Dạy thêm, học thêm: Đủ chiêu ép học trò

Bộ GD&ĐT đã có quy định cụ thể nhưng khó kiểm soát được việc dạy thêm-học thêm.

Những chiêu “độc”

Ngay từ khi chuẩn bị khai giảng năm học 2012-2013, Bộ GD&ĐT đã ra hàng loạt biện pháp cấm dạy thêm nhưng ngay từ trong hè, việc dạy thêm ở nhiều trường tại TPHCM đã “trăm hoa đua nở”. Đặc biệt, chỉ sau khai giảng năm học mới 1-2 tuần, “phong trào” này càng nở rộ, rất khó kiểm soát. Để “né” các lệnh cấm của Bộ, hiệu quả nhất vẫn là “chiêu”… phụ huynh tự nguyện.

Trong buổi họp phụ huynh đầu năm ở lớp 1B, Trường tiểu học Hoàng Hoa Thám vào giữa tháng 9 vừa qua, chị Ngô Thị Kim Hoa (và tất cả phụ huynh đến họp) được cô giáo chủ nhiệm lớp phát cho tờ đơn tự nguyện học thêm tại trường. Ngoài các câu “rào đón”, quan trọng nhất là câu: “Tôi mong mỏi nhà trường mở lớp dạy thêm để các cháu có điều kiện bổ sung và nâng cao kiến thức...”. Chị Kim Hoa bức xúc: “Con nít mới vào lớp 1 mà bổ sung rồi nâng cao kiến thức cái gì?”. Mà học phí đâu có rẻ, 120.000 đồng/tháng. Lớp của con chị Hoa có sĩ số 40 học sinh, vị chi nhà trường đã thu của lớp này 4,8 triệu đồng/tháng, mà trường này đâu chỉ có một lớp 1. Điều chị bực mình hơn, đây chỉ là lá… đơn mẫu. Cô giáo chủ nhiệm hướng dẫn thêm, các phụ huynh căn cứ vào nội dung này rồi viết một bản viết tay, ký tên nộp cho cô để “danh chính ngôn thuận”. Rất nhiều phụ huynh đã tỏ ra bực bội vì chiêu “lạng lách” này, nhưng “nhìn mọi người đều… tự nguyện viết, không lẽ mình không viết để con mình thành cá biệt à?”, chị Hoa bực bội kể.

Trường tiểu học Lê Minh Xuân còn có “chiêu” độc hơn nữa. Cuối buổi họp phụ huynh lớp 4C, vị đại diện hội phụ huynh lớp bỗng tuyên bố, cả lớp mình sẽ làm đơn xin học thêm tập thể để yêu cầu cho con em học thêm các môn Tiếng Anh, Toán, Tiếng Việt, Khoa học… “Lá đơn đã được viết sẵn từ khi nào không biết, bây giờ được chuyền tay đến từng bàn, từng người yêu cầu ký, dưới sự “dòm ngó” của cô giáo chủ nhiệm. Không ký liệu có… “ổn” không?”, chị Thu Hồng - một phụ huynh của lớp tự đặt câu hỏi. Chị Hồng đã ký lá đơn tự nguyện xin cho con học thêm tập thể trong tình huống “dở khóc, dở cười” như vậy.

Khó kiểm soát

Theo ông Nguyễn Hoài Chương - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM, việc kiểm tra các lớp học thêm trong đợt này, chỉ thanh tra các trường có đăng ký dạy thêm tại trường theo đúng các quy định của ngành. Cụ thể là nội dung giảng dạy, mức phí, quản lý thu-chi. Còn việc phát hiện, xử lý việc dạy thêm ở nhà thầy cô giáo chủ nhiệm, bộ môn ngoài giờ hành chính thì… bó tay. Bởi, theo như cô Nguyễn Thị Ngọc Huệ - Hiệu trưởng Trường tiểu học Nguyễn Thanh Tuyền: “Việc tập hợp một đoàn thanh tra hoạt động từ 19 – 21h mỗi đêm gần như không thực hiện được. Không lẽ đoàn kiểm tra đến nhà trường, lấy địa chỉ của thầy cô giáo, rồi lùng sục vào từng ngõ, từng hẻm để bắt quả tang, lập biên bản thầy cô giáo dạy thêm tại nhà?”. Một thanh tra của Sở GD&ĐT lý giải thêm, việc “xộc” vào nhà người ta dường như đã vi phạm Luật dân sự vì người ta đâu có phạm pháp tại chỗ hay cất giấu tang vật phạm pháp gì đâu?.

Theo nhận định của một chuyên gia giáo dục tại TPHCM (xin giấu tên), việc dạy thêm-học thêm là hệ quả tất yếu của chương trình dạy và học của ngành giáo dục xây dựng quá nặng. Thầy cô phải dạy “như ma đuổi” để hết nội dung một bài học trong vòng chỉ có một vài tiết để khỏi phải “cháy giáo án”. Dạy như thế thì học sinh nào “nuốt” hết được nội dung, chưa nói là phải hiểu. Từ đó dẫn đến hệ quả thứ hai, để đảm bảo đạt thành tích dạy và học theo chỉ tiêu đã đăng ký thi đua của từng giáo viên, khối lớp và nhà trường trong từng học kỳ, cả năm học… buộc giáo viên phải dạy thêm. Đó đâu chỉ là giữ-đạt thành tích cho giáo viên mà còn cho trường, phòng giáo dục các quận, huyện… rồi lên đến Sở, Bộ… Tất cả gánh nặng đó đều “đè” lên giáo viên, học sinh và cả xã hội.