Vụ án Đinh La Thăng, Trịnh Xuân Thanh và đồng phạm: Có yếu tố lợi ích nhóm

Bị cáo Đinh La Thăng trong phần tự bào chữa trước tòa. Ảnh: TTXVN

Nóng phiên tranh luận

Sau khi lắng nghe bài bào chữa của các luật sư và bị cáo, đại diện VKSND TP Hà Nội đưa quan điểm đối đáp. Đối với phần bào chữa của bị cáo Đinh La Thăng - nguyên Chủ tịch HĐQT PVN và các luật sư cho rằng việc chỉ định tổng thầu là được Chính phủ đồng ý. Tuy nhiên, VKSND nói việc này không đúng.

VKSND dẫn Kết luận 41 của Bộ Chính trị cũng như văn bản trả lời của Chính phủ khẳng định không có dòng nào đồng ý cho PVN chỉ định PVC làm tổng thầu. Văn bản của Chính phủ chỉ nêu việc lựa chọn nhà thầu phải phù hợp và đáp ứng yêu cầu. Như vậy, PVN đã không thực hiện đúng chỉ đạo của Chính phủ.

Trong phần luận tội, đại diện VKSND TP Hà Nội cho rằng, bị cáo Đinh La Thăng đã lợi dụng vị trí là người có trách nhiệm cao nhất của Tập đoàn, mặc dù biết rõ PVC không đủ năng lực và kinh nghiệm, nhưng để giúp PVC, bị cáo đã lấy lý do sức ép về tiến độ, chủ động đề ra chủ trương và chỉ định PVC thực hiện gói thầu EPC dự án Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2 trái với Nghị quyết của Hội đồng thành viên PVN.

Bị cáo còn chỉ đạo Tổng Công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PVPower) ký hợp đồng EPC số 33 với PVC trái quy định, sau đó chỉ đạo cấp dưới tại PVN và Ban QLDA căn cứ hợp đồng này tạm ứng cho PVC để bị cáo Trịnh Xuân Thanh - nguyên Tổng Giám đốc PVC và đồng phạm tại PVC sử dụng không đúng mục đích gây thiệt hại cho Nhà nước. Bị cáo phạm tội thuộc trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, gây tổn hại rất lớn về mặt kinh tế cũng như xã hội.

Nói về thiệt hại, luận tội cũng khẳng định ngoài việc gây thiệt hại ban đầu xác định được, việc làm trên của các bị cáo đã khiến dự án kéo dài gấp đôi thời gian, đội vốn đầu tư gần chục ngàn tỉ đồng, số tiền nếu phạt theo tiến độ của hợp đồng đã lên tới hàng trăm triệu USD.

Theo VKSND TP Hà Nội, không những bị cáo Đinh La Thăng phải chịu trách nhiệm hình sự trong vụ án này mà còn kéo theo hàng loạt cán bộ, lãnh đạo chủ chốt từ Tập đoàn tới các đơn vị thành viên của PVN bị xử lý.

Có lợi ích nhóm

VKSND TP Hà Nội cho rằng, bị cáo Vũ Đức Thuận và Trịnh Xuân Thanh đều được cất nhắc và bổ nhiệm vào các vị trí quan trọng (Tổng Giám đốc PVC). Trong khi PVC không có khả năng nhưng bị cáo Đinh La Thăng vẫn chỉ định PVC làm tổng thầu rồi cấp tiền tạm ứng để các bị cáo trên sử dụng trái mục đích. "Xuất phát từ mối quan hệ cá nhân, ông Thăng đã ưu ái bỏ qua quy định pháp luật để chỉ định thầu cho PVC, sau đó chỉ đạo ký hợp đồng, tạm ứng tới hơn 6,6 triệu USD và hơn 1.300 tỷ đồng. Điều đó đã thể hiện rõ mối quan hệ lợi ích nhóm", công tố viên kết luận.

Việc luật sư bào chữa cho rằng ông Thăng không chỉ đạo, không biết hợp đồng 33 sai, VKSND TP Hà Nội cho rằng PVN là Tập đoàn do Nhà nước quản lý, mục tiêu Chính phủ giao cho PVN là phải kinh doanh có lãi, bảo toàn và phát triển vốn và hoàn thành các nhiệm vụ khác. "Nhà nước là chủ sở hữu của PVN. Việc bị cáo Đinh La Thăng được giao nhiệm vụ làm Chủ tịch Hội đồng quản trị (sau này là Hội đồng thành viên) của PVN là sự ủy thác của nhân dân cho bị cáo quản lý phần tài sản này, dù là tài sản lớn hay bé. Qua thẩm vấn tại phiên tòa đã làm rõ trách nhiệm của bị cáo Đinh La Thăng và các thành viên khác trong việc này. Bản cáo trạng truy tố đã phân tích rõ, có đủ căn cứ buộc tội bị cáo Đinh La Thăng và các bị cáo về những hành vi vi phạm pháp luật trong vụ án này. Khi xem xét hành vi, dù đủ cơ sở buộc tội các bị cáo tội cố ý làm trái và tham ô nhưng các bị cáo đều không thừa nhận. Các bị cáo chỉ nhận là thiếu kiểm tra, thiếu kiểm soát nên VKSND TP Hà Nội không cho các bị cáo được hưởng tình tiết giảm nhẹ", đại diện VKSND TP Hà Nội nhấn mạnh.

Trước việc luật sư Nguyễn Văn Quynh đề nghị làm rõ hành vi chỉ đạo của bị cáo Thanh trong việc ký hợp đồng 33, VKSND TP Hà Nội đáp rằng, các luật sư bào chữa cho các bị cáo khác đã tự làm rõ vấn đề này và đều phù hợp với thực tiễn. "Xuyên suốt ký hợp đồng, sử dụng tiền tạm ứng bao trùm lên tất cả là vai trò của bị cáo Trịnh Xuân Thanh khi đó đang là Chủ tịch HĐQT của PVC", đại diện VKSND TP Hà Nội nhấn mạnh.

Đối với hành vi cố ý làm trái của bị cáo Trịnh Xuân Thanh, VKSND TP Hà Nội cho hay, lời khai của bị cáo Thanh ở cơ quan điều tra thể hiện ông này và nhiều lãnh đạo PVC đều ý thức được việc ký hợp đồng 33 là thiếu căn cứ. Hợp đồng chỉ vỏn vẹn chừng 10 trang, chưa có hồ sơ đề xuất, kỹ thuật đều chưa có. Việc cam kết hoàn thiện hợp đồng sau khi ký cũng không được thực hiện. Bên cạnh đó, lời khai của bị cáo Vũ Đức Thuận cũng thể hiện: “Việc ký hợp đồng 33 là thực hiện theo chỉ đạo của Trịnh Xuân Thanh, lúc đó PVC đang khó khăn về tài chính”.

“Chúng tôi là cơ quan truy tố thấy rất buồn! Chúng tôi buồn ở chỗ: Cấp dưới thì thừa nhận sai phạm và mong pháp luật khoan hồng khi xử lý, nhưng cấp trên lại không”, đại diện VKSND TP Hà Nội khép lại phần đối đáp chung về vụ án.

Sáng 16/1, tòa tiếp tục làm việc.

Nhóm PV (tổng hợp)