BQT một chung cư tại TP.HCM bị phạt thuế 119 tỉ đồng, làm dậy sóng tranh cãi về trốn thuế

Bị phạt 119 tỉ đồng, BQT chung cư Conic Đông Nam Á làm dậy sóng tranh cãi về trốn thuế

Việc cơ quan thuế xử phạt Ban quản trị (BQT)  chung cư Conic Đông Nam Á hơn 119 tỉ đồng vì không xuất 7.260 hóa đơn, dẫn đến hành vi bị cho là trốn thuế hơn 453 triệu đồng, đang gây ra cuộc tranh luận gay gắt về trách nhiệm thu – nộp thuế tại các chung cư. Trong khi một bên đặt nghi vấn có dấu hiệu trốn thuế, bên còn lại cho rằng cơ quan chức năng đã "đánh nhầm" đối tượng.

Nghi vấn thất thoát thuế từ hàng ngàn hộ dân

Theo kết luận của cơ quan thuế, trong giai đoạn từ tháng 5.2022 đến tháng 10.2024, BQT Conic Đông Nam Á phát sinh doanh thu hơn 5,6 tỉ đồng từ việc cung cấp các dịch vụ cho cư dân nhưng không xuất hóa đơn, dẫn đến số thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp lên tới hơn 453 triệu đồng. Từ đó, tổng mức phạt bị áp là hơn 119 tỉ đồng – một con số khiến nhiều người choáng váng.

Không chỉ riêng Conic Đông Nam Á, hàng loạt cư dân tại các chung cư khác như The Sun Avenue (TP.Thủ Đức) hay Sunrise City (Q.7) cũng phản ánh họ thường xuyên đóng các khoản phí quản lý, nước sinh hoạt, giữ xe... và thậm chí bị tính thuế VAT từ 5% đến 10%, nhưng không hề nhận được hóa đơn tài chính. Điều này đặt ra câu hỏi: số thuế mà cư dân đã đóng thực chất đi đâu? Có được kê khai và nộp đầy đủ vào ngân sách hay không? Nỗi lo về tình trạng "thu thuế nhưng không  nộp thuế" âm ỉ trong hệ thống quản lý tài chính ở nhiều chung cư lâu nay dường như đã được khơi lên từ vụ việc này.

Một số ý kiến cho rằng việc xử phạt là cần thiết để làm rõ trách nhiệm tài chính và chấn chỉnh sự lỏng lẻo, thậm chí có thể là gian dối trong thu chi. Họ cho rằng đây là cơ hội để buộc các đơn vị quản lý từ ban quản trị đến ban quản lý phải minh bạch hơn với cư dân và cơ quan chức năng. Nếu không làm rõ trách nhiệm và nghĩa vụ thuế, sẽ rất khó đảm bảo công bằng cho người dân, cũng như tránh thất thoát nguồn thu cho nhà nước.

Bị phạt oan, BQT không có chức năng kinh doanh?

Tuy nhiên, trái ngược với ý kiến trên, nhiều chuyên gia và cư dân cũng tỏ ra bất bình với quyết định xử phạt ban quản trị, cho rằng đây là hành vi "trút trách nhiệm sai đối tượng". Theo họ, ban quản trị không phải là một pháp nhân, không hoạt động với mục tiêu lợi nhuận và cũng không có chức năng kinh doanh. Ban quản trị đơn thuần chỉ là đại diện của cư dân, có nhiệm vụ giám sát và quản lý quỹ bảo trì chung cư, hoàn toàn không phải là đơn vị thu tiền dịch vụ hay cung cấp hóa đơn.

Luật hiện hành quy định, việc vận hành nhà chung cư phải do một đơn vị có tư cách pháp nhân – gọi là Ban quản lý – đảm nhận. Chính ban quản lý mới là bên thu các loại phí và có nghĩa vụ kê khai, nộp thuế và xuất hóa đơn cho cư dân. Trong trường hợp đó, nếu có tình trạng thu thuế nhưng không xuất hóa đơn, thì người cần bị xử lý là các công ty quản lý được thuê chứ không phải là ban quản trị.

Thậm chí, trong nhiều trường hợp, ban quản trị chỉ thực hiện "thu hộ - chi hộ" hoặc đứng ra quản lý tạm thời trong giai đoạn chưa có ban quản lý chính thức. Không chỉ sai về đối tượng, việc xử phạt ở mức cao còn gây lo ngại lớn. Nếu số tiền phạt bị trừ từ quỹ vận hành, các dịch vụ thiết yếu như điện, nước, vệ sinh, an ninh có nguy cơ bị đình trệ. Nếu trích từ quỹ bảo trì, thì an toàn công trình sẽ bị ảnh hưởng do không còn nguồn để sửa chữa. Còn nếu yêu cầu cư dân đóng thêm tiền để nộp phạt, chắc chắn sẽ gặp phải phản ứng dữ dội. Một cuộc khủng hoảng tài chính, thậm chí là khủng hoảng niềm tin tại các khu chung cư là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Cần minh bạch hệ thống, không "đổ lỗi" tùy tiện

Dù theo quan điểm nào, vụ việc tại Conic Đông Nam Á cũng cho thấy một lỗ hổng lớn trong quản lý tài chính và  nghĩa vụ thuế ở các chung cư. Tình trạng không xuất hóa đơn, thu không minh bạch, nhập nhằng trách nhiệm giữa ban quản trị và ban quản lý đã tồn tại từ lâu, nhưng chưa có hướng dẫn cụ thể nào từ cơ quan chức năng.

Thay vì xử phạt một cách máy móc và gây hậu quả dây chuyền cho cả cộng đồng cư dân, cần thiết phải rà soát lại toàn bộ hệ thống pháp lý và có cơ chế giám sát rõ ràng, minh bạch hơn. Ai thu phí, người đó phải kê khai, nộp thuế và xuất hóa đơn. Nếu không làm rõ rạch ròi các vai trò, thì các án phạt sẽ chỉ làm dấy lên thêm tranh cãi và bất ổn trong đời sống cư dân.