Cách thực hiện bữa ăn lành mạnh cho người đái tháo đường

Chế độ dinh dưỡng đóng một vai trò quan trọng trong quản lý bệnh đái tháo đường nói chung và là phương pháp điều trị đầu tiên, lâu dài. Tất cả người bệnh đái tháo đường phải được tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp. Tuân thủ lối sống lành mạnh (dinh dưỡng hợp lý, tập thể dục…) có thể giúp giảm HbA1C từ 1,0 - 1,9% đối với người bệnh đái tháo đường type 1 và 0,3 - 2,0% đối với đái tháo đường type 2 .

Nguyên tắc xây dựng khẩu phần ăn cho người bệnh đái tháo đường

Bữa ăn lành mạnh cung cấp đầy đủ, cân đối các chất dinh dưỡng (chất đạm, chất béo, chất bột đường, vitamin và khoáng chất) theo lứa tuổi, bệnh lý, sinh lý, mức độ lao động của mỗi người.

Đối với người bệnh đái tháo đường, chế độ dinh dưỡng cần đảm bảo 5 yếu tố: Không làm tăng đường máu nhiều sau ăn; không làm hạ đường máu lúc xa bữa ăn; không làm tăng các yếu tố nguy cơ (rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, suy thận…); dễ thực hiện trong mức chi phí không quá đắt đỏ và giúp người bệnh duy trì mức cân nặng lý tưởng.

Những người bệnh đái tháo đường ở nhóm lao động nhẹ và vừa có thể có tổng mức năng lượng từ 30 - 35 kcal/kg/ngày, nhóm lao động nặng từ 35 - 40 kcal/kg/ngày, nhóm những người béo phì nên hạn chế từ 24 - 26 kcal/kg/người. Tỷ lệ giữa các thành phần sinh năng lượng trong bữa ăn hàng ngày của người bệnh đái tháo đường được xác định cụ thể như sau:

- Carbohydrate: Tỉ lệ năng lượng do carbohydrate cung cấp 50 - 60% tổng năng lượng; ưu tiên các thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp.

- Protein: Với người bệnh đái tháo đường có chức năng thận bình thường, năng lượng do protein cung cấp 15-20% tổng năng lượng; có thể thay thế đạm động vật từ thịt bằng các thực phẩm như các loại đậu, trứng, cá, gia cầm.

- Lipid: Năng lượng do chất béo cung cấp <30% tổng năng lượng; hạn chế chất béo bão <7% năng lượng khẩu phần; chất béo lành mạnh có trong các loại hạt không muối, quả bơ, dầu ô liu…

- Chất xơ: 14g/1000kcal. Những thực phẩm giàu chất xơ như rau củ, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây… rất thích hợp cho người bệnh đái tháo đường, do những thực phẩm này ít làm tăng đường huyết sau khi ăn.

- Natri: Người bệnh tiểu đường không nên ăn nhiều muối, dưới 5g/ngày, giúp kiểm soát huyết áp, giảm nguy cơ đột quỵ.

Đối với nhu cầu ăn nhẹ (bữa phụ), người bệnh cần lắng nghe tín hiệu đói của cơ thể. Nếu thực sự cảm thấy đói, bữa chính ăn không đủ, luyện tập thể lực nhiều... thì nên ăn bữa phụ để tránh nguy cơ bị hạ đường huyết .

Người bệnh đái tháo đường cần duy trì 3 bữa ăn chính trong ngày. Đối với người kiểm soát tốt đường huyết không khuyến cáo chia nhỏ bữa ăn. Những bệnh nhân sử dụng thuốc kích thích insulin, tiêm insulin nếu có nguy cơ bị hạ đường huyết vào thời điểm nào trong ngày thì nên có bữa phụ vào thời điểm đó.

Thực đơn tham khảo cho người bệnh đái tháo đường