Đến làng Bát Tràng nghe người nghệ nhân hướng dẫn cách làm các món ăn trên mâm cỗ thắp hương truyền thống
GiadinhNet - Nghệ nhân Nguyễn Thị Lâm là một trong số những nghệ nhân giữ được bí quyết nấu mâm cỗ truyền thống. Nhiều khách du lịch tìm về địa chỉ nhà cô chỉ để được thưởng thức một bữa ăn mang hương vị truyền thống Hà Nội xưa.
Mâm cỗ Hà Nội xưa - Gìn giữ hương vị ẩm thực
Nấu mâm cỗ tuy không khó nhưng không hề dễ dàng. Trước khi trở thành nghệ nhân ẩm thực, cô Nguyễn Thị Lâm vốn là con dâu Hà Nội. Là tiểu thư của một gia đình khá giả ở phố cổ, sau này lại làm dâu trong gia đình có truyền thống, văn hoá xưa nên những giá trị tinh tuý của ẩm thực được bà tiếp nhận, gìn giữ và phát triển. Qua bàn tay bà Lâm, những nguyên liệu tưởng chừng đơn giản nhất, bình dị nhất cũng trở thành món ăn cầu kỳ, ngon miệng hơn trên mâm cơm.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Lâm
Với bà, nấu ăn đã trở thành một niềm đam mê bất tận. Căn bếp trở thành sân khấu nơi người nghệ nhân trình diễn những buổi biểu diễn của mình. Bà kể, những món ăn truyền thống trên mâm cỗ thường phải chuẩn bị nấu nướng rất cầu kỳ, nguyên liệu có thể dùng từ những loại bình dị, gần gũi với đời sống hằng ngày nhưng nhất định phải tươi mới. Có những nguyên lệu đặc biệt, cần phải đặt mua ở những vùng nguyên liệu tươi thì mới có thể nấu ra mâm cỗ chất lượng. Trong những bữa cơm hàng ngày, bà vẫn thường đích thân xuống bếp chuẩn bị những mâm cơm theo phong cách truyền thống cho cả gia đình. Với bà, đó là cách để giữ gìn truyền thống và để con cháu tiếp nối những giá trị tốt đẹp của dân tộc.
Bà Lâm chia sẻ: "Các món ăn trong bữa cơm cổ truyền rất cầu kỳ nhưng tinh tế. Phải thật sự để tâm vào những món ăn, thổi hồn cho các nguyên liệu mới có thể làm ra món ăn có hương vị ấn tượng khiến người ta ăn một lần khó quên".

Những món ăn tưởng chừng đơn giản nhưng lại được chế biến rất cầu kỳ
Với những ai đã từng được thưởng thức bữa cơm truyền thống do chính bà Lâm chuẩn bị chắc chắn không thể quên được hương vị vừa giản dị, vừa quen thuộc gần gũi nhưng cũng rất đậm đà. Mỗi món ăn đều mang một hương vị riêng chuẩn mực mà hiếm có nhà hàng, quán ăn nào có thể chế biến đạt đúng độ "ngon" ấy. Bà kể, trong mâm cỗ xưa, những nguyên liệu tưởng đơn giản như muối, đường, nước mắm,…nếu biết tỷ lệ chuẩn và lựa chọn phù hợp cho từng món ăn sẽ làm nên hương vị rất đậm đà.
Mâm cỗ thắp hương truyền thống có gì?
Theo bà Lâm, trong quan niệm của người làng Bát Tràng, mâm cỗ thường được gọi là cỗ bát trân gồm có 6 bát và 8 đĩa thể hiện mong cầu tài lộc, thịnh vượng cho gia chủ. Với những tầng lớp gia đình bình dân, trong mâm cỗ thường có 4 bát và 4 đĩa thể hiện sự cảm tạ tứ phương và trời đất.
Trên mâm cỗ truyền thống, những món ăn quen thuộc lúc nào cũng có như xôi, gà luộc, nem, thịt luộc,… Các món xào có thể linh hoạt thay đổi theo mùa và theo khẩu vị của gia đình. Đặc biệt, với người làng Bát Tràng không thể thiếu món canh măng trong mâm cỗ. Nghệ nhân chia sẻ: "Canh măng đặc biệt phải có bí quyết riêng để làm mới đảm bảo thơm ngon được, chẳng hạn như việc luộc măng bằng nước mưa mới giúp nước canh trong vắt mà vẫn giữ được vị ngọt".

Mâm cỗ còn thể hiện tâm ý người chuẩn bị
Nem cũng là món phổ biến nhưng lại đòi hỏi người nấu chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu và cầu kỳ trong chế biến. Bí quyết để chiếc nem được giòn rụm, phần nhân không ngấm dầu đó là các phần củ quả sau khi bào không được trộn tươi với phần nhân mà phải chần qua với nước sôi, sau đó mang đi vắt kiệt nước rồi mới mang đi trộn. Hay như món xào, món giò chả cũng đòi hỏi phải thật sự để tâm, yêu thích hương vị với từng món ăn mới có thể làm cho ngon, cho đúng được.
Trên mâm cỗ xưa mà bà Lâm chuẩn bị, nhiều người ấn tượng nhất với hương vị món xôi vò nức tiếng mà cô nấu. Hạt nếp được bà chắt chiu lựa chọn loại hảo hạng nhất, ngâm với nước trong thời gian kỹ khi đồ lên canh chuẩn thời gian mới cho ra từng nắm xôi dẻo, mềm. Đặc biệt, xôi vò bà Lâm có một hương thơm nhẹ nhàng nhưng đầy hấp dẫn, như gợi cho người ta về ký ức của Hà Nội những ngày bao cấp, những gói xôi nắm cơm vừng là niềm hạnh phúc nhỏ bé.

Món canh măng đặc trưng
Một điều mà bà Lâm rất trăn trở là một mai sau sẽ không còn người nối dõi gìn giữ tinh tuý hương vị mâm cỗ truyền thống. Vì vậy, trong những ngày thường, bà truyền dạy lại cho con cái trong nhà cách chế biến, cách bày biện. Bà sẵn sàng bỏ ra 3 tiếng để làm bát chim hầm, bên trong chú chim nhồi đầy ắp cốm mùa thu, hạt sen, nấm hương, ý dĩ thơm phức hay sẵn sàng dành 6 tiếng quấy không ngơi tay được nồi chè kho thơm lừng, để đến 15 hôm vẫn không hỏng.
Chính vì cái nhẫn nại, cái khéo léo ấy mà chẳng người con nào có thể quên đi được hương vị hấp dẫn của những món ăn quê hương. Với bà Lâm, mâm cỗ là mâm cơm, bữa ăn hàng ngày, nhưng cũng là mâm cơm đoàn viên, đoàn tụ người thân. Trên mâm cơm là tinh tuý ẩm thực, cũng chính là hồn cốt quê hương mong muốn con cháu gìn giữ về sau.
4 loại rau quả giàu selen giúp 'giải độc' gan tự nhiên
Ăn - 4 giờ trướcGĐXH - Selen – vi chất tưởng chừng ít được nhắc đến – lại đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ gan, chống oxy hóa và tăng cường sức đề kháng. Đáng chú ý, không cần tìm đến thực phẩm đắt tiền, nhiều loại rau củ quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày cũng có thể giúp bổ sung selen một cách hiệu quả.
Cơm nguội đừng bỏ vào ngăn mát tủ lạnh, làm cách này hấp lại vẫn ngon như mới
Ăn - 4 giờ trướcCơm nguội nếu không bảo quản đúng cách sẽ gây ra một số hệ lụy liên quan đến đường tiêu hóa, thậm chí ngộ độc.
Đột quỵ rất 'sợ' loại cá này: vừa rẻ vừa béo ngọt, giàu canxi gấp 3 lần sữa
Ăn - 15 giờ trướcGĐXH - Việc bổ sung cá mòi vào chế độ ăn đúng cách không chỉ hỗ trợ giảm nguy cơ đột quỵ mà còn giúp cơ thể hấp thu lượng canxi tự nhiên hiệu quả.
“Con tôi đang ăn gì ở trường?”: Nỗi lo ám ảnh phụ huynh Hà Nội
Ăn - 21 giờ trướcGĐXH - Có những câu hỏi mà một người làm cha, làm mẹ không bao giờ muốn phải thốt ra. Nhưng những ngày cuối tháng 3/2026, câu hỏi ấy lại đang ám ảnh hàng vạn phụ huynh: Con mình thực sự đang ăn gì trong bữa ăn bán trú ở trường?
Bộ phận của lợn được ví tốt "bằng mười vị thuốc", nhiều người không biết vẫn chê
Ăn - 21 giờ trướcCó một bộ phận còn đắt giá hơn cả thịt lợn, nếu dùng thường xuyên sẽ tăng cường sức khỏe. Đi chợ thấy không nên bỏ qua.
Khám phá các món ngon mùa hè tốn cơm trong ngày nắng nóng
Ăn - 23 giờ trướcGĐXH - Những món ngon ngày nắng nóng góp phần cho bữa cơm gia đình thêm phần phong phú. Sau đây là danh sách những món ăn ngon mùa hè nắng nóng dễ làm cho bữa ăn gia đình hay các ngày cần đãi khách, bạn có thể tham khảo.
Người bị viêm gan B kiêng ăn gì?
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Chế độ dinh dưỡng cho người bệnh nên bao gồm các dưỡng chất đa dạng như chất béo, tinh bột, vitamin, khoáng chất và chất đạm để cải thiện chức năng gan.
Điểm danh những trải nghiệm ẩm thực 'độc bản' không nên bỏ lỡ khi đến Sa Pa
Ăn - 1 ngày trướcThưởng thức ly café trứ danh của thương hiệu Starbucks ở độ cao 3.063m, khám phá hương vị thanh tao của ẩm thực Halal giữa lòng đại ngàn, hay nhâm nhi miếng cá tầm nướng mắc khén thơm lừng, đậm vị Tây Bắc…. Đây là những trải nghiệm ẩm thực "độc bản" không nên bỏ lỡ khi đến với xứ sở trong mây dịp lễ Giỗ Tổ và kỳ nghỉ 30/4, 1/5 sắp tới.
Quán nộm lim tá lả vỉa hè 36 năm đông kín khách ở Hà Nội
Ăn - 1 ngày trướcSuốt nhiều thập kỷ, món nộm bò khô giòn dai, vị chua ngọt đặc trưng đã giúp hàng của ông Việt ở phố Hàng Bún giữ chân nhiều thế hệ thực khách.
Top 4 món quen thuộc giúp tiêu hóa dễ chịu hơn
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Sau những ngày ăn uống nhiều dầu mỡ, thất thường giờ giấc, không ít người gặp tình trạng đầy bụng, khó tiêu, mệt mỏi kéo dài. Đây là dấu hiệu cho thấy hệ tiêu hóa đang “quá tải”. Thay vì nhịn ăn hay dùng các biện pháp cực đoan, bạn chỉ cần điều chỉnh lại thực đơn theo hướng thanh nhẹ hơn.
Những thực phẩm quen thuộc giúp giảm gánh nặng lọc thận cho người trên 40 tuổi
ĂnGĐXH - Thận không cần “bổ” bằng thuốc đắt tiền, mà cần được nuôi dưỡng đúng cách qua bữa ăn mỗi ngày. Những thực phẩm quen thuộc dưới đây đặc biệt tốt cho thận, người tuổi trung niên nên bổ sung sớm.


