Xúc động khoảnh khắc 'đoàn viên' của gia đình liệt sĩ

Ngày cha trở về trong khung ảnh

Khoảnh khắc tấm di ảnh liệt sĩ Nguyễn Đức Chất (xã Hương Thọ, Hà Tĩnh) được trao tận tay, ông Nguyễn Đức Xuân (64 tuổi, con trai liệt sĩ) lặng người trong giây lát rồi bật khóc. Người đàn ông ôm chặt bức ảnh vào ngực, giọng nghẹn lại: "Cha ơi, cha về rồi. Tết này có cha đón năm mới cùng gia đình…".

Ông Nguyễn Đức Xuân (trú tại Hương Thọ), là con trai cả trong gia đình có ba anh em. Cha ông là liệt sĩ Nguyễn Đức Chất sinh năm 1932, hy sinh năm 1970 tại chiến trường miền Nam. Khi ông ngã xuống, người con út mới chào đời được 15 ngày. Suốt hơn nửa thế kỷ, gia đình chỉ có tên cha trên bàn thờ, không có một tấm ảnh để thờ phụng.

Ông Xuân chia sẻ, ngày cha hy sinh ông còn rất nhỏ, không nhớ rõ mặt, ký ức về người cha cũng chỉ là những câu chuyện được ghép lại từ lời kể của người thân. Đặc biệt kỷ vật, hình ảnh về liệt sĩ không có, vì thế suốt hơn nửa thế kỷ qua, gia đình không có tấm ảnh thờ. "Ở nhà không có ảnh thờ, giờ có tấm ảnh này phục dựng lại theo chân dung của người thân", ông Xuân tâm sự.

Đón nhận tấm di ảnh được trao tặng, đôi mắt ông Xuân chùng lại, nước mắt cứ thế tuôn trào. Bởi đây là lần đầu tiên sau hơn 50 năm, ông được nhìn rõ mặt người cha của mình.

Ông Xuân cho biết, vào năm 1968, người lính Nguyễn Đức Chất tình nguyện tái ngũ, lên đường ra trận khi địa phương thiếu quân. Trước đó, ông từng tham gia kháng chiến chống Pháp, sau khi trở về quê hương đảm nhiệm cương vị xã đội trưởng.

Tuy nhiên, khi quân số không đủ, Tổ quốc cần, ông sẵn sàng lên đường xung phong vào chiến trận. Hai năm sau khi nhập ngũ, ông anh dũng hy sinh, để lại phía sau là người vợ trẻ và 3 đứa con còn thơ dại.

"Lần cuối cùng cha tôi về nhà là trước ngày lên đường hành quân vào chiến trường miền Nam. Ông chỉ kịp ghé thăm gia đình trong chốc lát rồi lại vội vã ra đi. Khi mẹ tôi còn sống, bà từng kể rằng cha hứa sau trận đánh sẽ xin xuất ngũ để về chăm vợ, chăm con. Thế nhưng, khi em út vừa mới tròn 15 ngày tuổi, cha tôi đã hy sinh", ông Xuân rưng rưng nhớ lại.

Nhận tin ông Nguyễn Đức Chất hy sinh tại mặt trận phía Nam, cả gia đình chìm trong đau đớn. Người vợ lính vốn đã yếu lòng vì chờ đợi, mất mát, lại thêm những tháng ngày gian khó triền miên, rồi cũng sớm qua đời. Từ đó, ba anh em ông Xuân chỉ còn biết tựa vào nhau mà lớn lên. Có những năm tháng đói kém cùng cực, cả gia đình phải đào củ rừng, ăn rau sống qua ngày.

Cha hy sinh, trong ký ức những người con, hình ảnh người lính chiến đấu vì Tổ quốc vừa thiêng liêng, vừa xa vắng. Cận Tết, khi đón nhận tấm di ảnh do nhóm bạn trẻ phục dựng, ông Xuân hạnh phúc khi mong ước đã thành hiện thực. Trong tấm ảnh, gương mặt người cha hiện lên rõ nét trong bộ quân phục, ánh mắt cương nghị mà hiền từ.

Xúc động "Tết tri ân liệt sĩ"

Chương trình "Tết tri ân" do Tỉnh Đoàn Hà Tĩnh phối hợp với nhóm Skyline, Ban Quản lý Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc, Khu tưởng niệm Anh hùng Lý Tự Trọng cùng các đơn vị tổ chức. Trong chương trình ban tổ chức đã phục dựng và trao tặng di ảnh liệt sĩ cho 200 thân nhân các gia đình trên địa bàn tỉnh.

Giữa hàng trăm người lặng lẽ ngồi chờ đến lượt, chị Nguyễn Thị Kim Oanh (phường Bắc Hồng Lĩnh) mang theo câu chuyện riêng về người cha liệt sĩ - Nguyễn Văn Phê.

Chị Oanh chia sẻ, cha hy sinh khi chị mới tròn 4 tháng tuổi. Suốt những năm tháng trưởng thành, hình ảnh người cha chỉ hiện hữu qua lời kể của người thân. Nhiều năm qua, chị muốn có một bức hình mới về người cha liệt sĩ vì bức ảnh vẽ chân dung đã cũ.

"Bản thân tôi đã theo dõi rất nhiều chương trình, những cuộc đoàn viên đặc biệt mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc của Đoàn thanh niên. Lâu nay tôi chỉ mong có một ngày được đón cha về, dù chỉ trong một hình hài khác", chị Oanh bộc bạch.

Những tuần chờ đợi trôi qua trong thấp thỏm và thao thức. Đến khoảnh khắc bức chân dung người cha liệt sĩ được trao tận tay, chị Oanh không kìm được nước mắt. Đôi mắt đỏ hoe, bàn tay run rẩy, chị khẽ chạm vào gương mặt thân thương vừa hiện ra rõ nét, rồi ôm chặt tấm ảnh vào lòng. "Cha đây rồi… con chờ ngày này lâu lắm rồi. Giờ con đưa cha về với gia đình ta", chị Oanh nghẹn ngào.

Khoảnh khắc người con gái được "gặp lại" cha mình sau bao năm xa cách khiến những người chứng kiến không ai cầm được xúc động. Bởi có những cuộc đoàn tụ không diễn ra trong đời thực, không có cái nắm tay hay lời hỏi han, nhưng vẫn đủ đầy và thiêng liêng. Đó là cuộc hội ngộ trong ký ức, trong yêu thương và lòng biết ơn.

Chị Nguyễn Ny Hương, Bí thư Tỉnh đoàn Hà Tĩnh cho biết: "Chương trình "Tết tri ân liệt sĩ" được triển khai với mong muốn lan tỏa sâu rộng giá trị của sự tri ân, để lịch sử không chỉ được nhắc nhớ mà còn được cảm nhận bằng sự thấu hiểu và trách nhiệm.

Thông qua những hoạt động cụ thể, giàu ý nghĩa, tổ chức Đoàn mong muốn đồng hành cùng thế hệ trẻ trong việc bồi đắp bản lĩnh, nâng cao nhận thức về truyền thống cách mạng, từ đó chuyển hóa lòng biết ơn thành những hành động thiết thực, góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng phát triển".

Theo số liệu thống kê, toàn tỉnh Hà Tĩnh đã quy tập được 2.396 hài cốt liệt sĩ, tuy nhiên vẫn còn gần 12.000 trường hợp chưa xác định được danh tính hoặc chưa tìm thấy thông tin. Những bức di ảnh được phục dựng hôm nay không chỉ bù đắp phần nào nỗi đau mất mát, mà còn góp phần gìn giữ ký ức lịch sử, hun đúc truyền thống "uống nước nhớ nguồn" cho các thế hệ mai sau.

Giám định ADN thế hệ mới giúp xác định danh tính liệt sĩ trong mẫu hài cốt hư hại nặng

Phương pháp mới đặc biệt phù hợp với các mẫu hài cốt phân hủy nặng, ADN đứt gãy thành các đoạn rất ngắn, trường hợp mà các phương pháp giám định truyền thống thường không đưa ra được kết luận.