Đánh vợ vì... bất lực?

Hội thảo chuyển hóa bạo lực được đông đảo bạn trẻ tham dự. Ảnh: V.T

Phần lớn đàn ông chỉ dám về nhà đánh vợ

Theo thống kê của Vụ Gia đình (Bộ VH,TT&DL), tình trạng bạo lực gia đình (BLGĐ) có xu hướng giảm dần trong những năm gần đây. Nếu như giai đoạn 2009 - 2012, trung bình mỗi năm cả nước xảy ra gần 50 nghìn vụ thì 6 tháng đầu năm 2013 xảy ra 13.562 vụ (giảm gần 40%), trong đó bạo lực đối với phụ nữ 10.850 vụ, trẻ em là 1.627 vụ, bạo lực người cao tuổi là 1.085 vụ. Ở nhiều địa phương, tình trạng BLGĐ cũng giảm hẳn. Cụ thể: 6 tháng đầu năm nay, tỉnh Thanh Hóa chỉ xảy ra 1.762 vụ so với 4.054 vụ năm 2009; tỉnh Đồng Tháp còn 366 vụ so với 1.998 vụ năm 2009... Vụ Gia đình đánh giá, số vụ BLGĐ tuy giảm nhưng mức xử lý hành vi BLGĐ hiện nay vẫn còn quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe, chủ yếu tập trung vào công tác hòa giải. Năm 2013, việc xử lý vi phạm hành chính chỉ chiếm 7,1%; xử lý hình sự chiếm khoảng 0,97% số lượng các vụ BLGĐ. Như vậy, số vụ BLGĐ bị xử lý mới chiếm 8,07%.

Phát biểu tại Hội thảo, Ths Phạm Thị Huệ, Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho biết, trong nhiều cuộc điều tra nghiên cứu về bạo lực gia đình, để tìm hiểu nguyên nhân vì sao đàn ông đánh vợ thì có một sự thật là không ít người đánh vợ chẳng vì một nguyên nhân nào. Có khi là do bực dọc chuyện làm ăn, có khi tiện tay thì đánh vợ, có khi do uống rượu say ngoài đường… Thậm chí, khi mâu thuẫn với người phụ nữ khác, bức xúc quá thì về nhà lôi vợ ra đánh…

Ths Phạm Thị Huệ cho rằng: Sở dĩ đàn ông không dám đánh phụ nữ ngoài đường vì họ biết sẽ gặp ngay rắc rối. Từ người phụ nữ bị đánh đến chồng, gia đình của người phụ nữ đó, rồi những người xung quanh, chính quyền sẽ can thiệp, giải quyết vụ việc ngay. Thế nhưng anh ta dám đánh vợ bởi anh ta nghĩ rằng: Thứ nhất, vợ anh ta sẽ không lên tiếng. Thứ hai, cha mẹ họ hàng cũng cho qua kiểu “chuyện trong nhà đóng cửa bảo nhau”. Thứ ba, cộng đồng làng xóm xung quanh cũng cho qua vì “đèn nhà ai nhà nấy rạng”. Thứ tư, chính quyền nhiều lúc cũng cho qua bởi “đó là chuyện riêng của gia đình”… Đấy chính là các lý do vì sao đàn ông ít khi đánh phụ nữ ngoài đường mà chỉ về nhà đánh vợ.

Số liệu điều tra quốc gia của Tổng cục Thống kê năm 2010 về bạo lực gia đình đối với phụ nữ cho thấy, có đến trên 90% phụ nữ chịu bạo lực ít nhất một lần trong cuộc đời. Khả năng phụ nữ bị chồng lạm dụng nhiều hơn gấp 3 lần khả năng họ bị người khác lạm dụng. Mới đây, số liệu thống kê của Bộ Công an cũng chỉ ra, cứ 2 – 3 ngày lại có một người chết liên quan đến bạo lực gia đình.

Là nạn nhân của xã hội và của chính mình

Vì sao đàn ông lại có xu hướng sử dụng bạo lực đối với người phụ nữ tay ấp má kề với mình, người xứng đáng nhất để được đối xử bằng tình yêu thương? Ông Vũ Hồng Phong, Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường cho rằng, nam giới thường được đặt ở vị trí đối lập với người phụ nữ, tức là anh ta muốn thể hiện quyền lực của mình. Khi xảy ra bạo lực, không chỉ phụ nữ khổ mà bản thân người chồng cũng chẳng sung sướng gì. Xét về sâu xa, cả nam giới và phụ nữ đều là nạn nhân chung của một cấu trúc xã hội cổ vũ cho nam giới đến với các hình thức bạo lực với phụ nữ.

Ngoài ra, do tư duy đàn ông muốn làm chủ gia đình - tư tưởng đã ăn sâu trong tâm thức của người Việt Nam nói riêng, người Á Đông nói chung - dẫn đến việc người đàn ông có quyền lực để quyết định tất thảy việc gia đình, trong đó cả việc ứng xử với vợ bằng bạo lực.

Chia sẻ tại Hội thảo, bạn Nguyễn Phong - sinh viên Trường Đại học Thăng Long cho biết, có những bạn nam trẻ khi lấy vợ đã nói rằng “tao lấy vợ để có người giặt quần áo, nấu cơm”, thậm chí có bạn nói rằng “lấy vợ là để có người ngủ cùng”… Đây là cách suy nghĩ mang nặng tư tưởng trọng nam khinh nữ và bất bình đẳng giới. Theo sinh viên Phong, vấn đề quan trọng là nhận thức của xã hội. Do vậy, để chuyển hóa vấn đề bạo lực thì cần phải chuyển hóa nhận thức của toàn xã hội về vấn đề này.

Bà Ngô Thu Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ giáo dục và Nâng cao năng lực phụ nữ cho biết, chị đã từng làm việc, trao đổi với những người đàn ông gây ra bạo lực gia đình. Những người này nói rằng, họ gây bạo lực là vì bất lực trước vợ con. Khi người chồng sử dụng bạo lực thì đồng thời cũng biến họ thành nạn nhân của… chính họ.

Để giải quyết vấn đề bạo lực gia đình đối với phụ nữ, bà Hà cho rằng cần thay đổi nhận thức về “quyền lực” của người đàn ông. Đó chính là thay đổi quan niệm về giá trị sống, về giá trị của hạnh phúc. Quyền lực theo bà Hà đó là sự khoan dung, sự yêu thương, tôn trọng sự khác biệt. Trước khi cần đến sự thực thi của pháp luật thì nền tảng gia đình, nền tảng xã hội cần phải được xác lập những “giá trị quyền lực” này.