Cơm Đe Mường Rậm

Ngày nay bà con Mường Rậm còn làm bánh chưng để cúng trong lễ cơm Đe .

Thương vị tướng và quân sĩ nhưng chẳng có gạo, ngô, muối dự trữ, chủ nhà đành luộc đu đủ, bí xanh, măng giang, đọt vầu rồi giã vừng không có muối để họ chấm ăn đỡ đói lòng. Khách đang ăn, chủ nhà mới nhớ ra còn ít cơm Đe đang ủ chuẩn bị nấu rượu uống Tết bèn mang ra mời thay cơm.

Sáng hôm sau, trước lúc lên đường, cảm động trước tấm lòng của bà con và thương cuộc sống khó nghèo vì hạn hán quanh năm, vị tướng đã lập đàn cầu mưa. Lạ kỳ thay, trời đổ mưa lớn.

Từ đó trở đi, để tưởng nhớ công lao người đã chinh biên cứu nước, cầu mưa cho dân, hàng năm vào dịp trước Tết Nguyên đán, bà con Mường Rậm tổ chức lễ cúng cơm Đe.

Vào ngày này, mọi người đều gác lại công việc đồng áng, nương rẫy để chuẩn bị đồ chay cúng. Trên mâm lễ vẫn là những nông phẩm mà vị tướng thuở nào đã thưởng thức: Đu đủ luộc, mướp, măng đồ chín, vừng rang không muối giã nhỏ và đặc biệt không thể thiếu món cơm Đe.

"Phải chọn gạo nếp nương ngon nhất, ngâm kỹ, vo sạch rồi đồ lên, khi nguội trộn với men lá cây rừng rồi ủ kỹ 7 ngày, khi mở ra nó không còn là cơm nhưng cũng chưa thành rượu, ấy là cơm Đe. Người Mường ở đất Lạc Thịnh này có một ngày riêng dịp cuối năm để cúng cơm Đe. Tết cơm Đe không có hội, chỉ có phần lễ, chỉ ăn chay nhưng bao giờ cũng đông hơn, nhộn nhịp, háo hức hơn Tết Nguyên đán..." - Nâng chén rượu rừng lên môi, già Bùi Văn Loát chia sẻ.