"Giải mã" bài thuốc của người Thái đen hỗ trợ điều trị bệnh dạ dày

Nụ cười sau cơn bạo bệnh

Chị Bùi Thị Quý (41 tuổi), ở phố Thành Yên, phường Quảng Thành, TP Thanh Hóa, là người mắc bệnh viêm loét dạ dày được chữa khỏi bằng thuốc y học cổ truyền. Chị kể: Vào cuối năm 2017, chị thường xuyên bị hành hạ bởi cơn đau ở vùng thượng vị, kèm theo rối loạn tiêu hóa, mất ngủ, sụt cân... Hễ chị ăn vào thức gì thì bị nôn ra thức ấy, khiến sức khỏe suy kiệt nhanh chóng.

Từ lời giới thiệu của người đã khỏi bệnh, chị lóe lên niềm hy vọng về phương pháp điều trị bệnh bằng y dược cổ truyền. Tháng 6/2018, chị đã tìm đến Phòng Chẩn trị y học cổ truyền Bà Quynh ở huyện Thường Xuân, tìm gặp lương y Lang Thị Quynh.

Chị nói: "Sau khi xem các kết luận của bệnh viện và sắc mặt, sắc lưỡi, hỏi thăm tình hình bệnh, lương y Quynh đã cho tôi phác đồ điều trị, gồm dùng thuốc uống, kết hợp hỗn hợp lá thuốc đắp chườm bên ngoài. Tôi sử dụng duy nhất thuốc của bà, chỉ qua vài ấm thuốc, đã thấy cơn đau dịu dần, sau đó ăn được, ngủ sâu. Gần 1 năm sau, tôi đã khỏe mạnh như người bình thường và tăng cân trở lại như lúc chưa bị bệnh. Cho đến nay tôi vẫn thường xuyên sử dụng thuốc của bà, vì nó không tốn kém là bao, lại giúp mình yên tâm về sức khỏe".

Trở lại đời thường sau cơn bệnh thập tử nhất sinh nhờ bài thuốc được hái về từ rừng xanh núi thẳm, chị Bùi Thị Quý đã tình nguyện làm "xứ giả" để đưa bài thuốc ấy đến với những ngươi xung quanh không may mắc bệnh. Và chị nghĩ, y dược cổ truyền như đã cho chị cuộc đời thứ 2.

Một bệnh nhân khác bị viêm loét đại tràng đã biến chứng nặng là ông Đoàn Văn Quỵ (82 tuổi) ở khu phố Lam Sơn, phường Long Sơn, thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An. Theo lời kể của ông Quỵ, năm 2019, bụng bị đau nhói, nôn ói liên tục, ông Quỵ được đưa về TP Vinh cấp cứu. Sau đó ông được phẫu thuật để cắt bỏ phần đại tràng bị tổn thương và điều trị tích cực dài ngày. Thế nhưng chưa được bao lâu, cơn đau tái lại.

Ông nhớ: "Lúc đó, bụng tôi cả ngày đau âm ỉ, đến mức không thể đi lại và mất ngủ triền miên, người sụt cân nhanh chóng. Tôi suy nghĩ, tham khảo ý kiến người cùng bệnh, rồi quyết định tìm đến y dược cổ truyền để điều trị, cụ thể là Phòng Chẩn trị y học cổ truyền Bà Quynh".

Cũng từ đó, mỗi tháng ông Quỵ đều đặn bắt xe theo đường Hồ Chí Minh ra Thanh Hóa tìm gặp lương y Lang Thị Quynh lấy thuốc. Kiên trì 3 tháng điều trị với các bài thuốc uống và đắp chườm, cơn đau bụng của ông không còn nữa. Ông ăn ngon, ngủ yên giấc và tăng cân, da dẻ hồng hào trở lại. Cứ thế ông duy trì thêm 6 tháng thuốc, rồi dừng hẳn cho đến ngày nay.

Ông nói: "Không chỉ tận tình thăm khám, chữa bệnh, lương y Quynh còn hỗ trợ tôi tiền thuốc. Tôi bây giờ bệnh đã khỏi, trước mỗi bữa ăn tôi đã uống được rượu. Thuốc y dược cổ truyền của người Việt Nam ta là một tài sản vô cùng quý báu cần được phát huy".

Hé lộ bài thuốc của người Thái đen

Không riêng gì chị Quý, ông Quỵ, đau dạ dày là căn bệnh phổ biến trong xã hội hiện đại với nhiều người mắc phải, không phân biệt nam hay nữ giới, già hay trẻ. Lương y Lang Thị Quynh (69 tuổi), Chủ cơ sở Phòng Chẩn trị y học cổ truyền Bà Quynh, phân tích: "Theo quan niệm của người Thái đen, dạ dày bị đau là cách gọi chung của các chứng đau ở vùng bụng từ rốn trở lên đến dưới xương ức. Đó là triệu chứng của nhiều bệnh, như viêm loét dạ dày - tá tràng, sa dạ dày, ung thư dạ dày,…Bệnh chủ yếu do dạ dày phải hấp thu quá nhiều thức ăn, đồ uống như rượu, bia, ớt,...; do căng thẳng, lo nghĩ nhiều; ăn uống, sinh hoạt không điều độ; hoặc do vi khuẩn gây nên.

Lương y Lang Thị Quynh là người dân tộc Thái đen, sinh ra ở vùng rừng núi cao phía Tây của tỉnh Thanh Hóa, giáp biên giới Việt - Lào. Từ ngày còn nhỏ, bà đã được mẹ truyền nghề thuốc và các bài thuốc của người Thái đen. Năm 2013, bà vinh dự được báo cáo điển hình tại Hội nghị điển hình tiên tiến Hội Đông y cấp huyện toàn quốc lần thứ III tại Hà Nội và tham luận tại Hội thảo khoa học các môn thuốc, bài thuốc của các dân tộc, tôn giáo Việt Nam. Năm 2016, bà được Sở Y tế cấp phép hoạt động Phòng Chẩn trị y học cổ truyền Bà Quynh tại thị trấn Thường Xuân, huyện Thường Xuân.

Nói về những bài thuốc chữa bệnh dạ dày, lương y Lang Thị Quynh chia sẻ: Người Thái đen thường dùng rất nhiều loại lá, rễ cây rừng để phối trộn làm thuốc, nấu uống thay nước hằng ngày để điều trị các bệnh dạ dày nói riêng và bệnh đường tiêu hóa nói chung. Có loại bệnh phải dùng đến hơn 10 vị thuốc phối trộn với nhau làm thuốc uống, kết hợp hỗn hợp lá thuốc đắp chườm bên ngoài. Các vị thuốc chủ đạo gọi theo tên tiếng Thái, như: Bơ dá day, chưa nếp leo, co tan pạo, chưa lướt, co nam nọi, chưa khoăn piên... vừa giúp cơ thể khỏe mạnh, có sức chống chọi bệnh tật, vừa giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh và điều trị tổn thương dạ dày. Trong khi đó, thuốc hoàn toàn không có tác dụng phụ, không gây khó chịu khi sử dụng.

Tuy nhiên, lương y Quynh lưu ý, bệnh viêm loét dạ dày được chia làm hai thể: viêm cấp tính và viêm mạn tính. Đối với viêm cấp tính, bệnh nhân cần đến bệnh viện để được cấp cứu, điều trị kịp thời. Còn đối với bệnh mạn tính, hoàn toàn có thể chữa theo phương pháp của y dược cổ truyền.

Theo vị lương y người dân tộc Thái đen, ngoài xem kết quả khám bệnh tại bệnh viện, người thầy thuốc cần phải nhìn màu da, sắc mặt, màu lưỡi, hỏi thăm tiền sử bệnh... mới có được phác đồ điều trị bệnh hợp lý nhất. Đây là cách bà vẫn áp dụng để chữa khỏi cho hàng trăm bệnh nhân mắc các bệnh dạ dày trong thời gian qua, trong đó có nhiều người mà bệnh đã biến chứng sang giai đoạn nguy hiểm.

Lương y Lang Thị Quynh bộc bạch: "Đa phần bệnh nhân dạ dày tìm đến y dược cổ truyền khi bệnh đã thành mạn tính, trong đó nhiều người bệnh đã biến chứng nguy hiểm. Điều trị bằng y dược cổ truyền người bệnh cần kiên trì theo đúng phác đồ và thực hiện chế độ ăn uống, nghỉ ngơi khoa học. Điều quan trọng là hãy giữ cho mình được tinh thần lạc quan.

Phan Thành