Cầu Thăng Long Hà Nội: Thượng, hạ lưu bị đe dọa

Khu vực bãi sông ở xã Liên Mạc (Từ Liêm) tái diễn nạn khai thác, tập kết cát. Ảnh: Việt Nguyễn

Hà Nội lâu rồi không xảy ra vụ sạt lở nghiêm trọng bờ và đê sông Hồng, cũng lâu rồi không có trận lũ lớn nào quét qua để “thử sức” hệ thống 20 tuyến đê dài xấp xỉ 470km với hơn 37km thuộc cấp đặc biệt. Nhưng ẩn họa vẫn còn nguyên...

 

Nhan nhản vi phạm

Nạn khai thác cát lòng sông trái phép, tập kết, trung chuyển vật liệu xây dựng trên những vị trí nhạy cảm của hành lang an toàn bảo vệ đê, đặc biệt trên tuyến sông Hồng, không phải là chuyện mới. Hàng loạt các vụ vi phạm được phát giác, xử lý và… tồn đọng. Hàng loạt những kiến nghị, chỉ đạo từ mọi cấp hàng năm liên tục phát đi, cho thấy, Hà Nội cũng đặc biệt quan tâm tới an toàn đê điều, phòng chống bão lụt trong mùa mưa lũ. Nhưng thực trạng còn tồn tại cũng chỉ ra rằng, nếu như UBND thành phố có “rắn” bao nhiêu trong vấn đề này, thì ở cấp quận/huyện cũng “ì” bấy nhiêu. Theo thống kê của Chi cục Đê điều và Phòng chống lụt bão (PCLB) Hà Nội thông tin, trong 6 tháng đầu năm 2012, toàn Thủ đô có 146 vụ vi phạm phát sinh, giảm so với 207 vụ của cùng kỳ 2011. Các hình thức vi phạm chủ yếu là xây dựng trái phép, chứa chấp vật tư xây dựng và chất tải (cát, đá) ở phạm vi bảo vệ đê, thậm chí là đào, xẻ đê, xây dốc, phá chạch…

Nhưng đáng chú ý là, vi phạm từ năm 2011 vẫn chưa được xử lý dứt điểm, để tồn động hàng chục vụ. Ngoài ra, nạn khai thác cát lòng sông đang diễn ra phổ biến, song chỉ ghi nhận được đúng 1 vụ. Từ đầu năm, địa bàn phức tạp về xâm phạm đê điều như Từ Liêm chỉ có 7 vụ vi phạm các loại. Huyện Ứng Hòa có tới 50 vụ được ghi nhận, xong chưa thấy xử lý vụ nào trong 6 tháng qua. Nói vậy để thấy, những con số báo cáo gửi UBND TP Hà Nội của chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý vẫn còn khá xa thực tế, cách giải quyết cũng hời hợt cho xong việc.

Trong 6 tháng đầu 2012, Hà Nội ghi nhận 146 vụ vi phạm Luật Đê điều, mới xử lý được 12 vụ. Có 24 vụ tồn đọng của năm 2011 được xử lý. Có 6 quận, huyện không có vụ vi phạm nào, gồm Ba Đình, Hai Bà Trưng, Hoàng Mai, Mê Linh, Sơn Tây, Hà Đông. (Nguồn: Chi cục Đê điều và PCLB TP Hà Nội)

Giữa tháng 7, nằm trong giai đoạn của mùa lũ (tháng 5 đến tháng 11), nhưng dọc tuyến đê sông Hồng đoạn qua địa phận Từ Liêm vẫn nhan nhản những bãi tập kết cát khổng lồ ngay bên bờ sông, suốt từ khu vực giáp ranh huyện Đan Phượng tới khu vực tiếp giáp quận Tây Hồ. Theo ghi nhận của phóng viên, những “điểm nóng” về khai thác và tập kết cát trái phép ở khu vực Đê Bối (xã Liên Mạc) mà Báo GĐ&XH đã phản ánh trong loạt bài “Cát tặc khoét rỗng sông Hồng” đăng tháng 4/2011, nay lại trở về trạng thái ban đầu, dù UBND TP Hà Nội từng chỉ đạo chính quyền địa phương xử lý. Ngày 18/4/2011, chính quyền xã cho máy xúc đào một hố sâu để ngăn đường đi của xe tải ra bãi sông và giải phóng một số núi cát, vật tư thiết bị của các “doanh nghiệp” hoạt động trái phép. Và hiện tại, con đường dẫn từ thân đê xuống lại rầm rập xe tải hoạt động, chủ yếu vào ban đêm, vẫn tồn tại hàng núi cát ngay sát bờ sông, nhan nhản những lều bạt tạm bợ của thợ thuyền.

Chưa hết, tại khu vực thượng lưu, hạ lưu cầu Thăng Long (địa bàn hai huyện Đông Anh và Từ Liêm), cát tặc không ngang nhiên hoạt động nhưng nạn tập kết chất tải với số lượng khổng lồ ngay bờ sông, rất gần chân đê, đang trở nên cực kỳ nghiêm trọng. Từ cầu Thăng Long nhìn xuống sẽ thấy những bến bãi lớn, trắng xóa cát, tấp nập tàu bè, máy xúc, máy tời…, tấp nập như đại công trường. Và ẩn họa là đây!.

 

Có thể sạt cả thân đê

 

Tập kết cát và vật liệu xây dựng gần cầu Thăng Long. Ảnh: Việt Nguyễn

Nói về mức độ nguy hiểm của việc tập kết, chất tải quá lớn ở thượng và hạ lưu cầu Thăng Long, ông Nguyễn Xuân Hải – Trưởng phòng Quản lý Đê điều (Chi cục Đê điều và PCLB Hà Nội) cho biết, nếu tình trạng này không sớm được giải quyết thì khoảng hơn 5 năm nữa, khả năng sạt lở ở mức cực kỳ nghiêm trọng rất dễ xảy ra. Theo ông Hải, mối đe dọa này không đơn thuần là chuyện sạt lở đất cát bờ sông nữa, mà có thể sẽ xâm phạm hẳn tới thân đê.

Ông Nguyễn Vĩnh Liên – Phó Chi cục trưởng cũng cảnh báo, việc khai thác cát lòng sông trái phép còn gây ra những hiện tượng sạt lở rất dị thường. Ông Liên kể rằng, có trường hợp một công trình cách phía trong thân đê tới hơn 100m cũng bị sụp xuống do cát lòng sông bị hút quá nhiều, dù không hề gây sạt lở bờ sông và thân đê. Không rõ cơ chế địa chất ra sao, song, đây là những cảnh báo nghiêm túc của các nhà chuyên môn đối với việc bảo vệ an toàn đê điều cho chính quyền địa phương.

Việc thượng, hạ lưu cầu Thăng Long bị đe dọa cho thấy sự thiếu trách nhiệm của một số huyện như Từ Liêm, Đông Anh trong an nguy của chính địa phương mình về đê điều, bão lụt. Chi cục Quản lý Đê điều và PCLB có nhiệm vụ phát hiện, thông tin cho các quận, huyện để xử lý. Theo cơ quan này, đã có quy định rất cụ thể: Cấm tuyệt đối việc khai thác cát, tập kết, trung chuyển cát hay các loại vật liệu xây dựng trong phạm vi bảo vệ đê trong mùa lũ (từ 5/5 đến 30/11). Trong mùa khô, các cá nhân, đơn vị phải được thành phố cấp phép mới được hoạt động. Tuy nhiên, tại hầu khắp các địa bàn có đê, nạn khai thác cát, tập kết chất tải ở những vị trí cấm xâm phạm đang diễn ra phổ biến, có thể thấy bằng mắt thường chứ không cần mất công điều tra, tìm hiểu, nhưng chính quyền địa phương vẫn ngó lơ, mặc cho cát tặc lộng hành, biến một việc không quá phức tạp thành thứ nhiệm vụ “gian nan, khó khăn” thường được miêu tả trong các báo cáo đầy chất hành chính.

Có thể, 5 – 7 năm nữa, những vụ sạt lở kinh hoàng ngay dưới chân cầu Thăng Long sẽ giải thoát “sức ì” của chính quyền một số quận, huyện trong việc bảo vệ an toàn đê điều, giúp họ “tuyên chiến” thực sự với cát tặc núp bóng doanh nghiệp!

 

Việt Nguyễn