Chuyên gia lý giải nguyên nhân mưa lớn và ngập lụt nhiều nơi

Mưa lớn liên tục ở nhiều khu vực

Ông Vũ Anh Tuấn, Phó Trưởng phòng Dự báo Thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, cho biết đêm qua 20/6 và sáng nay khu vực miền núi và trung du Bắc Bộ đã xuất hiện mưa vừa, mưa to trên diện rộng.

Từ 19 giờ ngày 20-6 đến nay, lượng mưa phổ biến ở các địa phương từ 30-80 mm, riêng khu vực Hà Giang, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Bắc Kạn đã có mưa to đến rất to với lượng mưa phổ biến 100 - 200 mm.

Một số nơi phổ biến mưa to trên 200 mm, như Đồng Hỷ (Thái Nguyên) 316 mm. Chiều nay từ 14 đến 16 giờ mưa to lan rộng ra Bắc Giang, Bắc Ninh, Hưng Yên.

Nguyên nhân là do rãnh áp thấp hoạt động trên khu vực phía Nam Trung Quốc gây mưa cục bộ các tỉnh miền núi phía Bắc. Rãnh áp thấp đẩy dịch chuyển xuống phía Nam kết hợp thêm hoạt động vùng gió 3.000 - 5.000 m, gây ra đợt mưa diện rộng vừa qua.

Cơ quan khí tượng cho biết, đêm 21 và ngày 22/6, vùng đồng bằng Bắc Bộ cục bộ có nơi mưa to với lượng mưa trên 50mm. Chiều tối và tối 21/6, khu vực Nam Tây Nguyên và Nam Bộ có mưa, mưa vừa và rải rác có dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to với lượng mưa từ 20-40mm, cục bộ có nơi trên 80mm. Khu vực Bắc Tây Nguyên có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to với lượng mưa từ 10-30mm, cục bộ có nơi trên 60mm. (Mưa tập trung vào chiều và tối).

Từ ngày 23/6 mưa lớn ở vùng núi và trung du Bắc Bộ có xu hướng giảm dần. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Cảnh báo cấp độ rủi ro thiên tai do mưa lớn: cấp 1.

Mưa lớn có khả năng gây ra tình trạng ngập úng tại các vùng trũng, thấp, khu đô thị, công nghiệp; lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất trên sườn dốc (thông tin cảnh báo khu vực nguy cơ lũ quét, sạt lở đất thời gian thực được cung cấp trực tuyến trên trang thông tin điện tử của Cục Khí tượng Thủy văn tại địa chỉ: https://luquetsatlo.nchmf.gov.vn và trong bản tin riêng cảnh báo lũ quét, sạt lở đất).

Diễn biến ngập lụt do mưa lớn

Chiều ngày 21/6, bà Nguyễn Thị Như Quỳnh, Phó trưởng phòng Dự báo Thuỷ văn, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, do chịu ảnh hưởng của rãnh áp thấp bị nén dịch xuống khu vực Bắc Bộ kết hợp với hội tụ gió lên trên cao, khu vực miền núi và Trung du Bắc Bộ đã có mưa vừa, mưa to đến rất to, phổ biến 50-100mm. Đặc biệt ở khu vực tỉnh Thái Nguyên, trong 24h qua có trạm đo được hơn 300mm.

Do ảnh hưởng của mưa lớn trên lưu vực, nên Nguy cơ rất cao xảy ra ngập lụt tại các vùng trũng thấp ven sông và các khu vực đô thị. Hiện nay, ở tỉnh Thái Nguyên rất nhiều khu vực đã ngập sâu, có nơi từ 2-3m, ảnh hưởng rất lớn đến các hoạt động kinh tế - xã hội ở nơi đây.

Do ảnh hưởng của mưa trên lưu vực, lũ trên thượng lưu sông Cầu tại Gia Bảy, Thái Nguyên đang lên nhanh, lúc 18h ngày 21/6 mực nước là 26,98 m(trên BĐ2 0,98m ), hạ lưu sông Cầu tại Đáp Cầu đang lên; mực nước các sông chính khác thuộc hệ thống sông Hồng-Thái Bình đang dao động và ở dưới mức báo động (BĐ)1

Cơ quan khí tượng dự báo, từ nay đến ngày 22/6/2025, trên thượng lưu sông Thao, sông Lô, hạ lưu sông Cầu, các sông nhỏ ở khu vực Bắc Bộ có khả năng xuất hiện 01 đợt lũ, biên độ lũ lên trên các sông từ 2-5m. Trong đợt lũ này, đỉnh lũ trên các sông nhỏ có khả năng lên mức BĐ1-BĐ2. Mực nước hạ lưu sông Thao, sông Lô ở dưới mức BĐ1; hạ lưu sông Cầu tại Đáp Cầu có khả năng ở mức BĐ1 đến trên BĐ1. Riêng thượng lưu sông Cầu tại Gia Bảy, Thái Nguyên có khả năng lên mức trên BĐ3 trong 12 h tới.

Mực nước lũ trong sông ở mức cao gây ngập lụt ven sông, sạt lở bờ sông, ảnh hưởng đến các công trình xây dựng trên sông và ven sông, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản và dân cư của địa phương; ngập lụt và sạt lở đất đá đe dọa đến tính mạng, tài sản của nhân dân và các hoạt động kinh tế - xã hội..

Sẵn sàng phương án hộ đê

Do ảnh hưởng của mưa trên lưu vực, lũ trên thượng lưu sông Cầu tại Gia Bảy, Thái Nguyên đang lên nhanh, lúc 18 giờ ngày 21/6 mực nước là 26,98 m (trên báo động 2 0,98 m ), hạ lưu sông Cầu tại Đáp Cầu đang lên; mực nước các sông chính khác thuộc hệ thống sông Hồng-Thái Bình đang dao động và ở dưới mức báo động 1.

Từ chiều nay 21/6 đến ngày 22/6, trên thượng lưu sông Thao, sông Lô, hạ lưu sông Cầu, các sông nhỏ ở khu vực Bắc Bộ có khả năng xuất hiện 1 đợt lũ, biên độ lũ lên trên các sông từ 2-5 m.

Trong đợt lũ này, đỉnh lũ trên các sông nhỏ có khả năng lên mức báo động 1 đến báo động 2. Mực nước hạ lưu sông Thao, sông Lô ở dưới mức báo động 1; hạ lưu sông Cầu tại Đáp Cầu có khả năng ở mức báo động 1 đến trên báo động 1 Riêng thượng lưu sông Cầu tại Gia Bảy, Thái Nguyên có khả năng lên mức trên báo động 3 trong 12 giờ tới.

Mực nước lũ trong sông ở mức cao gây ngập lụt ven sông, sạt lở bờ sông, ảnh hưởng đến các công trình xây dựng trên sông và ven sông, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và dân cư của địa phương; ngập lụt và sạt lở đất đá đe dọa đến tính mạng, tài sản của nhân dân và các hoạt động kinh tế - xã hội..

Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố miền núi phía Bắc triển khai trên thực tế phương án bảo vệ các trọng điểm đê điều xung yếu theo phương châm 4 tại chỗ; chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, vật tư, phương tiện, máy móc, thiết bị hộ đê.

Kiểm tra, rà soát các công trình đê điều đã bị xảy ra sự cố nhưng chưa được xử lý, khắc phục hoặc đang thi công dở dang và triển khai ngay biện pháp đảm bảo an toàn.

Theo dõi chẽ diễn biến mực nước lũ trên các triền sông và tình hình đê điều, báo cáo kịp thời các sự cố đê điều về Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai để phối hợp chỉ đạo.