Đến làng Bát Tràng nghe người nghệ nhân hướng dẫn cách làm các món ăn trên mâm cỗ thắp hương truyền thống
GiadinhNet - Nghệ nhân Nguyễn Thị Lâm là một trong số những nghệ nhân giữ được bí quyết nấu mâm cỗ truyền thống. Nhiều khách du lịch tìm về địa chỉ nhà cô chỉ để được thưởng thức một bữa ăn mang hương vị truyền thống Hà Nội xưa.
Mâm cỗ Hà Nội xưa - Gìn giữ hương vị ẩm thực
Nấu mâm cỗ tuy không khó nhưng không hề dễ dàng. Trước khi trở thành nghệ nhân ẩm thực, cô Nguyễn Thị Lâm vốn là con dâu Hà Nội. Là tiểu thư của một gia đình khá giả ở phố cổ, sau này lại làm dâu trong gia đình có truyền thống, văn hoá xưa nên những giá trị tinh tuý của ẩm thực được bà tiếp nhận, gìn giữ và phát triển. Qua bàn tay bà Lâm, những nguyên liệu tưởng chừng đơn giản nhất, bình dị nhất cũng trở thành món ăn cầu kỳ, ngon miệng hơn trên mâm cơm.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Lâm
Với bà, nấu ăn đã trở thành một niềm đam mê bất tận. Căn bếp trở thành sân khấu nơi người nghệ nhân trình diễn những buổi biểu diễn của mình. Bà kể, những món ăn truyền thống trên mâm cỗ thường phải chuẩn bị nấu nướng rất cầu kỳ, nguyên liệu có thể dùng từ những loại bình dị, gần gũi với đời sống hằng ngày nhưng nhất định phải tươi mới. Có những nguyên lệu đặc biệt, cần phải đặt mua ở những vùng nguyên liệu tươi thì mới có thể nấu ra mâm cỗ chất lượng. Trong những bữa cơm hàng ngày, bà vẫn thường đích thân xuống bếp chuẩn bị những mâm cơm theo phong cách truyền thống cho cả gia đình. Với bà, đó là cách để giữ gìn truyền thống và để con cháu tiếp nối những giá trị tốt đẹp của dân tộc.
Bà Lâm chia sẻ: "Các món ăn trong bữa cơm cổ truyền rất cầu kỳ nhưng tinh tế. Phải thật sự để tâm vào những món ăn, thổi hồn cho các nguyên liệu mới có thể làm ra món ăn có hương vị ấn tượng khiến người ta ăn một lần khó quên".

Những món ăn tưởng chừng đơn giản nhưng lại được chế biến rất cầu kỳ
Với những ai đã từng được thưởng thức bữa cơm truyền thống do chính bà Lâm chuẩn bị chắc chắn không thể quên được hương vị vừa giản dị, vừa quen thuộc gần gũi nhưng cũng rất đậm đà. Mỗi món ăn đều mang một hương vị riêng chuẩn mực mà hiếm có nhà hàng, quán ăn nào có thể chế biến đạt đúng độ "ngon" ấy. Bà kể, trong mâm cỗ xưa, những nguyên liệu tưởng đơn giản như muối, đường, nước mắm,…nếu biết tỷ lệ chuẩn và lựa chọn phù hợp cho từng món ăn sẽ làm nên hương vị rất đậm đà.
Mâm cỗ thắp hương truyền thống có gì?
Theo bà Lâm, trong quan niệm của người làng Bát Tràng, mâm cỗ thường được gọi là cỗ bát trân gồm có 6 bát và 8 đĩa thể hiện mong cầu tài lộc, thịnh vượng cho gia chủ. Với những tầng lớp gia đình bình dân, trong mâm cỗ thường có 4 bát và 4 đĩa thể hiện sự cảm tạ tứ phương và trời đất.
Trên mâm cỗ truyền thống, những món ăn quen thuộc lúc nào cũng có như xôi, gà luộc, nem, thịt luộc,… Các món xào có thể linh hoạt thay đổi theo mùa và theo khẩu vị của gia đình. Đặc biệt, với người làng Bát Tràng không thể thiếu món canh măng trong mâm cỗ. Nghệ nhân chia sẻ: "Canh măng đặc biệt phải có bí quyết riêng để làm mới đảm bảo thơm ngon được, chẳng hạn như việc luộc măng bằng nước mưa mới giúp nước canh trong vắt mà vẫn giữ được vị ngọt".

Mâm cỗ còn thể hiện tâm ý người chuẩn bị
Nem cũng là món phổ biến nhưng lại đòi hỏi người nấu chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu và cầu kỳ trong chế biến. Bí quyết để chiếc nem được giòn rụm, phần nhân không ngấm dầu đó là các phần củ quả sau khi bào không được trộn tươi với phần nhân mà phải chần qua với nước sôi, sau đó mang đi vắt kiệt nước rồi mới mang đi trộn. Hay như món xào, món giò chả cũng đòi hỏi phải thật sự để tâm, yêu thích hương vị với từng món ăn mới có thể làm cho ngon, cho đúng được.
Trên mâm cỗ xưa mà bà Lâm chuẩn bị, nhiều người ấn tượng nhất với hương vị món xôi vò nức tiếng mà cô nấu. Hạt nếp được bà chắt chiu lựa chọn loại hảo hạng nhất, ngâm với nước trong thời gian kỹ khi đồ lên canh chuẩn thời gian mới cho ra từng nắm xôi dẻo, mềm. Đặc biệt, xôi vò bà Lâm có một hương thơm nhẹ nhàng nhưng đầy hấp dẫn, như gợi cho người ta về ký ức của Hà Nội những ngày bao cấp, những gói xôi nắm cơm vừng là niềm hạnh phúc nhỏ bé.

Món canh măng đặc trưng
Một điều mà bà Lâm rất trăn trở là một mai sau sẽ không còn người nối dõi gìn giữ tinh tuý hương vị mâm cỗ truyền thống. Vì vậy, trong những ngày thường, bà truyền dạy lại cho con cái trong nhà cách chế biến, cách bày biện. Bà sẵn sàng bỏ ra 3 tiếng để làm bát chim hầm, bên trong chú chim nhồi đầy ắp cốm mùa thu, hạt sen, nấm hương, ý dĩ thơm phức hay sẵn sàng dành 6 tiếng quấy không ngơi tay được nồi chè kho thơm lừng, để đến 15 hôm vẫn không hỏng.
Chính vì cái nhẫn nại, cái khéo léo ấy mà chẳng người con nào có thể quên đi được hương vị hấp dẫn của những món ăn quê hương. Với bà Lâm, mâm cỗ là mâm cơm, bữa ăn hàng ngày, nhưng cũng là mâm cơm đoàn viên, đoàn tụ người thân. Trên mâm cơm là tinh tuý ẩm thực, cũng chính là hồn cốt quê hương mong muốn con cháu gìn giữ về sau.
Ra chợ thấy củ này đừng bỏ qua vì người Nhật gọi là “củ trường sinh”, người bị tăng đường huyết ăn càng tốt
Ăn - 50 phút trướcGĐXH – Đây loại củ quen thuộc với người Việt nhưng lại được người Nhật gọi là“củ trường sinh”. Không chỉ giàu dinh dưỡng, chúng được bán khá rẻ, dễ mua ở chợ Việt và chế biến được nhiều món ngon khó cưỡng.
Rau giúp 'hạ đường huyết tự nhiên', chứa chất tiêu diệt tế bào ung thư, đắt cũng nên mua
Ăn - 1 giờ trướcGĐXH - Loại rau này chứa Peperomin E có tác dụng ngăn ngừa sự phát triển của các tế bào ung thư
Mẹo bảo quản việt quất tươi lâu, ngừa nấm mốc
Ăn - 3 giờ trướcChuyên gia khuyên nên ngâm việt quất trong giấm loãng hoặc baking soda khoảng 5 phút, nhằm ức chế vi khuẩn, nhờ đó giữ loại quả này tươi ngon lâu hơn
Bị sốt xuất huyết nên ăn gì?
Ăn - 12 giờ trướcGĐXH - Người bị sốt xuất huyết nên bổ sung đầy đủ các chất dinh dưỡng để giúp đẩy nhanh quá trình phục hồi sức khỏe, giảm nguy cơ biến chứng. Dưới đây là danh sách một số loại thực phẩm người bệnh sốt xuất huyết nên ăn.
Mẹo làm sạch lò vi sóng không cần lau chùi nhiều
Ăn - 13 giờ trướcThay vì lau chùi như cách thông thường, quay nóng một bát nước chứa dung dịch rửa bát và chanh tươi giúp làm mềm vết bẩn, khử mùi lò vi sóng.
Loại cá bị xem nhẹ bấy lâu hóa ra bổ ngang cá hồi, là 'nhân sâm giá rẻ', Việt Nam rất phổ biến
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Cá rẻ, dễ mua, ít xương dăm nhưng lại giàu dinh dưỡng bất ngờ.
Món ăn vặt không thể thiếu trong ngày Tết Dương lịch
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Một trong những ngày nghỉ lễ trong năm được mong chờ nhất đó là ngày nghỉ Tết Dương lịch. Ngày này, gia đình quây quần bên nhau ngoài việc chuẩn bị những món ăn chính thì hãy tham khảo thêm thực đơn các món ăn vặt dưới đây.
Cách bảo quản khoai tây tươi lâu, ngăn mọc mầm
Ăn - 1 ngày trướcKhoai tây nên để cách xa hành tây, tỏi, cà chua vì chúng giải phóng lượng lớn khí ethylene cùng hơi ẩm, thúc đẩy quá trình nảy mầm, nhanh thối rữa.
Sai lầm khi dùng tỏi nhiều người mắc phải
Ăn - 1 ngày trướcTỏi nguyên củ khi bảo quản trong tủ lạnh sẽ càng nhanh mọc mầm hơn, tốt nhất nên treo ở nơi thoáng mát, khô ráo.
3 món ngon dễ làm cho bữa cơm sum ngày nghỉ lễ Tết Dương lịch 2025 với những “siêu thực phẩm” bổ dưỡng ngày lạnh
Ăn - 2 ngày trướcGĐXH – Thay vì loay hoay với những món cầu kỳ, bạn có thể lựa chọn các công thức nhanh gọn và dễ làm nhưng vẫn đảm bảo ngon miệng và đủ dinh dưỡng. Dưới đây là 3 gợi ý món ăn “siêu tốc” giúp bữa cơm gia đình thêm trọn vẹn trong ngày nghỉ lễ Tết Dương lịch 2025.
Ăn gì trong tiết khí Đông Chí: Những thực phẩm nên bổ sung để dưỡng thận và tích năng lượng cho cả năm
ĂnGĐXH – Đông Chí là tiết khí quan trọng nhất của mùa Đông, thời điểm âm thịnh – dương sinh, cơ thể cần được nuôi dưỡng đúng cách để bảo toàn nguyên khí, tăng sức đề kháng và chuẩn bị nền tảng sức khỏe cho năm mới. Theo chuyên gia, trong tiết khí Đông Chí nên ăn những thực phẩm này để dưỡng thận và tích năng lượng cho cả năm.


