Đến làng Bát Tràng nghe người nghệ nhân hướng dẫn cách làm các món ăn trên mâm cỗ thắp hương truyền thống
GiadinhNet - Nghệ nhân Nguyễn Thị Lâm là một trong số những nghệ nhân giữ được bí quyết nấu mâm cỗ truyền thống. Nhiều khách du lịch tìm về địa chỉ nhà cô chỉ để được thưởng thức một bữa ăn mang hương vị truyền thống Hà Nội xưa.
Mâm cỗ Hà Nội xưa - Gìn giữ hương vị ẩm thực
Nấu mâm cỗ tuy không khó nhưng không hề dễ dàng. Trước khi trở thành nghệ nhân ẩm thực, cô Nguyễn Thị Lâm vốn là con dâu Hà Nội. Là tiểu thư của một gia đình khá giả ở phố cổ, sau này lại làm dâu trong gia đình có truyền thống, văn hoá xưa nên những giá trị tinh tuý của ẩm thực được bà tiếp nhận, gìn giữ và phát triển. Qua bàn tay bà Lâm, những nguyên liệu tưởng chừng đơn giản nhất, bình dị nhất cũng trở thành món ăn cầu kỳ, ngon miệng hơn trên mâm cơm.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Lâm
Với bà, nấu ăn đã trở thành một niềm đam mê bất tận. Căn bếp trở thành sân khấu nơi người nghệ nhân trình diễn những buổi biểu diễn của mình. Bà kể, những món ăn truyền thống trên mâm cỗ thường phải chuẩn bị nấu nướng rất cầu kỳ, nguyên liệu có thể dùng từ những loại bình dị, gần gũi với đời sống hằng ngày nhưng nhất định phải tươi mới. Có những nguyên lệu đặc biệt, cần phải đặt mua ở những vùng nguyên liệu tươi thì mới có thể nấu ra mâm cỗ chất lượng. Trong những bữa cơm hàng ngày, bà vẫn thường đích thân xuống bếp chuẩn bị những mâm cơm theo phong cách truyền thống cho cả gia đình. Với bà, đó là cách để giữ gìn truyền thống và để con cháu tiếp nối những giá trị tốt đẹp của dân tộc.
Bà Lâm chia sẻ: "Các món ăn trong bữa cơm cổ truyền rất cầu kỳ nhưng tinh tế. Phải thật sự để tâm vào những món ăn, thổi hồn cho các nguyên liệu mới có thể làm ra món ăn có hương vị ấn tượng khiến người ta ăn một lần khó quên".

Những món ăn tưởng chừng đơn giản nhưng lại được chế biến rất cầu kỳ
Với những ai đã từng được thưởng thức bữa cơm truyền thống do chính bà Lâm chuẩn bị chắc chắn không thể quên được hương vị vừa giản dị, vừa quen thuộc gần gũi nhưng cũng rất đậm đà. Mỗi món ăn đều mang một hương vị riêng chuẩn mực mà hiếm có nhà hàng, quán ăn nào có thể chế biến đạt đúng độ "ngon" ấy. Bà kể, trong mâm cỗ xưa, những nguyên liệu tưởng đơn giản như muối, đường, nước mắm,…nếu biết tỷ lệ chuẩn và lựa chọn phù hợp cho từng món ăn sẽ làm nên hương vị rất đậm đà.
Mâm cỗ thắp hương truyền thống có gì?
Theo bà Lâm, trong quan niệm của người làng Bát Tràng, mâm cỗ thường được gọi là cỗ bát trân gồm có 6 bát và 8 đĩa thể hiện mong cầu tài lộc, thịnh vượng cho gia chủ. Với những tầng lớp gia đình bình dân, trong mâm cỗ thường có 4 bát và 4 đĩa thể hiện sự cảm tạ tứ phương và trời đất.
Trên mâm cỗ truyền thống, những món ăn quen thuộc lúc nào cũng có như xôi, gà luộc, nem, thịt luộc,… Các món xào có thể linh hoạt thay đổi theo mùa và theo khẩu vị của gia đình. Đặc biệt, với người làng Bát Tràng không thể thiếu món canh măng trong mâm cỗ. Nghệ nhân chia sẻ: "Canh măng đặc biệt phải có bí quyết riêng để làm mới đảm bảo thơm ngon được, chẳng hạn như việc luộc măng bằng nước mưa mới giúp nước canh trong vắt mà vẫn giữ được vị ngọt".

Mâm cỗ còn thể hiện tâm ý người chuẩn bị
Nem cũng là món phổ biến nhưng lại đòi hỏi người nấu chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu và cầu kỳ trong chế biến. Bí quyết để chiếc nem được giòn rụm, phần nhân không ngấm dầu đó là các phần củ quả sau khi bào không được trộn tươi với phần nhân mà phải chần qua với nước sôi, sau đó mang đi vắt kiệt nước rồi mới mang đi trộn. Hay như món xào, món giò chả cũng đòi hỏi phải thật sự để tâm, yêu thích hương vị với từng món ăn mới có thể làm cho ngon, cho đúng được.
Trên mâm cỗ xưa mà bà Lâm chuẩn bị, nhiều người ấn tượng nhất với hương vị món xôi vò nức tiếng mà cô nấu. Hạt nếp được bà chắt chiu lựa chọn loại hảo hạng nhất, ngâm với nước trong thời gian kỹ khi đồ lên canh chuẩn thời gian mới cho ra từng nắm xôi dẻo, mềm. Đặc biệt, xôi vò bà Lâm có một hương thơm nhẹ nhàng nhưng đầy hấp dẫn, như gợi cho người ta về ký ức của Hà Nội những ngày bao cấp, những gói xôi nắm cơm vừng là niềm hạnh phúc nhỏ bé.

Món canh măng đặc trưng
Một điều mà bà Lâm rất trăn trở là một mai sau sẽ không còn người nối dõi gìn giữ tinh tuý hương vị mâm cỗ truyền thống. Vì vậy, trong những ngày thường, bà truyền dạy lại cho con cái trong nhà cách chế biến, cách bày biện. Bà sẵn sàng bỏ ra 3 tiếng để làm bát chim hầm, bên trong chú chim nhồi đầy ắp cốm mùa thu, hạt sen, nấm hương, ý dĩ thơm phức hay sẵn sàng dành 6 tiếng quấy không ngơi tay được nồi chè kho thơm lừng, để đến 15 hôm vẫn không hỏng.
Chính vì cái nhẫn nại, cái khéo léo ấy mà chẳng người con nào có thể quên đi được hương vị hấp dẫn của những món ăn quê hương. Với bà Lâm, mâm cỗ là mâm cơm, bữa ăn hàng ngày, nhưng cũng là mâm cơm đoàn viên, đoàn tụ người thân. Trên mâm cơm là tinh tuý ẩm thực, cũng chính là hồn cốt quê hương mong muốn con cháu gìn giữ về sau.
Mâm cúng ông Công ông Táo năm Ất Tỵ 2025: Nhiều gia đình chuẩn bị rất đủ món nhưng vẫn thiếu những lễ vật quan trọng này
Ăn - 3 giờ trướcGĐXH - Ngày 23 tháng Chạp từ lâu đã được xem là dấu mốc mở đầu cho chuỗi ngày chuẩn bị Tết của người Việt. Khi nghi lễ tiễn ông Công ông Táo được hoàn tất, không khí Tết dường như cũng bắt đầu rõ rệt hơn trong từng căn bếp, từng mái nhà.
Cách nấu xôi gấc dẻo và ngon cúng đêm giao thừa mang may mắn, thịnh vượng
Ăn - 6 giờ trướcGĐXH - Giao thừa, thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, có ý nghĩa đặc biệt. Đây là dịp mỗi nhà dâng lên mâm cỗ cúng tổ tiên, trong đó xôi gấc với sắc đỏ rực rỡ trở thành món ăn tượng trưng cho sự may mắn và tình cảm gắn kết.
Bật mí các loại bánh kẹo ngon ngày Tết mà bạn nên biết
Ăn - 11 giờ trướcGĐXH - Tết đến là dịp nhà nhà đua nhau mua bánh kẹo mứt để đón Tết cầu mong một năm mới sung túc, bình an.Vậy hãy để bài viết sau bật mí cho bạn các loại bánh kẹo ngon ngày Tết.
Mỹ Tâm càng ngày càng trẻ nhờ kết thân 1 kiểu ăn, chăm uống 1 loại nước giải nhiệt, giàu collagen của người Việt
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Nhiều năm trở lại đây, "Họa mi tóc nâu" đã làm điều này để ngày càng trẻ ra.
Loại quả Việt bề ngoài xanh lét, sần sùi lại là 'vàng xanh' cả thế giới săn lùng, hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Nhờ tác dụng ổn định đường huyết, thực phẩm này góp phần phòng ngừa bệnh tiểu đường type 2.
Cách bảo quản thịt lợn không cần tủ lạnh cho ngày Tết 2026
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Bài viết này chia sẻ cách bảo quản thịt lợn không cần tủ lạnh cho Tết 2026. Hãy áp dụng ngay để có những bữa ăn đầy đủ và an toàn cho gia đình bạn.
Loại rau được ví như "thần dược", hỗ trợ thanh lọc cơ thể và giải độc gan hiệu quả
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Các hoạt chất trong loại rau này giúp tăng cường chức năng gan bằng cách giảm sự tích tụ mỡ trong gan và hỗ trợ sản xuất các enzyme giải độc.
Ăn loại rau xanh này có thể hỗ trợ phòng ngừa đột quỵ
Ăn - 2 ngày trướcGĐXH - Bên cạnh việc duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh, bổ sung rau xanh vào khẩu phần ăn hàng ngày cũng góp phần bảo vệ sức khỏe mạch máu và giảm nguy cơ gặp phải tình trạng này.
Việt Nam có loại rau bình dân nhiều người hay nhầm là hoa, hỗ trợ giải độc gan và phòng ngừa ung thư, chế biến thành nhiều món ngon
Ăn - 2 ngày trướcGĐXH - Bác sĩ Joseph Salhab mô tả atiso là "một trong những thực phẩm tốt nhất cho gan" nhờ chứa lượng lớn chất chống oxy hóa.
Cách làm nem rán dòn, thơm ngon trong mâm cỗ Tết chi tiết và đầy đủ nhất
Ăn - 2 ngày trướcGĐXH - Nem rán được yêu thích nhờ lớp vỏ giòn rụm vàng óng cùng phần nhân mềm thơm, đậm đà gia vị. Sự hòa quyện hoàn hảo của thịt heo xay, mộc nhĩ, miến, trứng… và các gia vị đặc trưng tạo nên món ăn không thể thiếu trong mâm cỗ ngày Tết.
Cách bảo quản bánh chưng - bánh tét thơm ngon suốt Tết, không lo hư hỏng
ĂnGĐXH - Bánh chưng, bánh tét là những món ngon không thể thiếu vào ngày Tết Việt Nam. Nhưng nếu không biết cách bảo quản đúng bánh sẽ dễ bị thiu và lên mốc.


