Xuân về dưới độ sâu 345m

Thợ lò đang gia cố hông lò. Ảnh: MH.

Nhưng đấy là chuyện của cách đây hơn 10 năm, bây giờ thợ mỏ đã đặt chân khai thác đến độ sâu âm 345m rồi.

Vừa đặt vấn đề về tìm hiểu khai thác than dưới độ sâu 345m, chúng tôi đã được lãnh đạo, công nhân ngành than kể cho nghe câu chuyện hình thành dự án khai thác than lớn chưa từng thấy.

Dự án đầu tư khai thác phần dưới mức âm 50m mỏ than Hà Lầm được phê duyệt tháng 9/2007 với tổng mức đầu tư 2.227 tỷ đồng; Công suất thiết kế 2,4 triệu tấn than nguyên khai/năm. Trong đó gồm một lò chợ cơ giới hóa đồng bộ 1,8 triệu tấn/năm, các lò chợ khoan nổ mìn chống giữ bằng giá thủy lực 600.000 tấn/năm.

Vào đúng ngày kỷ niệm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam 3/2/2009, dự án làm lễ động thổ. Các hạng mục trọng yếu của dự án phải đào 3 giếng đứng: giếng chính được đặt tên 3/2 (ngày thành lập Đảng), giếng phụ 12/11 (ngày truyền thống công nhân mỏ - truyền thống ngành than) và giếng thông gió 1/8 (ngày thành lập Công ty CP than Hà Lầm) lần lượt được khởi công vào các ngày 19/5, 1/6 và 1/7 trong năm 2009. Giếng chính 3/2, đường kính 5m, đào sâu đến mức -345m, chiều dài toàn giếng 425m. Giếng phụ 12/11, đường kính 6,5m, cũng đào sâu đến mức -345m, chiều dài giếng 395m. Giếng thông gió 1/8, đường kính 5m, đào đến mức -300m, chiều dài giếng 355m.

Việc thi công đào lò giếng đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật, độ chính xác cao. Có 4 công đoạn nối tiếp nhau, công đoạn này phụ thuộc vào công đoạn kia có làm hoàn thành không. Đó là khoan, nổ mìn, bốc xúc dọn sạch đất đá và đổ bê tông thành giếng. Kíp khoan có 6 thợ, khoan 120 lỗ. Mỗi thợ khoan 20 lỗ, chia rẻ quạt ra 6 khu vực, cùng tiến hành khoan. Khoan khô, mỗi lỗ khoan khoan sâu 4,2m. Khoan là công việc có lẽ vất vả nhất. Tiếng ồn lớn, bụi nhiều, do đó thợ khoan phải có bảo hộ lao động đặc chủng để chống ồn, chống bụi. Sáu tiếng phải khoan xong 120 lỗ. Kế đến là công việc nổ mìn, rồi bốc dọn đất đá. Sau đó là lắp cốp pha phun vữa bê tông đổ thành giếng. Trong 24 giờ, phải hoàn thành 3,8m lò giếng.

Phóng viên trao đổi với thợ lò tại độ sâu 300m.

Hành trình xuống độ sâu 345m

Đến Công ty CP than Hà Lầm vào những ngày giáp Tết Quý Tỵ, chúng tôi được anh Đoàn Ngọc Lý – Phó phòng thi đua Công ty đưa đi thăm dự án. Nhiệm vụ của anh là dẫn chúng tôi từ văn phòng mỏ đến chân công trình, còn việc đưa xuống lò giếng sẽ do một người khác đảm nhiệm.

Trước mắt chúng tôi là 2 cột tháp cao sừng sững của giếng chính (3/2) và giếng phụ (12/11) được lắp ghép bằng thép hình và đổ trụ bê tông chắc chắn. Anh Lý cho biết, chỉ 1-2 năm nữa thôi, khu này sẽ là quần thể gồm nhà điều hành, nhà ăn, khu tập thể, nhà giặt sấy quần áo với quy mô khép kín phục vụ cho hơn 2.000 người.

Quy định khi xuống hầm mỏ của ngành than hết sức chặt chẽ, nghiêm ngặt, ngay như với máy ảnh, nếu tôi không mượn  được chiếc máy có phòng nổ thì đã không thể nào được phép mang xuống hầm lò ở độ sâu 345m.

Đưa chúng tôi xuống lò giếng là anh Nguyễn Thanh Hà – Phó quản đốc phân xưởng vận tải giếng đứng. Từ trên mặt đất, chui vào cũi, tời thả rất nhanh theo lòng giếng. Bấm thử đồng hồ, chưa đầy 2 phút chúng tôi đã xuống đến nơi, với 300m chiều sâu giếng.

Cảm giác đầu tiên khi đặt chân xuống độ sâu âm 300 là hồi hộp. Do được thông gió tốt nên nhiệt độ chỉ khoảng 29-300C, hơi nóng, nhưng độ ẩm rất cao nên quần áo ai cũng thấm đẫm mồ hôi. Thời điểm chúng tôi xuống có 2 công trường đang làm việc là công trường KTCB1 và KTCB 5 với 5 mũi tiến gương. Tại công trường KTCB 5 đang có 124 công nhân đào 2 đường lò, từ giếng phụ, bắt đầu từ 3/9; một thông sang giếng thông gió và một thông sang giếng chính. Từ hôm 1/10/2012, công trường được giao đào tiếp một đường lò sân ga đáy giếng dài 450m, có tiết diện từ 38m2, sau nhỏ xuống 32m2. Mục sở thị tại gương lò xem các anh làm việc, khoan, nổ mìn mới thấy ngành than giờ đã có rất nhiều máy móc hiện đại.

Tại công trường, chúng tôi được tiếp xúc với các anh: Nguyễn Văn Viên (SN 1976, thợ lò bậc 4/6), đang sống tại TP Hạ Long cùng vợ và 2 con, vào mỏ làm việc từ năm 2002; Anh Lương Xuân Hiền (SN 1981, thợ lò bậc 6/6), quê ở Đông Hưng (Thái Bình), vào mỏ từ năm 2003, có vợ và 1 con 5 tuổi; Anh Nguyễn Thanh Hà (SN 1977, kỹ sư khai thác mỏ), quê ở Diễn Châu (Nghệ An), vào mỏ từ năm 2005, có vợ và 1 con 4 tuổi. Các anh cho biết, điều kiện làm việc dù có vất vả nhưng anh em đều đồng lòng, nêu cao tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm”, phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ được giao. Đặc biệt những ngày cận Tết này, không khí làm việc của các anh khẩn trương hơn, để tăng năng suất lao động nhằm đạt mức thưởng Tết của Công ty. Năm nay mức thưởng của mỏ cho công nhân loại A là 5 triệu đồng, loại B 4 triệu đồng, loại C là 3 triệu đồng. Nếu đạt được loại A cộng với tiền lương thì Tết này, nếu như đi đủ 20 công trở lên, anh Viên có tổng thu nhập được khoảng 20 triệu đồng; Anh Hà khoảng 13 triệu đồng...Theo các anh, thu nhập như vậy là tạm ổn trong thời điểm khó khăn chung của nền kinh tế hiện nay.

Gặp Quản đốc công trường KTCB 5 Nguyễn Văn Bắc đang đi kiểm tra các vị trí tiến gương được anh cho biết, những ngày này phải tăng cường kiểm tra, giám sát, sợ anh em làm “máu” quá bỏ qua quy trình, quy phạm gây mất an toàn. Khi được hỏi về điều kiện, chế độ làm việc ở dưới lò, anh Bắc cho biết, điều kiện làm việc bây giờ được cơ giới hoá nhiều nên thợ lò cũng đỡ vất vả hơn xưa, chế độ dinh dưỡng của anh em cũng tốt hơn.

Điều trăn trở của anh là mong sao anh em có việc làm, thu nhập ổn định, đặc biệt là Tết này cố gắng lo được thêm nguồn thưởng của công trường để động viên mọi người...

Câu chuyện thấm thoắt đã sắp đến giờ chúng tôi phải trở lại mặt đất thì anh Hà hỏi: “Anh có muốn xuống sâu hơn nữa không?”. Thấy chúng tôi tỏ vẻ ngạc nhiên, anh giải thích vẫn còn xuống sâu thêm 45m nữa, là lò nối nghiêng từ giếng chính sang giếng phụ để thông gió và thoát nước. Khu vực này là nơi đặt trạm bơm và quạt, mỗi ca bố trí 3 công nhân làm việc. Có rất ít người xuống dưới đấy do phải leo bằng thang bộ, độ “lỳ” phải cao.

Hành trình xuống độ sâu âm 345m bắt đầu đi qua một cánh cửa sắt dày, sau khi qua cửa toàn bộ âm thanh ồn ào của các thiết bị gần như không nghe thấy nữa. Anh Hà leo xuống trước, vừa leo vừa hướng dẫn, qua ánh đèn pin của anh, chỉ một màu đen hun hút, nước ở đâu chảy xuống ướt hết cả người và ba lô.“Nhà báo cứ bám chắc vào thành thang, đừng nhìn xuống dưới, thở thật đều”, anh Hà nói với tôi.

Lối xuống đường lò là thang đứng bằng sắt, được chia theo nhiều cấp, mỗi cấp khoảng 15 bậc, có chiếu nghỉ. Sau khoảng 10 phút thì chúng tôi xuống tới nơi. Tại đây đặt các trạm quạt, máy bơm phục vụ cho việc thông gió, thoát nước cho các đường lò. Anh Nguyễn Xuân Mạnh, thợ cơ điện trực tại trạm quạt gió cho biết, công việc của các anh không vất vả như thợ lò nhưng đòi hỏi độ tập trung cao, nếu để xảy ra sự cố sẽ làm ảnh hưởng đến việc khai thác và các khâu liên quan.