40 năm khúc tráng ca Quảng Trị (3): Paris nín thở ngóng tin Quảng Trị

> 40 năm khúc tráng ca Quảng Trị (1): Cuộc tấn công bão táp/ 40 năm khúc tráng ca Quảng Trị (2): Hồi ức của vị tướng

Đại tá Nguyễn Hải Như, nguyên Tham mưu trưởng Ban chỉ huy Bảo vệ Thành cổ và thị xã Quảng Trị.

20 tay súng giữ thành

Tối 26/6/1972, đồng chí Nguyễn Hải Như, Tham mưu trưởng Trung đoàn 48, nhận lệnh từ Bộ tư lệnh Sư đoàn 320B khẩn trương chuẩn bị mọi mặt, sẵn sàng vào chiến đấu bảo vệ thị xã Quảng Trị. Lúc đó Trung đoàn 48 đang tác chiến ở mặt trận phía Tây. Ngày 29/6, Trung đoàn này đưa Tiểu đoàn 3 vào chốt giữ hướng tấn công của địch từ Tri Bưu đến La Vang.

Nhận nhiệm vụ Tham mưu trưởng Ban Chỉ huy Bảo vệ Thành cổ, Đại tá Nguyễn Hải Như nói về tình hình nước sôi lửa bỏng lúc đó: “Ở Quảng Trị, ta chỉ chốt lại một cánh quân rất mỏng. Pháo binh, phòng không, tên lửa, đơn vị chủ lực đã đi vào Thừa Thiên. Từ Mỹ Chánh - Quảng Trị trên hướng tấn công chủ yếu của địch, quân ta chỉ có 3 tiểu đoàn, trong đó 2 tiểu đoàn địa phương và Tiểu đoàn 3 (Trung đoàn 48) chiến đấu. Tiểu đoàn 3, sau khi tác chiến ở mặt trận phía Tây, quân số còn lại không đầy 60%, hỏa lực còn 50%”.

Ngày 3/7, địch vượt sông Nhùng, vượt cầu Thượng Lý tấn công vào chốt La Vang, nơi Đại đội 11 (Tiểu đoàn 3) án ngữ. “Nói là đại đội, nhưng lúc đó chỉ hơn 20 tay súng chiến đấu”, Tham mưu trưởng Hải Như nói. Địch sử dụng hàng chục xe tăng, hỏa lực hải quân hạm đội 7 của Mỹ ở Thái Bình Dương, áp sát bờ biển Quảng Trị câu pháo vào yểm trợ. Mỹ huy động B52 cho chiến dịch Quảng Trị gấp đôi số lượng ở Đông Nam Á. Riêng bộ binh, địch sử dụng tiểu đoàn 5 gồm 500 quân thuộc Sư đoàn Dù tấn công.

“Chúng tôi quán triệt phương án chiến đấu rằng, cho chúng đến thật gần mới nổ súng. Và thực tế, trong loạt đạn đầu tiên, quân ta đã tiêu diệt hàng chục tên. Quân địch người chết, kẻ bị thương nằm ngổn ngang, khiến pháo của chúng không dám bắn vào trận địa. Tối hôm đó, Sở chỉ huy chiến dịch họp và rút kinh nghiệm: Với lực lượng quân mỏng, nếu có công sự yểm trợ thì có thể đánh bại cả đại đội địch có hỏa lực yểm trợ”, Đại tá Nguyễn Hải Như cho biết.

Đại đội 11 đã đánh trả quyết liệt, chặn 4 đợt tiến công của địch, diệt trên 40 lính, chặn đứng ý định của chúng là đánh chiếm cả thị xã Quảng Trị. Đại tá Nguyễn Hải Như nhớ lại: “Lúc tác chiến, chúng tôi không quan tâm lắm đến sự sống và cái chết. Cái chính là làm thế nào để chốt, giữ trận địa. Chúng tôi cũng chẳng lo lắng đến vấn đề tương quan lực lượng. Còn sống là còn chiến đấu. Đẩy lùi bọn địch ở trận đầu là dấu mốc quan trọng, cổ vũ tinh thần chiến sĩ rất lớn”.

Ngày 4/7, địch lại tổ chức tấn công vào thị xã từ hướng nhà thờ Tri Bưu. Suốt gần 1 tuần lễ, chúng đều bị quân ta đánh bại từ lúc đang triển khai đội hình. Ngày 6/7, Tiểu đoàn 2 của Trung đoàn 48 từ Tây Thừa Thiên về đến thị xã, án ngữ phía Tây. Ngày 7/7, Bộ Tư lệnh chiến dịch điều động 1 đại đội xe tăng gồm 8 chiếc vào thị xã với yêu cầu đánh quân địch bật ra khỏi La Vang Hữu, sau đó làm nhiệm vụ bảo vệ. “Trong quá trình đại đội tăng vượt sông Thạch Hãn, bị trúng pháo của địch, hoặc sa lầy nên chỉ còn 3 chiếc vào được thị xã. Sau đó 2 chiếc lại bị tên lửa địch phá hỏng”, Đại tá Nguyễn Hải Như nói đầy luyến tiếc về đại đội xe tăng yểm trợ.

Đại tá Nguyễn Hải Như kể lại: “Ngày 11/7, 70 - 80 chiếc trực thăng của địch đổ bộ đến khu vực Triệu Phong đã bị Trung đoàn 27 bắn hạ 21 chiếc. Đêm 12 rạng ngày 13/7 mới thật căng thẳng. Sẩm tối, đang triển khai kế hoạch tác chiến, điện thoại Sở chỉ huy chiến dịch đổ chuông. Bộ Tư lệnh Chiến dịch thông báo: Địch chưa thể buông, vì lý do chính trị, ngoại giao. Tất cả các lực lượng bảo vệ Thành cổ trong đêm nay không để một tên địch nào lọt vào thị xã”.  

Khoảng 8-9h đêm, Sở chỉ huy chiến dịch nhận điện của Quân ủy Trung ương: “Các đồng chí phải giữ vững thành cổ bằng mọi giá”. Đã 40 năm trôi qua, nhưng Đại tá Nguyễn Hải Như vẫn còn nhớ như in cảm giác sau khi nhận điện của Quân ủy Trung ương. “Rất ít khi Quân ủy Trung ương điện thẳng xuống cho các sở chỉ huy chiến dịch. Đây là ngoại lệ. Cú điện đó vừa là mệnh lệnh vừa như sự chia sẻ phát đi từ tổng hành dinh nên càng tiếp thêm sự quyết tâm cho chúng tôi”, Đại tá Như nói.

Nửa đêm. Bộ Tư lệnh Chiến dịch có thêm cú điện nữa cho biết theo tình báo của ta, một số tên địch chui theo cống ngầm vào Thành cắm cờ. “Chúng tôi phải cắt cử người bịt từng cái cống trong thành. Vào thành lo chiến đấu, nào ai đã biết hệ thống cống rãnh Thành cổ bố trí như thế nào. Tôi hạ lệnh tất cả không ai được ngủ”, Đại tá Như nói.

Suốt buổi sáng 13/7, các chiến sĩ vẫn sẵn sàng chống trả những đợt tấn công của địch. “Buổi sáng ở Quảng Trị thì bên Paris vẫn là ban đêm. Cho nên, chúng tôi phải cảnh giác cao độ. Đến 12h trưa, địch lui quân. Chúng tôi mới tạm yên trí. Kế hoạch cắm cờ của bọn chúng đã thất bại”, Đại tá Hải Như nói.