Đến làng Bát Tràng nghe người nghệ nhân hướng dẫn cách làm các món ăn trên mâm cỗ thắp hương truyền thống
GiadinhNet - Nghệ nhân Nguyễn Thị Lâm là một trong số những nghệ nhân giữ được bí quyết nấu mâm cỗ truyền thống. Nhiều khách du lịch tìm về địa chỉ nhà cô chỉ để được thưởng thức một bữa ăn mang hương vị truyền thống Hà Nội xưa.
Mâm cỗ Hà Nội xưa - Gìn giữ hương vị ẩm thực
Nấu mâm cỗ tuy không khó nhưng không hề dễ dàng. Trước khi trở thành nghệ nhân ẩm thực, cô Nguyễn Thị Lâm vốn là con dâu Hà Nội. Là tiểu thư của một gia đình khá giả ở phố cổ, sau này lại làm dâu trong gia đình có truyền thống, văn hoá xưa nên những giá trị tinh tuý của ẩm thực được bà tiếp nhận, gìn giữ và phát triển. Qua bàn tay bà Lâm, những nguyên liệu tưởng chừng đơn giản nhất, bình dị nhất cũng trở thành món ăn cầu kỳ, ngon miệng hơn trên mâm cơm.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Lâm
Với bà, nấu ăn đã trở thành một niềm đam mê bất tận. Căn bếp trở thành sân khấu nơi người nghệ nhân trình diễn những buổi biểu diễn của mình. Bà kể, những món ăn truyền thống trên mâm cỗ thường phải chuẩn bị nấu nướng rất cầu kỳ, nguyên liệu có thể dùng từ những loại bình dị, gần gũi với đời sống hằng ngày nhưng nhất định phải tươi mới. Có những nguyên lệu đặc biệt, cần phải đặt mua ở những vùng nguyên liệu tươi thì mới có thể nấu ra mâm cỗ chất lượng. Trong những bữa cơm hàng ngày, bà vẫn thường đích thân xuống bếp chuẩn bị những mâm cơm theo phong cách truyền thống cho cả gia đình. Với bà, đó là cách để giữ gìn truyền thống và để con cháu tiếp nối những giá trị tốt đẹp của dân tộc.
Bà Lâm chia sẻ: "Các món ăn trong bữa cơm cổ truyền rất cầu kỳ nhưng tinh tế. Phải thật sự để tâm vào những món ăn, thổi hồn cho các nguyên liệu mới có thể làm ra món ăn có hương vị ấn tượng khiến người ta ăn một lần khó quên".

Những món ăn tưởng chừng đơn giản nhưng lại được chế biến rất cầu kỳ
Với những ai đã từng được thưởng thức bữa cơm truyền thống do chính bà Lâm chuẩn bị chắc chắn không thể quên được hương vị vừa giản dị, vừa quen thuộc gần gũi nhưng cũng rất đậm đà. Mỗi món ăn đều mang một hương vị riêng chuẩn mực mà hiếm có nhà hàng, quán ăn nào có thể chế biến đạt đúng độ "ngon" ấy. Bà kể, trong mâm cỗ xưa, những nguyên liệu tưởng đơn giản như muối, đường, nước mắm,…nếu biết tỷ lệ chuẩn và lựa chọn phù hợp cho từng món ăn sẽ làm nên hương vị rất đậm đà.
Mâm cỗ thắp hương truyền thống có gì?
Theo bà Lâm, trong quan niệm của người làng Bát Tràng, mâm cỗ thường được gọi là cỗ bát trân gồm có 6 bát và 8 đĩa thể hiện mong cầu tài lộc, thịnh vượng cho gia chủ. Với những tầng lớp gia đình bình dân, trong mâm cỗ thường có 4 bát và 4 đĩa thể hiện sự cảm tạ tứ phương và trời đất.
Trên mâm cỗ truyền thống, những món ăn quen thuộc lúc nào cũng có như xôi, gà luộc, nem, thịt luộc,… Các món xào có thể linh hoạt thay đổi theo mùa và theo khẩu vị của gia đình. Đặc biệt, với người làng Bát Tràng không thể thiếu món canh măng trong mâm cỗ. Nghệ nhân chia sẻ: "Canh măng đặc biệt phải có bí quyết riêng để làm mới đảm bảo thơm ngon được, chẳng hạn như việc luộc măng bằng nước mưa mới giúp nước canh trong vắt mà vẫn giữ được vị ngọt".

Mâm cỗ còn thể hiện tâm ý người chuẩn bị
Nem cũng là món phổ biến nhưng lại đòi hỏi người nấu chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu và cầu kỳ trong chế biến. Bí quyết để chiếc nem được giòn rụm, phần nhân không ngấm dầu đó là các phần củ quả sau khi bào không được trộn tươi với phần nhân mà phải chần qua với nước sôi, sau đó mang đi vắt kiệt nước rồi mới mang đi trộn. Hay như món xào, món giò chả cũng đòi hỏi phải thật sự để tâm, yêu thích hương vị với từng món ăn mới có thể làm cho ngon, cho đúng được.
Trên mâm cỗ xưa mà bà Lâm chuẩn bị, nhiều người ấn tượng nhất với hương vị món xôi vò nức tiếng mà cô nấu. Hạt nếp được bà chắt chiu lựa chọn loại hảo hạng nhất, ngâm với nước trong thời gian kỹ khi đồ lên canh chuẩn thời gian mới cho ra từng nắm xôi dẻo, mềm. Đặc biệt, xôi vò bà Lâm có một hương thơm nhẹ nhàng nhưng đầy hấp dẫn, như gợi cho người ta về ký ức của Hà Nội những ngày bao cấp, những gói xôi nắm cơm vừng là niềm hạnh phúc nhỏ bé.

Món canh măng đặc trưng
Một điều mà bà Lâm rất trăn trở là một mai sau sẽ không còn người nối dõi gìn giữ tinh tuý hương vị mâm cỗ truyền thống. Vì vậy, trong những ngày thường, bà truyền dạy lại cho con cái trong nhà cách chế biến, cách bày biện. Bà sẵn sàng bỏ ra 3 tiếng để làm bát chim hầm, bên trong chú chim nhồi đầy ắp cốm mùa thu, hạt sen, nấm hương, ý dĩ thơm phức hay sẵn sàng dành 6 tiếng quấy không ngơi tay được nồi chè kho thơm lừng, để đến 15 hôm vẫn không hỏng.
Chính vì cái nhẫn nại, cái khéo léo ấy mà chẳng người con nào có thể quên đi được hương vị hấp dẫn của những món ăn quê hương. Với bà Lâm, mâm cỗ là mâm cơm, bữa ăn hàng ngày, nhưng cũng là mâm cơm đoàn viên, đoàn tụ người thân. Trên mâm cơm là tinh tuý ẩm thực, cũng chính là hồn cốt quê hương mong muốn con cháu gìn giữ về sau.
Rã đông thịt lợn đừng chỉ ngâm nước: 5 cách giúp thịt mềm nhanh mà vẫn tươi ngon như mới mua
Ăn - 1 giờ trướcGĐXH - Nhiều gia đình hiện nay có thói quen mua thịt lợn một lần rồi chia nhỏ, bảo quản trong ngăn đông để dùng dần. Cách này vừa tiết kiệm thời gian đi chợ vừa giúp chủ động chuẩn bị bữa ăn. Tuy nhiên, khâu rã đông lại khiến không ít người “đau đầu”.
Không phải muối, đây mới là thứ giúp gạch cua đóng mảng cực dày, bát canh thơm nức
Ăn - 2 giờ trướcĐể có bát canh cua "vạn người mê", hãy áp dụng đúng quy trình 4 bước sau.
Cảnh báo quan trọng với nồi chiên không dầu: Dùng sai cách gây rủi ro cho sức khỏe
Ăn - 4 giờ trướcGĐXH - Nồi chiên không dầu đã trở thành thiết bị “quốc dân” vì sự tiện lợi. Đằng sau sự tiện lợi đó là không ít sai lầm trong quá trình sử dụng, những thói quen tưởng nhỏ nhưng có thể khiến món ăn kém ngon, thiết bị nhanh hỏng, thậm chí ảnh hưởng đến sức khỏe về lâu dài.
Bị đau mắt đỏ nên ăn gì?
Ăn - 5 giờ trướcGĐXH - Một chế độ ăn uống hợp lý còn cung cấp dưỡng chất cần thiết để ngăn ngừa tình trạng khô mắt và giảm nguy cơ xuất hiện biến chứng như xuất huyết kết mạc, loét giác mạc…
Mờ mắt, mỏi mắt nên ăn gì? 'Siêu thực phẩm' giúp phục hồi thị lực và ngăn ngừa đục thủy tinh thể
Ăn - 8 giờ trướcGĐXH - Khi xuất hiện tình trạng mắt mờ, bạn nên điều chỉnh lối sinh hoạt, vận động và chế độ dinh dưỡng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Đồng thời, người bị mờ mắt có thể cân nhắc bổ sung các nhóm thực phẩm tốt cho mắt sau.
Ai mang cơm trưa đi làm, nếu có 3 món ăn này thì nên bỏ ngay
Ăn - 11 giờ trướcGĐXH - Nhiều chuyên gia dinh dưỡng và bác sĩ cảnh báo, đặc biệt có 3 nhóm thực phẩm không nên để qua đêm rồi tiếp tục hâm nóng nhiều lần để ăn trưa.
Mẹ tôi mỗi tuần đều làm món hấp tuyệt vị này, ăn kèm với cơm siêu ngon, cả gia đình ai cũng thích tới mức reo hò
Ăn - 11 giờ trướcMón ăn này có công thức rất đơn giản và sử dụng phương pháp hấp nên lành mạnh, kết cấu phong phú, hương vị thơm ngon, dinh dưỡng cân bằng. Mỗi lần gia đình tôi được thưởng thức ai nấy đều reo hò tỏ vẻ thích thú.
Canh, rau để tủ lạnh qua đêm có thật sự sinh ra chất gây ung thư?
Ăn - 23 giờ trướcGĐXH - Nhiều gia đình có thói quen cất phần canh hoặc rau thừa vào tủ lạnh để dùng lại hôm sau. Tuy nhiên, cũng không ít người lo ngại rằng thực phẩm để qua đêm có thể sinh ra “chất độc”, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư. Vậy sự thật là gì?
Chồng cầu cứu mẹ dạy vợ làm gỏi mướp đắng thanh mát giàu đạm giải ngán cho mình
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Nắng nóng diện rộng, chồng giục tôi làm gỏi mướp đắng thanh mát, thêm chút thực phẩm dinh dưỡng vừa chống ngán để ăn tăng cường dinh dưỡng. Thấy tôi tần ngần, chồng bốc máy cầu cứu mẹ dạy vợ vì: "Mấy trưa nay con không ăn được đây này...".
Mì trộn lạnh kiểu Nhật sốt miso - yuzu: Bát mì mùa hè khiến tôi phải lòng ngay từ lần đầu
Ăn - 1 ngày trướcMột sự kết hợp tưởng chừng ngẫu nhiên giữa vị umami đậm đà của miso và hương cam yuzu thanh mát, lại trở thành công thức "gây nghiện" cho những ngày oi nóng - phiên bản healthy của mì vừng mà ai cũng có thể tự làm tại nhà.
Ăn nửa quả này mỗi ngày cũng đủ trẻ hóa mạch máu, ngăn ngừa xơ cứng động mạch
ĂnGĐXH - Loại quả "bảo bối" của mạch máu này giá rất rẻ, quen thuộc trong những món canh, kho, sốt cá hay thịt... trên mâm cơm người Việt.


