Đề xuất 'áp' khoản lỗ 44.792 tỷ đồng vào giá điện: Cần phân định nguyên nhân, tránh gây 'sốc' túi tiền người dân

Để làm rõ vấn đề này hơn, Phóng viên Ban Chuyên trang Gia đình và Xã hội, thuộc Báo Sức khỏe và Đời sống đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Tiến Thỏa - Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam, Nguyên Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính).

Khoản lỗ 44.792 tỷ đồng: Cần phân định rõ nguyên nhân

Thưa ông, hiện nay, EVN đang đề xuất cho phép tính khoản lỗ lũy kế 44.792 tỷ đồng vào giá bán lẻ điện bình quân. Vấn đề này đang gây nhiều ý kiến trái chiều trong dư luận, ông nhận định thế nào về đề xuất này?

Ông Nguyễn Tiến Thỏa: Trước hết chúng ta cần bình tĩnh xem xét, làm rõ cái gọi là "khoản lỗ" này là gì và nguyên nhân từ đâu đến? Nếu không làm rõ thì dư luận phản ứng là đương nhiên.

Nếu là khoản lỗ trong sản xuất kinh doanh theo cơ chế thị trường do chủ quan của ngành điện làm ăn yếu kém, quản lý không hiệu quả thì không bàn, doanh nghiệp tự gánh vác theo hướng "Lời ăn, lỗ chịu" và dứt khoát không được phân bổ vào giá điện.

Tuy nhiên, điện lại là hàng hóa do Nhà nước định giá, giá không phải do doanh nghiệp tự chủ.

Một số năm qua giá điện được quy định theo kiểu "đầu vào" thì thị trường, "đầu ra" thì phi thị trường, có nghĩa là giá điện được quy định luôn thấp hơn chi phí sản xuất, giá thành tính đúng, tính đủ hợp lý, hợp lệ (giá thành đã phản ánh đầy đủ biến động của các chi phí đầu vào) để phục vụ mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, giảm bớt áp lực tác động bất lợi đến sản xuất, đời sống nhân dân (Giá điện tăng có kiềm chế vì lợi ích toàn cục), đương nhiên sẽ gây ra dòng tiền âm không bảo toàn được vốn Nhà nước (tạm gọi là "lỗ"). Đây là lỗ do khách quan.

Vấn đề này theo tôi cần có biện pháp xử lý phù hợp; việc phân bổ các chi phí vốn của giá khi không được giá phản ánh đủ nay trả lại cho giá (trong điều kiện Nhà nước không bù giá, bù lỗ) cũng là một biện pháp cần được tính đến và cần được chia sẻ. Biện pháp này không trái với nguyên tắc định giá của Luật Điện lực và Luật Giá.

Tuy nhiên "khoản lỗ" ấy hợp lý là bao nhiêu phải trên cơ sở đã được xem xét loại trừ các yếu tố, các chi phí bất hợp lý, trong đó không được phép tính vào giá theo quy định của pháp luật.

Nếu thực sự áp khoản lỗ này vào chi phí tính điện, có lẽ, cuộc sống của không ít người dân sẽ khó thêm khó khi trong hơn 1 năm qua, giá điện đã tăng đến ít nhất 2 lần và gần đây nhất là tháng 5/2025. Giá điện tăng sẽ kéo theo hàng loạt giá hàng hóa tăng. Theo ông, có giải pháp khác khả dĩ hơn và đảm bảo ổn định cho đời sống người dân hơn?

Ông Nguyễn Tiến Thỏa: Tôi đồng tình với câu hỏi đặt ra và rất chia sẻ những khó khăn với người tiêu dùng điện.

Để giảm thiểu những khó khăn tôi nghĩ trước hết toàn ngành điện cùng phải chia sẻ theo hướng "đàm phán" xử lý hợp lý lại giá mua, bán điện (đầu vào lên lưới bán lẻ)… Nhà nước thì cần có chính sách mang tính ưu đãi đặc biệt trong trường hợp đặc biệt này về thuế, lãi suất, kể cả các quy định cho phép bù trừ lợi nhuận khi kinh doanh có lãi.

Đồng thời thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội (trong đó có việc hỗ trợ tiền điện cho người nghèo, người có thu nhập thấp).

Cần lộ trình xử lý phù hợp, thay vì 'dồn cục' gây sốc cho xã hội.

Ngoài chuyện tăng giá hay bù lỗ, EVN cần làm gì để tránh tái diễn tình trạng lỗ lớn trong tương lai?

Ông Nguyễn Tiến Thỏa: Một trong những giải pháp có tính cơ bản là Nhà nước phải quy định giá theo đúng các nguyên tắc định giá điện của Luật Điện lực.

Còn về phía ngành điện dứt khoát phải thực hiện các giải pháp quản trị hiện đại, tối ưu hóa chi phí, nâng cao hiệu quả quản lý chi phí, hiệu quả đầu tư… và sớm "bước ra" thị trường bán lẻ điện cạnh tranh.

Có ý kiến cho rằng cần minh bạch và linh hoạt hơn cơ chế giá điện, gắn chặt giá điện với biến động thị trường. Ý kiến của ông về điểm này thế nào?

Ông Nguyễn Tiến Thỏa: Đúng như vậy! Công khai, minh bạch là "chìa khóa" tạo ra sự đồng thuận trong xã hội. Sự minh bạch đầu tiên là các quy định của pháp luật và sự tuân thủ pháp luật. Tiến tới là công khai kết quả hoạt động sản xuất – kinh doanh, hoạt động tài chính và các phương pháp tính toán giá, kết quả hạch toán chi phí và tính toán mức giá.

Cơ chế giá điện tốt nhất phải tiến tới là giá điện cạnh tranh gắn với thị trường bán lẻ điện cạnh tranh. Cơ chế này giá điện sẽ phản ánh nhanh nhậy, kịp thời những biến động của các yếu tố chi phí đầu vào và chính cơ chế này sẽ tạo cơ hội cho người tiêu dùng được quyền lựa chọn đơn vị có giá bán điện hợp lý nhất, phục vụ tốt nhất…

Nếu được gửi một thông điệp ngắn gọn đến cơ quan quản lý trong quá trình xử lý bài toán lỗ của EVN, ông muốn nhấn mạnh điều gì nhất?

Ông Nguyễn Tiến Thỏa: Phải phân định và tách bạch rõ. Khoản lỗ nào do hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường, khoản chi phí, giá thành nào không được pháp luật cho phép tính vào giá (lỗ do chủ quan) và khoản lỗ nào do Nhà nước tạm thời không cho phép giá điện tăng bù đắp hết các chi phí đã được tính đúng, tính đủ (lỗ do khách quan).

Trên cơ sở đó loại trừ và ngành điện tự chịu trách nhiệm và tự xử lý khoản lỗ do chủ quan. Khoản lỗ do khách quan nếu được Chính phủ xử lý thì có lộ trình phân bổ dần, tránh gây "sốc" về giá.

Người dùng điện lo lắng 'cuộc chiến' tiết kiệm giữa Thủ đô và giá hàng hóa tăng nếu 'áp' khoản lỗ 44.792 tỷ đồng vào chi phí tính giá điện

GĐXH - Ngay sau khi đề xuất đưa khoản lỗ 44.792 tỷ đồng vào chi phí tính điện, không ít người dân đã bày tỏ sự lo lắng những tác động không tích cực đối với đời sống người dân, giá hàng hóa…

Quy định mới nhất về giá điện sinh hoạt, cao nhất gần 4.000 đồng/kWh

GĐXH - Theo Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg, biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt được rút ngắn từ 6 xuống còn 5 bậc, thấp nhất khoảng 1.984 đồng/kWh và cao nhất gần 4.000 đồng/kWh.

Bộ Công Thương đề xuất giá điện bán lẻ sinh hoạt mới

GĐXH - Bộ Công thương vừa có đề xuất cải tiến cơ cấu biểu giá điện bán lẻ sinh hoạt rút ngắn từ 6 bậc xuống 5 bậc.

Gửi câu hỏi

Họ và tên

Email

Nội dung

Gửi