Đừng thấy con ho đã vội dùng kháng sinh

Khi sử dụng siro trị ho cho trẻ cần có tư vấn của bác sĩ về liều lượng và cách dùng và không quá lạm dụng. Ảnh: T.L

Khuyến khích dùng siro ho cho trẻ

PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng, nguyên Trưởng khoa Nhi (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, thời tiết lạnh giá như hiện nay khiến nhiều trẻ dễ mắc các bệnh về đường hô hấp, đặc biệt là ho, viêm họng… Nhiều cha mẹ thấy sốt ruột khi con chỉ ho húng hắng vài tiếng, ho gây nôn trớ lại càng lo sợ hơn nên muốn dùng thuốc chặn đứng cơn ho, viêm họng ngay lập tức bằng cách dùng kháng sinh.

Điều này vừa tốn kém vừa không mang lại hiệu quả trong điều trị còn dẫn đến nguy cơ kháng thuốc. Tình trạng kháng thuốc với bệnh nhi ngày càng tăng với con số 10-12 lần/năm.

Thực tế, ho là một phản xạ bảo vệ cơ thể nhằm loại bỏ các chất tiết, dị vật ra khỏi đường hô hấp. Kháng sinh không sử dụng trong những trường hợp này và trên thế giới, phác đồ điều trị viêm họng do virus cũng không sử dụng kháng sinh mà chỉ điều trị triệu chứng.

Điều trị triệu chứng ở đây là có sốt thì dùng thuốc hạ sốt; ho dùng thuốc ho, thuốc long đờm; nghẹt, sổ mũi thì dùng nước muối biển… Nhiều nghiên cứu chỉ ra trong điều trị nhiễm khuẩn hô hấp trên ở trẻ, nếu ho không cần dùng kháng sinh mà uống kháng sinh thì lâu khỏi hơn.

“Trước cơn ho, viêm họng của trẻ, cha mẹ cần bình tĩnh, không tìm mọi cách giúp trẻ hết ho. Cần cân nhắc kỹ trước khi dùng thuốc cho trẻ. Những cơn ho do nhiễm khuẩn hô hấp trên ở trẻ khiến người lớn lo lắng nhưng với trẻ không phải là vấn đề phiền phức.

Thực tế nhiều trẻ bị cơn ho làm tỉnh giấc khi đang ngủ, nôn nhưng hiếm khi làm trẻ kiệt sức hay không thể ngủ được vì ho. Nhiều trẻ lại ngủ một mạch đến sáng sau khi ho một cơn, nôn sạch”, PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng khuyên.

Vài bài siro trị ho dược thảo dễ kiếm

Theo lương y Phúc Toàn Anh (Hội Đông y Hà Nội), có nhiều bài thuốc dân gian chữa ho cho bé hiệu quả, không gây hại bộ máy tiêu hóa, gan thận, không sợ bị nhờn thuốc, với các dược liệu dễ kiếm. Thông dụng nhất, dễ làm nhất là siro làm từ quất, gừng, mật ong…

Gừng có tác dụng thông mũi tự nhiên, giảm đau họng, kháng virus và kháng khuẩn; Chanh nhiều vitamin C, ức chế ho và chống cảm lạnh, tăng hệ thống miễn dịch, kháng virus và kháng khuẩn.

Mật ong có khả năng kháng khuẩn, chống các bệnh về đường hô hấp trên, làm dịu đau cổ họng. Nhưng mật ong chỉ nên dùng cho trẻ trên 12 tháng tuổi. Còn trẻ dưới 12 tháng tuổi nên thay mật ong bằng đường phèn, đường mía, chứ không nên dùng mật ong.

Cách làm siro quất ngâm mật ong

Nhà có phụ nữ có thai, trẻ nhỏ nên làm hũ quất chưng mật ong, với khoảng 8 liều dùng để có thể dùng bất cứ lúc nào.

Quất: 200g, mật ong nguyên chất: 150ml, một ít muối trắng. Hũ thủy tinh có nắp.

Sơ chế quất, ngâm nước muối như trên, rồi xắt lát, hoặc cắt đôi bỏ hạt. Xếp quất vào hũ, cứ 1 lớp quất đổ 1 lớp mật ong. Đậy kín nắp hũ, cất nơi thoáng mát. Sau 3-5 ngày chắt lấy nước uống, hoặc pha với nước ấm cho trẻ dễ uống.

- Trẻ lớn nên ngậm thêm miếng quất, rồi nhai nuốt sẽ tốt hơn.

- Người lớn dùng nhiều hơn mới hiệu quả.

Siro quất - gừng - mật ong

Quất tươi 0,5kg; gừng (1 củ); đường phèn 150g; mật ong hoa nhãn nguyên chất 80ml.

Gừng cạo vỏ, thái lát mỏng. Quất rửa sạch, ngâm nước muối loãng khoảng 45 phút rồi rửa lại lần nữa với nước sạch. Cắt đôi quả quất, bỏ hạt rồi xếp vào tô lớn cùng gừng, mật ong, đường phèn. Tất cả chưng cách thủy 60 phút là dùng được.

Bài siro ho chanh - gừng - mật ong

Gừng: 1 miếng; mật ong: 1 chén nhỏ; chanh: 2 quả; bộ lọc và bát; lọ đựng siro; nồi; cốc và thìa.

Gừng rửa sạch cắt lát. Chanh nạo lấy vỏ rồi vắt nước để riêng. Đổ một chén nước vào nồi, cho gừng thái lát vào. Thêm 2 thìa vỏ chanh đã nạo. Đun sôi và để bốc hơi 5 phút, rồi lọc lấy nước, bỏ bã.

Đổ 1 chén mật ong vào nồi, đun lửa nhỏ (nhưng không để mật ong sôi), đổ hỗn hợp chanh, gừng vào. Thêm nước cốt chanh vào khuấy đều. Đun hỗn hợp trên lửa nhỏ vài phút là được. Để nguội rồi đổ hỗn hợp vào lọ và bảo quản nơi thoáng mát.

- Trẻ 1 - 5 tuổi uống 1/2 đến 1 thìa cà phê, 2h uống 1 lần.

- Trẻ 5 - 12 tuổi uống 1 - 2 thìa cà phê. 2h uống 1lần

- Trẻ em trên 12 tuổi và người lớn dùng 1 - 2 thìa, uống 4h/lần.

Chọn dược liệu sạch chữa ho cho trẻ

Theo PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng, để tránh dùng kháng sinh cho trẻ khi ho, các bố mẹ hãy cho trẻ uống thuốc ho Đông y, hoặc các loại siro ho tự chế từ dược liệu vườn nhà như quất, chanh đào, hoa hồng bạch, vỏ quýt… hấp/chưng mật ong. Việc kê đơn cho bệnh nhi bị ho bằng các loại siro dược liệu đã khuyến khích từ lâu bởi rất hiệu quả, giảm ho, long đờm khi dùng một mình, hay kết hợp với tân dược. Vấn đề là dược liệu cần phải thật sự sạch mới có hiệu quả như mong muốn.

Nếu siro ho dùng dược liệu “bẩn”, kém chất lượng (dùng phân bón, thuốc trừ sâu, có kim loại nặng…) thì trẻ uống lâu dài chất độc sẽ tích tụ, gây ra các vấn đề về sức khỏe (dù có thể đã chữa được một loại bệnh nào đó).

Siro trị ho cũng cần có tư vấn của bác sĩ về liều lượng và cách dùng, và không quá lạm dụng.

Việc lựa chọn và sử dụng siro ho các bậc cha mẹ cũng cần lưu ý sử dụng theo lời khuyên bác sĩ. Việc dùng không đúng, lạm dụng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ, thậm chí gây ngộ độc nếu dùng quá liều.

PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng, nguyên Trưởng khoa Nhi, BV Bạch Mai

Hà Dương – Phương Thuận