Đi săn hương liệu “ma”

Các loại nước sâm, bán giá nào cũng… lời. Ảnh: Quốc Định

10.000 đồng là có được…20 ly sirô dâu

Với cái “mác” người mua sỉ để bỏ mối tại các tỉnh, chúng tôi vào chợ Kim Biên (quận 5), nơi nổi danh khắp chốn về các loại hóa chất, phụ gia thực phẩm “trôi nổi”. Sạp H.Y, nơi chuyên bán các loại hóa chất phụ gia thực phẩm, công nghiệp đang bày ra quầy hàng chục loại hương liệu được dùng tạo mùi cho nước lèo để nấu bún bò, bún riêu, phở bò, phở gà, phá lấu... Các mặt hàng đều được chứa trong các can nhựa lớn, nhỏ không nhãn mác, chỉ sơ sài vài chữ ghi tên sản phẩm được viết bằng bút lông. Bà chủ sạp “chào hàng” một chai lớn có ghi “Hương bò” để tạo nên hương vị bò dùng nấu bún bò hay làm chả bò… bán với giá 260.000 đồng, trên chai có ghi công ty sản xuất, nhưng không có địa chỉ cụ thể. “Một chai có thể dùng nấu rất nhiều lần, tạo mùi thơm giống hệt thịt bò nhằm tăng hương vị cho nước lèo. Nhiều chủ tiệm phở, bún bò hay mua loại này”, chủ sạp khẳng định.

Sang sạp bên cạnh, chúng tôi “vấp” phải “lò” chuyên bán các loại hương pha chế thức uống. Nơi đây bày đủ các mặt hàng có ghi sơ sài các loại hương dâu, chanh, cam, táo, sầu riêng, bơ sữa... Hầu hết được chứa trong các can nhựa lớn và cũng không có nhãn mác.

Ghé qua chợ Bình Tây (quận 6), chúng tôi vào sạp T.H ở đường Phan Văn Khỏe để hỏi mua các loại hương liệu, sirô về bán nước giải khát trong trường học. Bà chủ sạp nhanh nhảu giới thiệu hàng chục loại nước dâu, me, cam, bạc hà, chanh dây... mà không có loại nào giá vượt trên 20.000 đồng. “Loại sirô dâu này có 10.000 đồng thôi nhưng chế thêm nước, thêm đá làm được gần 20 ly, bảo đảm lời rất nhiều. Người ta tới mua mấy thứ này nhiều lắm”, bà chủ chỉ dẫn. Thông tin trên sản phẩm này ghi nơi đóng gói là một công ty ở phường 9 (quận 6) nhưng không có các thông tin về ngày sản xuất, hạn sử dụng và xuất xứ nguyên liệu.

Vào sạp K.K trong chợ Bình Tây, nơi chuyên cung cấp sỉ và lẻ nguyên liệu chế trà sữa trân châu, hồng trà... chúng tôi được giới thiệu hàng chục loại nguyên liệu, có rất nhiều loại không nhãn mác. Anh chủ sạp nhiệt tình hướng dẫn cách pha chế: “Loại trà này chỉ cần 100g cho… 3 lít nước. Bán giá nào cũng có lời”.

Toát mồ hôi truy tìm địa chỉ

Một “rừng” hương liệu đủ các mùi vị tại chợ Bình Tây.

Lần theo thông tin in trên nhãn một sản phẩm pha chế nước uống là “Công ty Vỹ An, địa chỉ tại số 226/26 Lê Văn Sỹ, phường 1, quận Tân Bình”, PV Báo GĐ&XH té ngửa khi đó là một cơ sở chuyên về làm đẹp. Lần theo một địa chỉ khác, đến số 11A Dương Tử Giang, phường 14, quận 5 chúng tôi cũng không thấy bóng dáng công ty theo địa chỉ ghi trên sản phẩm. Một người đàn ông trong căn nhà số 11 cho biết: “Khu này không có nhà nào kinh doanh phụ gia hay hương liệu chế biến thực phẩm nào cả”.

Tiếp tục đến một công ty ở phường 9 (quận 6), người dân quanh đó lắc đầu không biết cơ sở này mà chỉ cho biết ở đây có một nhà chuyên làm nước giải khát. Tìm đúng địa chỉ trên, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên khi thấy cơ sở này chỉ là một căn nhà nhỏ cũ kỹ, không bảng hiệu, nằm sâu trong hẻm, đóng cửa suốt ngày. Một thanh niên làm cho cơ sở này thừa nhận: “Đây đúng là cơ sở sản xuất, nhưng ông chủ đi vắng. Muốn mua hàng thì liên hệ qua điện thoại, hoặc ra chợ Bình Tây, còn lại tôi không biết gì”.

Với bột sữa Trân Châu được mua tại chợ Bình Tây với giá 45.000 đồng/bịch/kg, được đăng ký bởi Cơ sở sản xuất Phước Tài ở 208/ 21 Bà Hom, phường 13, quận 6 thì khi tìm đến, đó là một căn nhà cấp 4, nằm lọt thỏm trong con hẻm ngoằn ngoèo. Điều hết sức bất ngờ là tại cơ sở này hoàn toàn không có bảng hiệu. Sau hồi lâu gọi cửa, một người đàn ông ngoài 40 tuổi bước ra, thừa nhận đây “đúng địa chỉ” cơ sở Phước Tài. Nhưng ông cho biết mình chỉ là nhân công nên không biết, cần gì cứ liên hệ bà chủ tên Đẹp tại sạp 51 Trần Bình, bên trái chợ Bình Tây.

Người đàn ông này cho biết: “Sản phẩm bột sữa được bà chủ mua từ Thái Lan, mỗi bao 25kg”. Theo lời người đàn ông, chúng tôi đến sạp 51 Trần Bình để gặp bà Đẹp, chủ Cơ sở Phước Tài, nơi sản xuất sữa Trân Châu. Ngỡ chúng tôi là khách buôn, bà Đẹp liến thoắng tiếp thị về sữa Trân Châu, cho biết sản phẩm này của bà có giá bán thấp nhất, được phân phối đi nhiều tỉnh, thành. Vậy nhưng khi PV thắc mắc về thành phần công thức của sản phẩm, bà Đẹp không trả lời mà chỉ nói rằng mặt hàng của mình “đã có Giấy chứng nhận tiêu chuẩn sản phẩm do... cơ quan có chức năng cấp (?!)”.

Còn với sản phẩm “Hương bò” có ghi nhà phân phối là Công ty TNHH Khoa học công nghệ V.Đ.N, có hẳn website, điện thoại, văn phòng đại diện ở nhiều tỉnh thành, trụ sở ở 89/3A Tân Tiến, Xuân Thới Đông, Hóc Môn. Phải mất rất nhiều giờ chúng tôi mới tìm được trụ sở Công ty do nó nằm lẫn lộn trong khu dân cư ven thành phố. Một phụ nữ xưng là nhân viên phòng kinh doanh giải thích: “Xưởng nằm gần đây nhưng chỉ công nhân và người trong Công ty mới được vào, còn nơi đây là văn phòng”.

Mua số lượng lớn mới cho xem giấy chứng nhận

Chúng tôi tìm đến văn phòng đại diện Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Phương Thành (70 Nguyễn Kim, phường 6, quận 5, TP HCM), đơn vị nhập khẩu sản phẩm Bột sữa béo (Non Dairy creamer) như in trên bao bì. Đó là một căn nhà 3 tầng, phía trên chỉ treo tấm biển hiệu “Trà sữa Mr Cò”.

Khi chúng tôi hỏi mua nguyên liệu, bà Ngọc, người xưng là chủ cơ sở này giới thiệu nhiều mặt hàng, với những mức giá khác nhau. Bà bảo, tất cả sản phẩm đều nhập từ Thái Lan hoặc Malaysia, đều có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm hẳn hoi và bà dặn thêm: “Người ta mua về pha thêm đường, cùng một số nguyên liệu khác, rồi thay bao bì để bán lại với giá cao hơn nhiều”. Khi được đề nghị cho xem giấy chứng nhận an toàn thực phẩm và chứng nhận hàng nhập khẩu, bà Ngọc bảo máy in hỏng không in được và hứa sẽ gửi qua email. Chờ hơn 2 ngày vẫn không thấy email, chúng tôi lại tìm đến cơ sở này lần nữa. Lần này, bà Ngọc đưa điều kiện phải mua với số lượng lớn, từ 10kg trở lên mới cung cấp giấy.

Trao đổi về các cửa hàng, công ty bán hoá chất, hương liệu không nhãn mác, trình ra các thứ giấy chứng nhận, dạng… “trời ơi”, ông Trần Ngọc Hiệp - Trưởng ban quản lý chợ Kim Biên cho biết: “Hàng tháng, Ban quản lý chợ đều phối hợp với Phòng Kinh tế quận, Quản lý thị trường kiểm tra nguồn gốc các sản phẩm bày bán tại chợ. Chúng tôi cũng phổ biến cho tiểu thương biết, họ phải có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin về nguồn gốc sản phẩm cho khách hàng. Nếu sản phẩm được “sang” từ chai lớn xuống chai nhỏ thì cũng phải có nhãn phụ đính kèm và nhãn phụ này cũng phải ghi rõ 8 mục thông tin về sản phẩm (tên công ty, địa chỉ, hướng dẫn sử dụng, hạn sử dụng, đăng ký chất lượng sản phẩm…)”.

Ông Hiệp cũng khẳng định, nếu phát hiện hộ, tiểu thương nào vi phạm các quy định trên, Ban quản lý chợ sẽ cảnh cáo và tạm đình chỉ kinh doanh từ 1 đến 7 ngày. Với các loại hoá chất, hương liệu không nhãn mác, không rõ nguồn gốc được bày bán tại đây, Ban quản lý chợ sẽ xác minh và báo với Quản lý thị trường để xử lý. Tuy nhiên, theo tìm hiểu thực tế của chúng tôi, các địa chỉ in trên nhãn mác các sản phẩm hương liệu, nếu có cũng chỉ là cách để tiểu thương đối phó với Ban quản lý chợ và cơ quan chức năng mà thôi!

Quốc Định