Bảo hiểm xã hội 1 lần là gì? Cần đáp ứng các điều kiện gì để được hưởng chế độ?

Thế nào là bảo hiểm xã hội 1 lần?

Theo Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, bảo hiểm xã hội 1 lần là mức hỗ trợ nhằm bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi ốm đau, thai sản hay bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết.

Trong đó, chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH) 1 lần chỉ là một trong những quyền lợi mà người tham gia BHXH được hưởng. Cụ thể là đối với người lao động tham gia BHXH bắt buộc sau 1 năm nghỉ việc hoặc người tham gia BHXH tự nguyện dừng tham gia BHXH sau 1 năm và một số trường hợp đặc biệt khác khi có yêu cầu gửi cơ quan BHXH sẽ được giải quyết hưởng chế độ BHXH 1 lần theo quy định.

Điều kiện hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần là gì?

Căn cứ theo Điểm a, b, Khoản 1, Điều 8, Nghị định 115/2015/NĐ-CP và Điều 60, Luật BHXH Việt Nam số 58/2014/QH13 quy định rõ 06 trường hợp được nhận bảo hiểm xã hội 1 lần bao gồm:

Đủ tuổi hưởng lương hưu mà chưa đủ 20 năm đóng BHXH (Khoản 3, Điều 54 của Luật BHXH).

Đủ 55 tuổi mà chưa đủ 15 năm đóng BHXH và không tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện (đối với lao động nữ hoạt động ở xã, phường, thị trấn).

Ra nước ngoài để định cư.

Người đang bị mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng như ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, phong, lao nặng, HIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS và những bệnh khác theo quy định của Bộ Y tế.

Công an, bộ đội khi phục viên, xuất ngũ, thôi việc mà không đủ điều kiện để hưởng lương hưu.

Người tham gia BHXH bắt buộc sau 01 năm nghỉ việc hoặc tham gia BHXH tự nguyện sau 01 năm không tiếp tục đóng mà chưa đủ 20 năm đóng (Điều 1 Nghị quyết 93/2015/QH13).

Người lao động tham gia đóng BHXH thuộc 1 trong 6 trường hợp trên có thể gửi yêu cầu đến cơ quan BHXH để lãnh BHXH 1 lần theo quy định.

Những lợi ích cơ bản người dân được hưởng sau khi đăng ký bảo hiểm xã hội bắt buộc

GĐXH - Đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc là nghĩa vụ của người lao động và người sử dụng lao động. Vậy thủ tục đăng ký loại bảo hiểm bắt buộc gồm những gì? Chuyên trang Gia đình & Xã hội chia sẻ bài viết dưới đây giúp bạn đọc hiểu rõ hơn vấn đề này.

Trường hợp không được nhận bảo hiểm xã hội 1 lần ngay

Người lao động tham gia BHXH bắt buộc và thuộc 04 trường hợp sau đây sẽ không được nhận BHXH một lần ngay gồm:

Người lao động nghỉ việc chưa đủ 1 năm khi không tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện.

Người lao động đủ tuổi nghỉ hưu và đủ 20 năm đóng BHXH sẽ không được nhận BHXH 1 lần mà sẽ được hưởng lương hưu theo quy định.

Người lao động mắc bệnh nhưng không phải bệnh hiểm nghèo (ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, phong, lao nặng, nhiễm HIV chuyển sang giai đoạn AIDS).

Người lao động không chứng minh được đang định cư ở nước ngoài, trừ trường hợp đáp ứng điều kiện khác quy định tại Khoản 1, Điều 60, Luật Bảo hiểm xã hội 2014.

Như vậy, không phải đối tượng là người tham gia BHXH nào cũng sẽ được hưởng BHXH 1 lần, người tham gia thuộc 1 trong 4 trường hợp như đã đề cập bên trên khi gửi yêu cầu đến cơ quan BHXH sẽ không được giải quyết hồ sơ và thủ tục hưởng BHXH 1 lần theo quy định.

Để hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần hồ sơ cần chuẩn bị gì?

Căn cứ Điều 109, Luật bảo hiểm xã hội năm 2014 quy định hồ sơ hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần bao gồm:

Sổ bảo hiểm xã hội (bản chính).

Đơn đề nghị hưởng trợ cấp BHXH 1 lần theo mẫu 14-HSB.

Đối với người ra nước ngoài để định cư phải nộp thêm bản sao giấy xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về việc thôi quốc tịch Việt Nam hoặc bản dịch tiếng Việt được chứng thực hoặc công chứng một trong các giấy tờ sau đây:

a) Hộ chiếu do nước ngoài cấp;

b) Thị thực của cơ quan nước ngoài có thẩm quyền cấp có xác nhận việc cho phép nhập cảnh với lý do định cư ở nước ngoài;

c) Giấy tờ xác nhận về việc đang làm thủ tục nhập quốc tịch nước ngoài; giấy tờ xác nhận hoặc thẻ thường trú, cư trú có thời hạn từ 05 năm trở lên của cơ quan nước ngoài có thẩm quyền cấp.

Hồ sơ rút bảo hiểm xã hội 1 lần là thủ tục quan trọng người hưởng chế độ cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ cần thiết trước khi được gửi cho nơi tiếp nhận hồ sơ giải quyết chế độ BHXH 1 lần.

Điểm khác biệt giữa bảo hiểm bắt buộc và bảo hiểm tự nguyện mà ít người biết

GĐXH - Bảo hiểm bắt buộc và bảo hiểm tự nguyện đều là loại hình bảo hiểm xã hội được quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014. Hai loại hình bảo hiểm này người tham gia đều được hưởng các chế độ. Tuy nhiên, về cơ bản chúng khác nhau điểm gì?

Nộp hồ sơ hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần ở đâu?

Để làm thủ tục rút BHXH 1 lần, người hưởng chế độ cần chuẩn bị một bộ hồ sơ theo quy định và trong đó phải có sổ BHXH bản gốc và các giấy tờ cần thiết liên quan.

Trong trường hợp người lao động đã tham gia BHXH tại địa phương đăng ký tham gia BHXH nhưng sinh sống và tạm trú tại một địa phương khác và chưa biết phải nộp sổ bảo hiểm xã hội ở đâu thì:

Căn cứ theo các quy định tại Khoản 2, Điều 1 và Điều 20 Quyết định 636/QĐ-BHXH người lao động sẽ nộp sổ bảo hiểm xã hội kèm trong bộ hồ sơ hưởng BHXH 1 lần cho cơ quan BHXH cấp quận/huyện hoặc BHXH tỉnh (trong trường hợp BHXH tỉnh được phân cấp giải quyết hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần) nơi người lao động có hộ khẩu hoặc sổ tạm trú theo quy định của pháp luật.

Như vậy, người lao động đang tạm trú ở địa phương nào thì có thể nộp hồ sơ đăng ký hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần tại cơ quan BHXH của địa phương đó.

Hình thức gửi hồ sơ hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần

Người lao động nộp bộ hồ sơ đầy đủ theo quy định cho cơ quan BHXH huyện/tỉnh nơi cư trú theo 1 trong 3 hình thức sau:

Giao dịch điện tử

Người hưởng chế độ BHXH 1 lần đăng ký nhận mã xác thực và gửi hồ sơ điện tử qua website BHXH Việt Nam.

Dịch vụ bưu chính công ích được cung ứng theo yêu cầu của Nhà nước để phục vụ nhiệm vụ đặc thù

Trong trường hợp người lao động không chuyển hồ sơ giấy sang định dạng điện tử như trên thì có thể gửi bộ hồ sơ giấy qua dịch vụ bưu chính công ích cho cơ quan BHXH.

Người lao động nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan BHXH.

Thời gian giải quyết hồ sơ bảo hiểm xã hội 1 lần

Quy định tại Khoản 4, Điều 110, Luật bảo hiểm xã hội 2014 về giải quyết hưởng BHXH 1 lần trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định đối với trường hợp hưởng bảo hiểm xã hội một lần, cơ quan BHXH có trách nhiệm giải quyết và tổ chức chi trả cho người lao động.

Trường hợp không giải quyết thì cơ quan BHXH phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Trong trường hợp người lao động làm đúng thủ tục hưởng BHXH 1 lần và đã nhận được giấy hẹn từ cơ quan BHXH mà vẫn chưa nhận được tiền thì phải làm sao?

Nếu người lao động vẫn chưa nhận được tiền trong trường hợp nêu trên có thể có lỗi trong quá trình liên hệ. Người lao động cần cung cấp thông tin về phiếu hẹn đến cơ quan BHXH để kiểm tra lại quá trình xử lý hồ sơ, đảm bảo giải quyết kịp thời quyền lợi của người lao động.

Kết quả hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần

Người lao động nhận kết quả giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội 1 lần gồm:

- Bộ hồ sơ gồm các giấy tờ liên quan theo hình thức đã đăng ký trong hồ sơ.

- Tiền hưởng chế độ BHXH 1 lần.

Phương thức nhận tiền bảo hiểm xã hội một lần

Người hưởng BHXH 1 lần có thể nhận tiền trợ cấp trực tiếp tại cơ quan BHXH, thông qua dịch vụ bưu chính công ích hoặc nhận tiền BHXH 1 lần qua tài khoản ngân hàng.

Trường hợp người hưởng chế độ đăng ký chi trả chế độ bằng hình thức chi trả qua ATM sẽ được cơ quan BHXH được chuyển tiền vào số tài khoản đã đăng ký (đó có thể không phải số thẻ ATM của người đăng ký hưởng).

Còn trong trường hợp người hưởng đăng ký lãnh tiền BHXH 1 lần trực tiếp, khi đến cơ quan bảo hiểm xã hội nơi thụ lý hồ sơ, cần mang theo giấy hẹn và căn cước công dân để được hỗ trợ chi trả theo đúng quy định.

Đối với trường hợp người hưởng chế độ ủy quyền nhận BHXH 1 lần cho người khác lĩnh thay. Người được ủy quyền thực hiện theo trình tự sau:

Nộp giấy ủy quyền (mẫu số 13-HSB) hoặc hợp đồng ủy quyền cho cơ quan BHXH hoặc cơ quan bưu điện nơi chi trả.

Xuất trình CMND/CCCD hoặc giấy tờ tùy thân có ảnh.

Nhận tiền và ký nhận tiền trên danh sách chi trả hoặc giấy nhận tiền.

Cách tính bảo hiểm xã hội 1 lần

Trường hợp người lao động đóng BHXH bắt buộc

Căn cứ vào Khoản 4, Điều 19, Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH, mức trợ cấp BHXH 1 lần được quy định dựa trên thời gian người lao động tham gia BHXH và mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.

Gọi Q là mức bình quân tiền lương, có công thức tính như sau:

Mức hưởng BHXH 1 lần = (1,5 x Q x thời gian tham gia BHXH trước năm 2014) + (2 x Q x thời gian tham gia BHXH sau năm 2014)

* Lưu ý:

Trường hợp người lao động chưa đóng đủ BHXH 1 năm thì mức hưởng sẽ được tính bằng 22% các mức tiền lương tháng đã đóng BHXH, tối đa 02 tháng mức bình quân tiền lương.

Thời gian tham gia BHXH lẻ: từ 1-6 tháng tính 1/2 năm; từ 7-11 tháng tính 1 năm.

Vậy mức bình quân tiền lương được tính theo công thức nào?

Q = (Số tháng đóng BHXH x Tiền lương tháng đóng BHXH x Mức điều chỉnh hàng năm) / Tổng số tháng đóng BHXH.

Để tra cứu bảo hiểm xã hội 1 lần cần làm gì?

Căn cứ Công văn 3717/BHXH-CNTT năm 2022 về triển khai ứng dụng VssID do Bảo hiểm xã hội Việt Nam ban hành.

VssID – Bảo hiểm xã hội số (VssID) là ứng dụng trên nền tảng thiết bị di động của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, để thiết lập kênh giao tiếp và tạo điều kiện cho người tham gia BHXH, BHYT tiếp cận thông tin, thực hiện các dịch vụ công một cách tiện lợi, dễ dàng, nhanh chóng nhất, từng bước thực hiện việc thay thế Sổ BHXH, Thẻ BHYT giấy.

Theo đó, người tham gia BHXH có thể tra cứu BHXH 1 lần trên ứng dụng VssID.

Người lao động tham gia BHXH bắt buộc sau một năm nghỉ việc chưa đủ 20 năm đóng BHXH có được nhận BHXH một lần?

Khoản 1, Điều 1 Nghị quyết 93/2015/QH13 quy định NLĐ được bảo lưu thời gian đóng BHXH để đủ điều kiện hưởng lương hưu nhằm bảo đảm cuộc sống khi hết tuổi lao động theo quy định của Luật BHXH 2014.

Trường hợp NLĐ tham gia BHXH bắt buộc sau một năm nghỉ việc, người tham gia BHXH tự nguyện sau một năm không tiếp tục đóng BHXH mà chưa đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội khi có yêu cầu thì được nhận BHXH một lần.

Như vậy, NLĐ tham gia BHXH bắt buộc sau một năm nghỉ việc mà chưa đủ 20 năm đóng BHXH thì được nhận BHXH một lần nếu có yêu cầu.