Chạy lũ giữa mùa hè

Những cánh đồng ngô, cánh đồng lúa đang thì trổ bắp, trổ bông phút chốc tan tác, hoang tàn vì vừa trải qua một trận "đại hồng thủy" thực sự. Những người nông dân chân lấm tay bùn, mặc cái bẩn của bùn nước, cái hôi thối của thịt da động vật phân hủy, gục mặt khóc bên những xác trâu bò, lợn gà chết trương phình trong cơn lũ bất ngờ. Thảm cảnh này, ai thấy cũng quặn lòng!

Ai đó sẽ hỏi rằng: "Sóng thần" vừa tràn qua Tây Nguyên à? Hay ông trời lại làm khổ dân, dâng con nước lên vùng đất cao nguyên gây lũ? Xin thưa, không phải! Trận "đại hồng thủy" bất ngờ đó không đến từ thiên nhiên khắc nghiệt mà là "món quà" từ chính con người. Đó là những gì mà trận xả lũ cuối tháng 5 vừa qua của công trình thủy điện An Khê - Kanak (Tập đoàn điện lực Việt Nam) mang đến cho bà con các xã Nghĩa An, Đông và thị trấn Kanak của huyện Kbang, Gia Lai. Đó là "sản phẩm" của công trình thủy điện đã từng làm thay đổi quy luật dòng chảy khiến sông Ba trên đoạn qua thị xã An Khê (Gia Lai) bị ô nhiễm nghiêm trọng và vùng hạ lưu dưới đó (Phú Yên) thì thiếu nước trầm trọng.

Xưa nay, thủ tục hành chính vẫn bị kêu là chậm chạp, nặng nề, là "rào cản đầu tư". Thế nhưng, trong lĩnh vực cấp phép thủy điện, nó lại phát triển ở mức "tiên tiến". Người ta kể rằng, với một quốc gia mà 99% năng lượng điện đến từ thủy điện như Na Uy, để có giấy phép cho một công trình thủy điện, nhà đầu tư phải chờ tới 5 năm với dự án nhỏ, 2-6 năm với dự án lớn. Nhà đầu tư Na Uy phải chờ đánh giá, thẩm định tác động môi trường cũng như trưng cầu ý kiến công chúng rất lâu của cơ quan chuyên môn. Trong khi đó, với chúng ta, những khâu này chẳng phải là điều quan trọng lắm!?

Sẽ còn rất nhiều chuyện để nói về thủy điện ở Việt Nam. Sẽ còn rất nhiều những cảnh ồ ạt ngăn sông, chặn dòng để làm năng lượng ở xứ sở thường xuyên thiếu điện như xứ ta. Từ việc làng mạc thành ao hồ, ruộng lúa thành bể nước. Từ chuyện vật vã di dân tái định cư đến chuyện lũ năm sau to hơn năm trước, tàn khốc hơn với con người và môi trường. Muôn vàn hệ lụy mang tên thủy điện không tự dưng mà đến. Cũng như chuyện "lũ giữa mùa hè" trên cao nguyên lộng gió không phải ngẫu nhiên mà có!

 

Thường Sơn