Đào tạo lái xe cho người khuyết tật: Vì sao lái tốt vẫn không được cấp bằng?

Học thực hành tại một trung tâm đào tạo lái xe ở Hà Nội. Ảnh: N.T

Sức khỏe tốt, lái xe tốt không được cấp bằng

Theo ghi nhận của PV Báo Gia đình & Xã hội, hiện nay việc người khuyết tật điều khiển xe máy được cải tiến thành ba bánh và lái ô tô không phải là hiện tượng cá biệt. Hầu hết họ không được cấp giấy phép lái xe và tất nhiên họ đang vi phạm pháp luật khi điều khiển phương tiện giao thông.

Vấn đề này từng gây tranh cãi trong giới chuyên gia, thậm chí các hội Hội Người khuyết tật các tỉnh còn gửi thư phản ánh tại sao nhiều người khuyết tật sức khỏe rất tốt, lái xe chưa hề gây tai nạn nhưng lại không đủ tiêu chuẩn để được cấp giấy phép lái xe (GPLX)?.

Anh Lê Văn Thanh (32 tuổi trú tại Hoài Đức – Hà Nội) tâm sự, anh bị khuyết tật bên chân trái nhưng thuộc diện nhẹ khi hai chân có kích thước không bằng nhau. Sau quá trình nỗ lực phấn đấu của bản thân, gia đình anh đã có một cơ sở kinh doanh buôn bán và mua được ô tô riêng để tiện đi lại. Thế nhưng, mỗi khi lái ô tô ra đường mà thấy bóng dáng CSGT là anh sợ, tìm cách né tránh vì không có bằng lái.

“Tai nạn giao thông thường do ý thức của người tham gia giao thông là chính. Việc nới quy định đào tạo, sát hạch và cấp GPLX cho người khuyết tật sẽ tạo điều kiện cho rất nhiều người khuyết tật như chúng tôi được tham gia vào các hoạt động bình thường của xã hội, có cơ hội để thay đổi cuộc sống theo hướng tốt hơn”, anh Thanh bày tỏ.

Trước vấn đề trên, Bộ Giao thông Vận tải đã soạn thảo Thông tư quy định về đào tạo, sát hạch cấp GPLX cho người khuyết tật và có hiệu lực từ ngày 1/6/2017. Tại Khoản 2, Điều 43 của Thông tư 12/2017/TT-BGTVT nêu rõ: “Đào tạo để cấp GPLX hạng B1 số tự động cho người khuyết tật có đủ điều kiện điều khiển xe tập lái hạng B1 số tự động của cơ sở đào tạo”.

Theo Thông tư này, người khuyết tật muốn được tham gia đào tạo, cấp bằng lái xe hạng B1 phải đáp ứng đủ các điều kiện về sức khỏe theo quy định tại Thông tư liên tịch 24/2015/TTLT-BYT-BGTVT của Bộ GTVT và Bộ Y tế ban hành năm 2015.

Cụ thể, những người bị chứng: Rối loạn tâm thần (chữa khỏi chưa quá 6 tháng hoặc mạn tính), động kinh, rối loạn cảm giác sâu; suy tim, có chứng khó thở từ độ III trở lên; song thị, hoặc mù 3 màu (vàng, đỏ, xanh lá); liệt vận động từ 2 chi trở lên, hoặc mất một bàn tay (chân) trong khi có một chi khác không toàn vẹn hoặc giảm chức năng... sẽ không đủ điều kiện học, thi lấy GPLX.

Ông Lê Tuấn Đồng, Trưởng phòng Phục hồi chức năng - giám định, Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) nhấn mạnh rằng, quy định người khuyết tật được đào tạo và tham gia sát hạch GPLX hạng B1 là để bảo đảm quyền lợi cho mọi công dân.

Bộ Y tế, Bộ GTVT cùng các đơn vị liên quan đã nghiên cứu, tham khảo Luật Người khuyết tật, Công ước quốc tế, cũng như các tiêu chuẩn sức khỏe lái xe của một số nước trên thế giới và trong khu vực... để có tiêu chuẩn rõ ràng, phù hợp.

Trước lo ngại về việc cơ sở khám chữa bệnh bỏ qua hoặc “nương nhẹ” với tình trạng bệnh lý để người học lái xe có thể “lọt” qua vòng kiểm tra sức khỏe, lãnh đạo Cục Quản lý khám chữa bệnh cho biết cơ sở y tế cấp chứng nhận về sức khỏe cho người học lái xe phải chịu trách nhiệm về vấn đề này trong quá trình thăm khám.

Việc người khám sức khỏe trước khi đào tạo lái xe phải qua nhiều vòng như vậy nhằm bảo đảm đủ điều kiện về sức khỏe. Trước đây, tờ khám sức khỏe chỉ có 1 trang A4 nhưng nay là 4 trang, trong đó người học lái xe phải tự khai báo tiền sử bệnh của gia đình và bản thân. Thời gian hiệu lực của giấy khám sức khỏe (có ảnh rõ nét) chỉ có giá trị trong vòng 6 tháng.

Khó khăn về kinh phí đầu tư

Theo khảo sát của PV, hiện một số Trung tâm đào tạo, sát hạch lái xe đang gặp lúng túng với quy định mới này. Lý do được đưa ra do Tổng cục Đường bộ Việt Nam cũng chưa có hướng dẫn cụ thể về giáo trình đào tạo, về loại xe đào tạo cho người khuyết tật.

Trong khi đó, mỗi người khuyết tật lại khác nhau, nên các Trung tâm không biết đầu tư xe như thế nào cho phù hợp. Ví dụ đối với người bị khuyết chân phải, trong khi chân ga của ô tô đặt ở bên phải thì đòi hỏi phương tiện phải được lắp bộ chuyển đổi chân ga từ phải.

Chiều 16/6, Đại diện Trung tâm Sát hạch và Đào tạo lái xe Trường Cao đẳng GTVT trung ương III xác nhận, đơn vị này chưa triển khai việc đào tạo và sát hạch bằng lái xe cho người khuyết tật. Theo đó, đến thời điểm này, trường vẫn chưa biết quy định về phương tiện kỹ thuật, trang thiết bị được thiết kế theo tiêu chuẩn nào để phù hợp với người khuyết tật nên đang chờ hướng dẫn từ Bộ GTVT.

Trao đổi với PV Báo Gia đình & Xã hội về vấn đề trên, bà Phan Thị Thu Hiền, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Đường bộ Việt Nam cho biết, không chỉ các cơ sở đào tạo lái xe ở Hà Nội mới có những phản hồi như trên mà hầu hết các địa phương đều nêu khó khăn trong đào tạo, sát hạch lái xe cho người khuyết tật.

Nhiều Trung tâm gặp khó khăn trong việc đầu tư phương tiện, con người để đào tạo, sát hạch lái xe cho người khuyết tật.

Do vậy, Tổng cục đường bộ Việt Nam đang phối hợp với Sở GTVT Hà Nội kêu gọi tài trợ từ các nhà hảo tâm, các tổ chức phi chính phủ đầu tư phương tiện, con người đủ để thực hiện cấp GPLX cho người khuyết tật thí điểm tại 1-2 cơ sở. Cũng theo chia sẻ của bà Hiền, hiện nay việc kêu gọi đầu tư vẫn chưa có kết quả.

Cao Tuân