Nguyên là trọng điểm đánh phá ác liệt của kẻ thù do có đường Trường Sơn là giao thông huyết mạch nối liền hai miền Nam - Bắc, cùng với dịch bệnh sốt rét hoành hành ở khu vực này làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức chiến đấu cũng như sức sản xuất của quân đội và nhân dân ta.

Với nhiệm vụ vừa bảo vệ Tổ quốc, vừa bảo vệ sức khỏe nhân dân, các cán bộ nhân viên của Trạm Nghiên cứu sốt rét khu Trung Trung bộ đã vượt qua hy sinh gian khổ trong điều kiện chiến tranh ác liệt thực hiện khống chế dịch bệnh sốt rét bảo vệ sức khỏe cho hàng triệu cán bộ, chiến sĩ và đồng bào các dân tộc, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ phục vụ chiến trường khu V, góp phần tích cực vào công cuộc giải phóng miền Nam thống nhất đất nước.

Giai đoạn 1977 - 1997, sau khi miền Nam được hoàn toàn giải phóng, ngày 8/3/1977, để đáp ứng tình hình phát triển của đất nước trong giai đoạn lịch sử mới, Trạm chính thức trở thành Phân viện SRKSTCT Quy Nhơn. Giai đoạn này, do hậu quả chiến tranh và những khó khăn kinh tế của đất nước, bệnh sốt rét bùng nổ tại khu vực này rất mạnh. Trong giai đoạn này Phân viện SRKSTCT Quy Nhơn đã không ngừng nỗ lực phấn đấu khống chế dịch và giảm thiệt hại do bệnh sốt rét gây nên, góp phần tích cực trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Giai đoạn từ năm 1998 đến nay, Phân viện SRKSTCT Quy Nhơn được Thủ tướng Chính phủ ra quyết định thành Viện SRKSTCT Quy Nhơn.

Tình hình sốt rét trong cả nước trong giai đoạn này có xu hướng giảm thấp, nhưng gánh nặng sốt rét hầu như vẫn tập trung ở các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên với tỉ lệ mắc bệnh gần 50%, nhiễm ký sinh trùng sốt rét 70-80%, sốt rét ác tính 75-83% và tử vong sốt rét 72-86% so với toàn quốc do người dân chưa có ý thức tự bảo vệ khi sống trong vùng sốt rét lưu hành, lại phải thường xuyên đối mặt với thiên tai, bão lụt kéo dài trên diện rộng hàng năm nên nguy cơ sốt rét gia tăng và bùng phát thành dịch cao. Viện đã triển khai các hoạt động nghiên cứu và chỉ đạo thực hiện các biện pháp can thiệp phù hợp, giảm thấp các chỉ số sốt rét giảm theo mục tiêu đề ra; góp phần tích cực chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.

"Phát huy những thành quả đã đạt được, với tinh thần lao động sáng tạo và lòng yêu ngành, yêu nghề, tập thể Viện quyết tâm phấn đấu vươn lên để tiếp tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, đẩy lùi dịch bệnh tại cộng đồng, xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước, Bộ Y tế và nhân dân". PGS.TS Triệu Nguyên Trung (Viện trưởng Viện Sốt rét-Ký sinh trùng-Côn trùng Quy Nhơn)

Những thành tích đóng góp của Viện đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Danh hiệu Anh hùng Lao động (2007), Huân chương Độc lập hạng Ba (2005), Huân chương Lao động hạng Nhất (1997), Huân chương Lao động hạng Nhì (1985), Huân chương Lao động hạng Ba (1981), Huân chương Giải phóng hạng Ba (1974).

Được sự quan tâm chỉ đạo của Bộ Y tế cùng tinh thần nỗ lực phấn đấu của đội ngũ cán bộ viên chức Viện và lực lượng y tế địa phương, Viện đã khống chế có hiệu quả sốt rét ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên , góp phần giải quyết được cơ bản tình hình sốt rét cả nước. Đặc biệt là từ tháng 1/2009 - 4/2010, các chỉ số sốt rét có chiều hướng gia tăng liên tục trên 15 tháng liền do hầu hết các tỉnh trong khu vực bị ảnh hưởng của lũ lụt kéo dài, muỗi sốt rét có điều kiện phát triển và gây bệnh, cùng với khó khăn trong kiểm soát di biến động dân vào vùng sốt rét (dân di cư tự do, đi rừng, ngủ rẫy, giao lưu biên giới...); Viện đã tích cực hỗ trợ phòng chống dịch kịp thời cho các tỉnh bị bão lụt, phối hợp với ngành y tế địa phương khống chế được dịch sốt rét và hạ thấp tỷ lệ bệnh theo chỉ tiêu phòng chống sốt rét đề ra.   

Tăng cường năng lực,đáp ứng nhiệm vụ được giao

Để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, Viện xác định bên cạnh việc đẩy lùi dịch bệnh cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền. Viện đã xây dựng và sản xuất nhiều tư liệu truyền thông góp phần làm thay đổi nhận thức và hành vi của cộng đồng các dân tộc trong khu vực, tạo yếu tố bền vững trong việc tự bảo vệ sức khỏe và phòng chống dịch bệnh.

Ngoài ra, Viện còn ứng dụng có hiệu quả công nghệ thông tin y tế, Trang tin điện tử (website) với gần 9 triệu lượt người truy cập, chuyển tải kịp thời các thông tin chuyên ngành cũng như chính sách của Đảng, Nhà nước về y tế, được Bộ Y tế biểu dương và trao tặng bằng khen về thành tích ứng dụng CNTT trong năm 2008. Trong 5 năm qua, Viện đã triển khai thực hiện 11 đề tài cấp Bộ, 44 đề tài cấp cơ sở và 9 đề tài hợp tác quốc tế về các lĩnh vực nghiên cứu ứng dụng và nghiên cứu khoa học cơ bản; các đề tài được Hội đồng Khoa học công nghệ của Bộ Y tế và Viện đánh giá cao với 80% số đề tài đạt khá trở lên; ứng dụng có hiệu quả vào giảm tỷ lệ mắc bệnh, giảm tử vong, khống chế dịch bệnh và giải quyết được các vấn đề khó khăn thực tiễn trong kiểm soát dịch bệnh ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

Bên cạnh đó, Viện chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ khoa học, không ngừng gửi đào tạo sau đại học ở trong nước cũng như nước ngoài. Trong 5 năm qua, Viện tham gia nhiều dự án quốc tế có hiệu quả cao trong phòng chống sốt rét và phòng chống các bệnh ký sinh trùng ở Việt Nam.