Xung quanh giải thưởng Hồ Chí Minh: Gia đình cố nhạc sĩ Thuận Yến, Đinh Ngọc Liên gửi “tâm thư” lên Thủ tướng

NSND Đinh Ngọc Liên và bà Đinh Tuyết Lan khi còn trẻ, trong ngày tiễn con gái đi Chiến dịch Đường 9 Nam Lào (ảnh do gia đình cung cấp).

Nhà thơ Xuân Quỳnh đã đủ điều kiện xét duyệt

Mới đây, Bộ VH, TT&DL đã công bố danh sách các cá nhân được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 2016. Theo đó, trong Quyết định số 42 - QĐ/CTN do Chủ tịch nước ký vào đầu năm 2017, có 7 tác giả được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt này gồm: NSND. GS. TS Lê Ngọc Canh (Lý Lai Anh), NSND Chu Thúy Quỳnh, TS Trần Đình Ngôn, tác giả Nguyễn Thế Khoán (Mịch Quang), NSND. GS Nguyễn Trọng Bằng, nhạc sĩ Doãn Nho, PGS Triệu Đạt Hiền (Chu Minh). Ba cố tác giả được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh là: Nhà văn Nguyễn Xuân Thiều, nhà văn Trần Hữu Mai và nhạc sĩ Hoàng Phi Hồng (Hoàng Hà, Cẩm La). 39 tác giả chưa được xét duyệt đợt này có: Nhà thơ Xuân Quỳnh, nhà thơ Thu Bồn, nhạc sĩ Thuận Yến, nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo, tác giả Ninh Viết Giao, nhà nhiếp ảnh Lương Nghĩa Dũng, tác giả Trần Bảng, nhạc sĩ Đinh Ngọc Liên... Tuy nhiên, theo gia đình các nhạc sĩ, nghệ sĩ, lý do vì sao chưa xét tặng thì họ không được giải thích.

Với trường hợp của nhà thơ Xuân Quỳnh và nhà thơ Thu Bồn, ngày 24/2, Bộ trưởng Bộ VH, TT&DL Nguyễn Ngọc Thiện đã có công văn báo cáo Thủ tướng Chính phủ và đề nghị Hội đồng xét duyệt Trung ương xem xét lại. Trước đó, trả lời báo chí, ông Phùng Huy Cẩn - Vụ trưởng Vụ Thi đua khen thưởng (Bộ VH, TT&DL) cho biết, lý do nhà thơ Xuân Quỳnh không có tên trong danh sách trao giải thưởng lần này là vì nhà thơ thiếu giải thưởng theo quy định. Cụ thể, tác phẩm thiếu nhi “Bầu trời trong quả trứng” của nhà thơ Xuân Quỳnh không có văn bản xác nhận đạt Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 1982 - 1983. Sai sót này là do phía Hội Nhà văn Việt Nam chứ không phải do Hội đồng xét duyệt cấp Nhà nước.

Tuy nhiên, thông tin mới nhất vừa được PGS.TS Lưu Khánh Thơ - em gái nhà thơ Lưu Quang Vũ - cung cấp trong “tâm thư” gửi Thủ tướng Chính phủ, nhà thơ Xuân Quỳnh đã từng được Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 1982-1983 cho tập thơ “Bầu trời trong quả trứng”. Hội Nhà văn Việt Nam cũng đã có công văn gửi Hội đồng xét duyệt Trung ương xác nhận tập thơ thiếu nhi “Bầu trời trong quả trứng” của tác giả Xuân Quỳnh được giải thưởng của Hội năm 1982-1983. Như vậy, nhà thơ Xuân Quỳnh hoàn toàn đủ điều kiện để xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh 2016.

Trong khi đó, gia đình cố nhạc sĩ Thuận Yến và NSND Đinh Ngọc Liên đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi từ phía Hội đồng xét duyệt cấp Nhà nước và Hội đồng xét duyệt Trung ương. Theo bà Hồ Thị Thanh Hương - vợ cố nhạc sĩ Thuận Yến, gia đình được Hội Nhạc sĩ Việt Nam thông báo có ba nhạc sĩ được Hội đồng xét duyệt giải thưởng là: Trọng Bằng, Thuận Yến, Doãn Nho. Thế nhưng, trong danh sách được công bố mới đây từ Hội đồng xét duyệt Trung ương thì không có tên nhạc sĩ Thuận Yến. Việc này khiến gia đình rất bất ngờ. Trước đó, nhạc sĩ Thuận Yến đã được trao Giải thưởng Nhà nước (năm 2001), Huân chương Lao động hạng Ba, Huân chương Lao động hạng Nhì và Huân chương Lao động hạng Nhất.

Gia đình cố NSND Đinh Ngọc Liên mong được giải thích

Trong thư gửi Thủ tướng Chính phủ, bà Đinh Ngọc Lan - con gái NSND Đinh Ngọc Liên viết: “Khi ba tôi còn sống cũng như khi đã mất, chưa bao giờ gia đình tôi đòi hỏi cái gọi là “bản quyền” mà các tác phẩm của ông đến bây giờ vẫn được sử dụng, chỉ lấy đó làm niềm tự hào của gia đình. Khi ba tôi được Hội đồng xét duyệt đề nghị tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, cả gia đình đều thầm cảm ơn Hội đồng xét duyệt và những người làm nghề biết ông và đã không quên ông. Nhưng cho đến hôm nay, danh sách được trao giải lại không có tên ông?”.

NSND Đinh Ngọc Liên (1912-1991) là người đầu tiên sáng tác nhạc cho nhạc kèn và là một trong những người có công xây dựng Đoàn Quân nhạc Việt Nam trở thành chính quy. Sau này, ông giữ chức Đoàn trưởng Đoàn Quân nhạc Việt Nam và được phong quân hàm Đại tá. Ngoài công việc chỉ huy dàn dựng, ông còn tham gia đào tạo nhiều học sinh, nhiều người đã trở thành những nghệ sĩ uy tín trong và ngoài quân đội. Ngoài ra, ông còn viết một số hòa tấu kèn như: “Phủ Thông chiến thắng”, “Xuân chiến thắng”, “Hải cảng về ta”, “Chúng ta có Bác Hồ”, “Vọng gác tiền tiêu”, “Hành khúc tang lễ”... Ngày Quốc khánh 2/9/1945, đoàn nhạc kèn do nhạc sĩ Đinh Ngọc Liên chỉ huy đã cử hành “Tiến quân ca” trong buổi lễ chào cờ tại Quảng trường Ba Đình.

Biết tin NSND Đinh Ngọc Liên không có tên trong danh sách trao giải chính thức, nhạc sĩ Nguyễn Mạnh Hùng bày tỏ sự nuối tiếc: “Giai đoạn những năm 1970 đến 1975, Hà Nội có nhiều điểm biểu diễn ca nhạc phục vụ nhân dân. Ngân hàng Trung ương, Bách Thảo, Văn Miếu là những nơi ghi dấu ấn của nhạc sĩ Đinh Ngọc Liên cùng Đoàn Quân nhạc - tiền thân của Đoàn nghi lễ 871 ngày nay. Những tác phẩm chuyển soạn cho dàn kèn vang lên như cổ vũ cho cả dân tộc vượt qua khó khăn thử thách khốc liệt nhất. Tôi hi vọng nhạc sĩ Đinh Ngọc Liên sẽ được truy tặng danh hiệu cao quý nhất bởi giá trị trong những tác phẩm ông để lại là kho tàng quý báu cho lịch sử âm nhạc nước nhà”.

Minh Nhật