“Điểm chung” xót xa của 2 lão nghệ sĩ Minh Vương, Trần Hạnh

Nghệ sĩ Minh Vương.

Cùng 3 lần bị "đánh trượt"

Cả hai nghệ sĩ đều có điểm chung là 3 lần bị "đánh trượt" trong các lần xét duyệt. Nếu không vì sự vào cuộc ráo riết của báo chí và nghệ sĩ mà cứ chiếu theo Nghị định 84 thì có lẽ, danh hiệu NSND với các nghệ sĩ như Minh Vương, Trần Hạnh mãi chỉ là danh xưng từ khán giả. Đó chính là lý do khiến nhiều nghệ sĩ tên tuổi chịu thiệt thòi trong các lần xét duyệt.

Trước đó, trong danh sách 77 ứng viên được đề nghị xét tặng danh hiệu NSND được Hội đồng chuyên ngành cấp Nhà nước thông qua vào ngày 2/7/2018, công chúng và giới cải lương đã khá bất ngờ khi không thấy có tên của các nghệ sĩ gạo cội như Minh Vương, Thanh Tuấn và Giang Châu… Vụ trưởng Vụ Thi đua khen thưởng (Bộ VH-TT&DL) Phùng Huy Cẩn giải thích rằng, vì các nghệ sĩ không đạt 90% số phiếu bình chọn nên không lọt vào danh sách trên. Mà lý do không đạt phiếu bầu là do các nghệ sĩ không đáp ứng đủ quy định hồ sơ.

Đó là lần thứ 3 NSƯT Minh Vương bị "trượt" đề cử. Sau lần đó, ông đã khẳng định sẽ không có lần thứ 4 ông thực hiện điều này bởi "làm nữa cũng vậy". NSND Kim Cương khi đó đã bày tỏ: "Nếu NSƯT Minh Vương bị loại khỏi danh sách được phong tặng NSND chỉ vì thiếu huy chương thì đó là điều rất phi lý. Nhìn nhận một cách công bằng, NSƯT Minh Vương xứng đáng được trao tặng danh hiệu NSND hơn cả tôi. Vậy mà anh đã không có tên trong danh sách từ 6 năm trước".

Nghệ sĩ Minh Vương bước chân vào nghệ thuật cải lương khi vừa tròn 14 tuổi. 15 tuổi, ông đạt giải Khôi nguyên Vọng cổ để rồi sau đó cống hiến hàng loạt các vai diễn để đời cho đến tận bây giờ như: "Tô Ánh Nguyệt", "Đời cô Lựu", "Đường gươm Nguyên Bá", "Nửa đời hương phấn"… Sau bao năm theo nghề, nghệ sĩ Minh Vương vẫn được khán giả coi là "ông vua của nghệ thuật cải lương".

Trong khi đó, cùng thời với nghệ sĩ Minh Vương, bạn diễn của ông như các nghệ sĩ Kim Cương, Bạch Tuyết, Ngọc Giàu, Lệ Thủy đã được đặc cách phong tặng danh hiệu NSND vào năm 2012.

Khi dư luận, báo chí phản ứng về việc NSƯT Minh Vương, NSƯT Thanh Tuấn, NSƯT Giang Châu bị trượt danh hiệu NSND trong đợt xét duyệt công bố vào đầu tháng 7/2018, một cuộc họp hội đồng chuyên ngành cấp Nhà nước xét tặng danh hiệu NSND, NSƯT lĩnh vực sân khấu đã được tổ chức vào cuối tháng 7/2018 để xét lại 22 hồ sơ NSND và 24 hồ sơ NSƯT. Sau bao nhiêu chờ đợi, ngày 18/7/2019, Chính phủ ban hành Nghị quyết 54/NQ-CP về việc phong tặng, truy tặng danh hiệu NSND, NSƯT lần thứ 9. Theo Nghị quyết này, Chính phủ đồng ý đề nghị xét tặng, truy tặng danh hiệu NSND cho 50 cá nhân; xét tặng, truy tặng danh hiệu NSƯT cho 149 cá nhân. Trong danh sách chính thức được công bố của đợt xét tặng lần thứ 9, những người được phong tặng NSND đã có tên các nghệ sĩ Minh Vương, Thanh Tuấn, Giang Châu và Trần Hạnh.

Dẫu đã có tên chính thức nhưng theo các nghệ sĩ trong giới, việc xét tặng này là quá muộn màng so với cống hiến của các nghệ sĩ, nhất là với nghệ Trần Hạnh, khi mà năm nay ông đã 90 tuổi, sức khỏe ốm yếu.

Con dâu là người làm đơn xét tặng NSND cho nghệ sĩ Trần Hạnh

Nghệ sĩ Trần Hạnh.

Trước khi được xét đặc cách danh hiệu NSND, nghệ sĩ Trần Hạnh kể với chúng tôi: "Năm 1984, tôi là một trong những nghệ sĩ được phong danh hiệu NSƯT đầu tiên. Sau đó, tôi đã từng nhiều lần làm đơn xin xét tặng danh hiệu NSND nhưng lúc thì người ta bảo "nhường cho người lớn tuổi hơn chứ cậu còn trẻ thiếu gì lúc để phấn đấu"; lúc thì lại được khuyên "ông nộp hồ sơ làm gì cho phí công phí sức". Đến lần thứ 3, được Chủ tịch Hội Sân khấu Hà Nội mang hồ sơ đi nộp cho tôi thì Giám đốc Nhà hát kịch Hà Nội khi đó thông báo hết hạn rồi. Năm 2018, NSND Trung Hiếu (Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội hiện nay) cứ nhiệt tình giục tôi làm, rồi còn bảo: "Bố cứ nộp đi, thiếu cái gì thì con bổ sung, hướng dẫn thêm cho". Thế nhưng lần này tôi cũng không làm mà là con dâu tôi làm hộ. Ở tuổi này rồi còn ham hố gì nữa đâu".

Nếu không có con dâu làm đơn và NSND Trung Hiếu giục thì chưa chắc nghệ sĩ Trần Hạnh đã có tên trong đợt xét duyệt lần này.

Năm ngoái, Sở VH-TT Hà Nội đưa nghệ sĩ Trần Hạnh vào diện xem xét đặc cách dựa trên hồ sơ của ông do Nhà hát Kịch Hà Nội - đơn vị diễn viên từng làm việc báo cáo. Tuy nhiên ngay sau đó, Vụ Thi đua Khen thưởng (Bộ VH-TT&DL) cho biết không có chuyện đặc cách xét tặng danh hiệu NSND khiến nhiều khán giả, đồng nghiệp cảm thấy bất ngờ, tiếc nuối. Theo quy định, các cá nhân được xét tặng danh hiệu NSND phải đáp ứng điều kiện có ít nhất 2 giải Vàng quốc gia sau khi được tặng danh hiệu NSƯT. Tuy vậy, không phải ai cũng đáp ứng được tiêu chí này. Bởi nghệ sĩ khi có tuổi, họ không còn được tham gia các vai chính hoặc vở diễn không được đi các hội diễn thì không thể có giải thưởng.

Về vấn đề này, NSND Lan Hương đã nêu quan điểm: "Trong cách nhìn của tôi, nghệ sĩ chỉ đóng một, hai vai rất thành công họ đã chứng tỏ được tài năng của mình rồi. Nhiều nghệ sĩ vì căn cứ vào các giải thưởng nên rất thiệt thòi khi không được phong tặng danh hiệu. Nghệ sĩ Trần Hạnh, hay một số nghệ sĩ lão thành giờ không tham gia các hội diễn thì rõ ràng họ thiệt thòi. Nhưng với tôi, đấy vẫn là những nghệ sĩ tài năng thực sự. Nghệ sĩ Trần Hạnh là người tôi ngưỡng mộ, trong mắt tôi ông đã là nsnd từ lâu rồi".

NSND Lan Hương cũng bày tỏ sự ngưỡng mộ với nghệ sĩ Trần Hạnh: "Trong quãng đời làm nghề của mình, nghệ sĩ Trần Hạnh là người tôi học hỏi được rất nhiều ở lối diễn giản dị, gần gũi. Không phải nghệ sĩ nào cũng làm được điều đó. Ông có phong cách diễn, cách khắc hoạ nhân vật rất riêng, kể cả ở trên sân khấu. Điều đó chứng tỏ ông là một nghệ sĩ lớn".

Nghệ sĩ Trần Hạnh: “Trung Hiếu cứ giục tôi làm hồ sơ xét tặng NSND”

 Minh Nhật