ĐÚNG - SAI khi Tùng Dương nói "già trẻ, lớn bé đắm đuối Bolero đúng là sự thụt lùi"

Ca sĩ Tùng Dương nhận định: Bolero chỉ mang tính hoài niệm và "già trẻ, lớn bé đắm đuối Bolero đúng là sự thụt lùi".

Thực tế, quan điểm đánh giá Bolero chỉ là hoài niệm đồng thời khuyến khích sự tìm kiếm cái mới trong âm nhạc đã được ca sĩ Tùng Dương phát ngôn cách đây khá lâu nhưng điều lạ lùng là mãi bây giờ lại thành "bão" dư luận. Có lẽ, một phần "sóng gió" ấy bắt nguồn từ thực tế đang có nhiều cuộc thi, gameshow, show diễn về Bolero từ Bắc chí Nam. Không chỉ các thí sinh trẻ chọn Bolero để thi tài năng mà đến những giọng ca lâu nay hát thể loại nhạc khác cũng đã lấn sân sang Bolero.

Phát ngôn được "đào đi xới lại" của Tùng Dương đã chạm tới lòng tự ái cũng đám đông nên không ít ý kiến cho rằng nam ca sĩ đang huênh hoang, tự cho phép mình cái quyền phán xét âm nhạc. Ngoài công chúng yêu mến Bolero, không ít nhạc sĩ, ca sĩ cũng phản ứng gay gắt về quan điểm của Tùng Dương.

Tuy nhiên, nếu số đông đọc toàn bộ bài trả lời phỏng vấn của nam ca sĩ này thay vì chỉ tiếp nhận mỗi phần "bẻ câu chữ" gây sốc thì sẽ thấy Tùng Dương thẳng thắn nhưng khá thận trọng, không hề hồ đồ, ảo tưởng. Anh nói: "Chúng ta đồng ý rằng, Bolero là kỷ niệm, là dòng nhạc có sức sống bền bỉ, không ai được phép bài bác hay khinh bỏ. Thực tế âm nhạc cho thấy nhiều khi giá trị mới lại không có sức hút bằng những điều cũ, cái đó chúng ta phải công nhận.

Nhưng thử hỏi xem nếu tất cả ca sĩ nhạc nhẹ đều chuyển sang hát Bolero để đắt show, để dễ kiếm tiền thì âm nhạc sẽ như thế nào. Với ai tôi không biết, nhưng với những người sáng tạo như tôi, anh Quốc Trung, anh Lê Minh Sơn, chúng tôi sẽ không từ bỏ công việc của mình. Tâm trí của chúng tôi là luôn cày xới những mảnh đất mới".

Ca sĩ Tùng Dương

Toàn bộ phần trả lời của Tùng Dương không hề chê bai, miệt thị Bolero và các nghệ sĩ thể hiện dòng nhạc này nhưng rốt cuộc giọng ca "Con cò" vẫn bị "ném đá". Thậm chí, nghệ sĩ, khán giả còn thách đố Tùng Dương hát Bolero rồi đưa kết luận: Đã không hát nổi một câu Bolero thì đừng chê bai người khác!

Sâu thẳm nỗi bức xúc của khán giả, nghệ sĩ với Tùng Dương có nhiều lý do song riêng việc thách đố Tùng Dương hát Bolero lại có phần hơi "cùn", kiểu khi ai đó chê một người đẹp nhan sắc vừa phải đi thi hoa hậu thì người ta quen nói: Có giỏi thì đi thi đi!

Nhạc sĩ Quốc Trung cũng từng có những chia sẻ thẳng thắn về dòng nhạc Bolero. Ông cho hay: "Sự mất mát, chia ly trong thời chiến cùng với lịch sử văn hoá nghệ thuật dân gian đã tạo nên những dòng nhạc mà đa phần là những ca khúc uỷ mị, thê lương trước đây. Nó có chỗ đứng trong lịch sử và sự phát triển của nền âm nhạc Việt Nam nhưng nếu nó vẫn chiếm đa phần và lấn át trong đời sống âm nhạc đó là điều nguy hiểm không chỉ cho âm nhạc mà còn cho cả xã hội. Nó biểu hiện cho sự bế tắc, lười biếng chộp giật của tầng lớp nghệ sĩ và sự đứt gãy xa cách giữa các thế hệ".

Nền âm nhạc Việt Nam hay thế giới luôn luôn song hành hai giá trị là hoài niệm và phát triển, hiện tại của hôm nay, ngày mai đã thành quá khứ. Nếu Bolero là quá khứ và nhiều người đang ôn lại quá khứ, thiết tha quá khứ thì tương lai những tác phẩm Tùng Dương thể hiện cũng sẽ là câu chuyện của ngày hôm qua như một quy luật không thể khác.

Ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng và Lệ Quyên đã bày tỏ ý kiến phản đổi Tùng Dương

Chúng ta từng có một thời vàng son của Bolero với hàng loạt tên tuổi nhạc sĩ, nghệ sĩ thành danh. Thời kỳ ấy hưng thịnh đến mức những cuốn băng Bolero được phát hành với số lượng khủng, điệu nhạc này vang lên từ máy nước tập thể đến các phòng trà, sân khấu lớn nhỏ và nhạc sĩ, nghệ sĩ đều sung túc, vang danh nhờ Bolero.

Điều đáng nói, một trong những lý do làm nên đỉnh cao ấy là sự khắt khe, tinh thần cống hiến đáng nể của tầng lớp nghệ sĩ. Nhạc sĩ thường viết riêng ca khúc, hòa âm cho từng giọng ca. Trước khi một ca khúc ra đời nhạc sĩ thường đã chọn ra người thể hiện trước công chúng. Điều đó thể hiện niềm say mê cống hiến, đặt sự tôn trọng công chúng lên hàng đầu.

Những nhạc sĩ như Ca Lê Thuần, Nguyễn Văn Thiện... ngoài sáng tác còn có thâm niên nghiên cứu âm nhạc lâu năm, nền tảng kiến thức sâu rộng. Còn thực tế, nhịp điệu phát triển của Bolero bây giờ có phải chỉ là hát lại bài ca ký ức hay không?

Khi đội ngũ nhạc sĩ sáng tác Bolero của thời vàng son quá khứ đã lần lượt "lá rụng về cội", khi những tên tuổi nghệ sĩ như Chế Linh, Thanh Tuyền, Giao Linh... bước sang tuổi xế chiều thì chúng ta chưa có đội ngũ kế cận sáng tác ca khúc mới hoặc giọng ca trẻ đủ sức chinh phục đông đảo công chúng như xưa.

Càng ngày, những gameshow như "Thần tượng Bolero" càng nhiều nhưng đó đơn thuần là một sân chơi với câu chuyện của kinh doanh, cạnh tranh, lợi nhuận… và đôi khi nhà sản xuất đã tự vẽ ra cái sai của mình ngay ở chính tên gọi và cách chọn ra ngôi vị quán quân.

Để biện minh cho sự lười lẫm, tài năng không vượt trội nhiều người lại cho rằng lớp nghệ sĩ trẻ đang "làm mới" Bolero song trong một lần trao đổi với chúng tôi, ca sĩ Tuấn Hiệp - một giọng ca thuộc thế hệ trẻ - đã thẳng thắn bày tỏ: "Thế nào là làm mới Bolero? Ai chỉ ra giúp tôi, ở Việt Nam ca sĩ nào đã làm mới được Bolero? Tôi khẳng định, chưa có một người nào. Trong âm nhạc, chỉ có hay và dở! Tôi chỉ chấp nhận câu chuyện làm mới khi những “cây đại thụ” như Chế Linh, Phương Dung, Thanh Tuyền và các nghệ sĩ đã thành công với Bolero “nguyên thủy” nay họ thay đổi cách hát khác, được khán giả nể phục. Còn nếu chỉ vì không hát được Bolero, đơn thuần là lấy giọng “hắt” vào đề tài này thì đặt ra vấn đề cách tân, làm mới là sự ngụy biện rất vớ vẩn. Những người không đủ khả năng hát thuần Bolero, không bỏ chất xám ra mà sáng tạo thì họ “làm cũ” còn chẳng được, sao có thể nói là làm mới".

Bolero hay bất cứ dòng nhạc nào khác, muốn có khán giả thì luôn cần những sáng tạo mới, được kiểm định qua thời gian, công chúng. Bolero là một vùng giá trị đã được chắt lọc, định danh và có lượng khán giả ổn định trong khi thể loại nhạc mà những nghệ sĩ như Tùng Dương đang thể hiện vẫn cần nhiều thời gian, sự kiên nhẫn từ người hát lẫn khán giả.

"Xung đột" giữa Tùng Dương với một bộ phận không nhỏ công chúng, nghệ sĩ xoay quanh chủ đề Bolero chứa đựng nhiều vấn đề cần suy ngẫm. Đó là việc, một khi xác định "đụng" đến giá trị đã được thiết lập thì cách diễn đạt thẳng thắn, tránh bị "bẻ câu, bẻ chữ" sẽ tạo nên xu thế đối đầu. Đó là thực tế các sân chơi, người hát ở ta vẫn lười lẫm, thà đi một con đường cũ mà số đông có khả năng nghe hiểu còn hơn khai phá cái mới gây tranh cãi, hoài nghi.

Tuy nhiên, đỉnh cao nghệ thuật không bao giờ có dấu chân của sự lười lẫm. Sự phát triển của âm nhạc, nghệ thuật luôn cần những nhân tố khai phá, mở đường thay vì nệ vào thói quen thưởng thức của công chúng. Nhiều nhạc sĩ viết Bolero khi đã thành danh còn sẵn sàng thay đổi mình thì cớ sao "hậu thế" lại bảo thủ?. Cố nhạc sĩ Tô Thanh Tùng - người có cả gia tài ca khúc Bolero đồ sộ sau này viết ca khúc “Tình cây và đất” chính là sự vận dụng khai thác đầy sáng tạo của một nhạc sĩ sáng tác Bolero trước năm 1975 để tiếp tục hòa dòng nhạc này vào những ca khúc trong giai đoạn mới, khi đất nước đã thống nhất.

T.Nam