Dân Hà Nội phải mặc áo chống nắng để... chống muỗi

Dòng sông Nhuệ đang bị ô nhiễm nghiêm trọng - Ảnh chụp ngày 26/4/2016. Ảnh: Cao Tuân

Những dòng sông chết

Điển hình nhất là con sông Tô Lịch - nơi được người dân gọi bằng cái tên “dòng sông chết”. Nước sông bây giờ gần như đen đặc, trở thành cống nước thải lộ thiên giữa lòng thành phố. Theo phản ánh của những người dân sinh sống bên bờ sông Tô Lịch, đoạn chảy qua 2 quận Cầu Giấy và Thanh Xuân, nhiều năm nay họ phải “chống chọi” với cảnh ô nhiễm của dòng nước. Theo họ, qua nhiều lần cải tạo và không ít giải pháp khắc phục, nhưng hiện dòng sông này vẫn ô nhiễm nặng nề: Nước sông ngày càng cạn, màu nước càng đen và bốc mùi hôi thối.

Bà Nguyễn Thị Lan (78 tuổi ở phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy) bức xúc: “Khúc sông chảy qua địa bàn phường chúng tôi đang ngày một cạn kiệt. Mới đầu hè, sau trận mưa rào thì mùi xú khí từ sông bốc lên rất khó chịu. Tình trạng nước thải đen ngòm, rác nổi lềnh bềnh trên sông là chuyện thường ngày. Những người kinh doanh hàng quán dọc bờ luôn bị nhức đầu, hắt hơi, sổ mũi. Không ít hộ gia đình có nhà ngay bờ sông đã không chịu nổi không khí ô nhiễm bởi quanh năm phải hít mùi xú uế từ sông bốc lên, đành phải cho thuê lại nhà, chuyển tới nơi khác sinh sống. Gia đình tôi thì chẳng còn cách nào khác vì mấy thế hệ ở đây rồi”.

Tương tự, đoạn sông Nhuệ chảy từ quận Nam Từ Liêm xuống quận Hà Đông cũng chung thảm cảnh. Từ trên cầu Đôi (thuộc quận Nam Từ Liêm) nhìn xuống, nước sông đen sì, đặc quánh. Trên mặt sông, rác thải kết thành bè mảng nổi lềnh phềnh. Hàng ngày, hàng giờ, người dân nơi đây đang phải sống chung với mùi hôi thối của dòng sông ô nhiễm.

Chỉ tay vào những chiếc cống lớn thoát nước thải ngay sát cầu Trắng đang xối xả chảy ra sông Nhuệ, ông Nguyễn Quán Tuấn (75 tuổi trú tại phường Quang Trung, quận Hà Đông) cho hay: “Người ta thường xuyên vứt rác thải xuống dòng sông, từ bát hương, bàn, ghế hỏng, phế liệu đến lợn, gà chết… khiến dòng nước càng thêm ô nhiễm. Sông Nhuệ đang hứng chịu nước thải sinh hoạt, nước thải sản xuất, rồi nước thải từ các con sông khác đổ vào. Bây giờ đến cá dọn bể cũng không thể chịu được. Nước này tưới rau, rau chết”.

Cũng theo khảo sát của PV Báo GĐ&XH, tại các sông thoát nước chính khác của Hà Nội như sông Lừ, sông Sét, sông Kim Ngưu... tình trạng ô nhiễm cũng đang ở mức báo động đỏ. Còn tại nhiều kênh mương sát cạnh khu dân cư thì chẳng chẳng khác cái ao tù, nước đen đặc, nổi váng, bốc mùi xú uế nặng, ruồi muỗi cũng từ đó phát sinh, gây họa cho người dân…

“Tôi thuê nhà trọ ở đây vì giá rẻ nhưng môi trường kém lắm, rác bị vứt thẳng xuống sông, dồn ứ lại rồi bốc mùi ngột ngạt, khó thở, chưa kể muỗi, dĩn cứ hở chỗ nào là nó bâu vào đấy. Có lần trưa hè mất điện, ngồi trong nhà tôi vẫn phải mặc áo chống nắng để tránh muỗi”, chị Hoa, một người dân sống trọ cạnh sông Lừ (phường Phương Liệt, Đống Đa) bức xúc.

Thảm họa đến từ việc xả rác vô tội vạ

Ông Ngô Thái Nam, Phó chi cục trưởng Chi cục bảo vệ môi trường Hà Nội.

Sau thời gian khảo sát, Viện Khoa học môi trường và phát triển (VESDEC) đưa ra kết luận: Không có điểm nào ở bất kỳ các con sông trên địa bàn TP Hà Nội đạt loại I (không ô nhiễm hoặc ô nhiễm nhẹ). Theo đó, hệ thống sông, hồ trên địa bàn TP Hà Nội tiếp nhận mỗi ngày hàng triệu mét khối nước thải công nghiệp, nước thải đô thị, nước thải từ đồng ruộng và các khu vực nuôi trồng thủy sản. Dự báo, lượng nước thải sinh hoạt trên địa bàn TP Hà Nội sẽ lên đến 440.934 m3/ngày, đêm vào năm 2020. Đại diện VESDEC đưa ra cảnh báo: “Trong tương lai gần, nguy cơ ô nhiễm nguồn nước sông, hồ ở TP Hà Nội sẽ gia tăng nhanh chóng, đặc biệt là ô nhiễm do chất thải công nghiệp, sinh hoạt. Đây là cảnh báo khẩn cấp cho công tác bảo vệ và phục hồi chất lượng nước của TP Hà Nội”.

Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, ông Nguyễn Hữu Nghĩa - Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường TP Hà Nội thừa nhận tình trạng nhiều dòng sông, kênh mương sát khu vực dân cư sinh sống đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. “Hiện Sở TN&MT đã có báo cáo UBND TP Hà Nội về tình trạng nước thải và chất thải ở các dòng sông. Cụ thể, Sở TN&MT đang phối hợp với Sở Xây dựng khoanh vùng, lập quy hoạch xây dựng các trạm cấp thoát nước để làm “sống lại” những sông, hồ, kênh mương chết”, ông Nghĩa cho hay.

Còn ông Ngô Thái Nam, Phó chi cục trưởng Chi cục bảo vệ môi trường TP Hà Nội cho biết: “Từ 10 năm trước, qua quan trắc nước, chúng tôi đã xác định có hiện tượng ô nhiễm trên các dòng sông, nhiều hàm lượng vượt quy chuẩn của Bộ TN&MT. Tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng nhất là ở lưu vực sông Nhuệ và sông Đáy. Nguyên nhân của tình trạng này do hệ thống thu gom nước thải chưa đầy đủ, người dân còn thiếu ý thức trong việc xả rác tràn làn dẫn đến dòng nước ngày càng ô nhiễm. Trong năm 2015, các cơ quan chức năng đã kiểm tra và xử phạt 382 cơ sở với tổng số tiền 5,4 tỉ đồng do không chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường, tài nguyên nước, xả thải vào hệ thống công trình thủy lợi gây ô nhiễm”.

Theo lời ông Nam, đơn vị này đã tham mưu cho Sở TN&MT triển khai một số chương trình trọng tâm trong thời gian tới. Trong đó, triển khai đồng bộ hệ thống thu gom nước thải và đầu tư xây dựng thêm các nhà máy xử lý nước thải quy mô lớn như Nhà máy xử lý nước thải Bảy Mẫu có công suất 13.300 m3/ngày/đêm, Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá với công suất 270.000 m3/ngày/đêm, Nhà máy xử lý nước thải Phú Đô có công suất 84.000 m3/ngày/đêm... Ngoài ra còn triển khai thực hiện dự án bổ cập nước sông Hồng cho sông Tô Lịch.

“Việc người dân vứt rác bừa bãi là một tác nhân gây ô nhiễm môi trường. Do vậy chúng tôi mong có sự phối hợp của chính quyền địa phương trong việc tuyên truyền, nâng cao ý thức đến dân cư”, ông Nam chia sẻ. Trong cuộc trò chuyện với chúng tôi, ông Nam cũng nhiều lần nhắc đến việc do nguồn vốn hạn hẹp vì thế đề án triển khai trong công tác giải quyết ô nhiễm môi trường còn chậm. Được biết, Sở TN&MT cũng đã đề nghị UBND TP Hà Nội kiến nghị với đối tác hỗ trợ vốn ODA, BOT, BT và huy động xã hội hóa đầu tư các dự án. Chi cục Bảo vệ môi trường TP Hà Nội cũng khẳng định sẽ dùng mọi giải pháp để giải quyết dứt điểm tình trạng ô nhiễm hiện nay.

C.Tuân – N.Minh/Báo Gia đình & Xã hội