Hà Nội: Nhà xưởng tạm bợ ở Từ Liêm, không thể để 'quá khứ' trở thành lý do kéo dài tồn tại?

Liên quan đến bài viết phản ánh tình trạng nhiều nhà xưởng tạm bợ tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ trên đường Nguyễn Văn Giáp, phường Từ Liêm, Hà Nội do Chuyên trang điện tử Gia đình và Xã hội đăng tải, mới đây UBND phường Từ Liêm đã có văn bản thông tin về kết quả kiểm tra, xử lý đối với những nội dung báo chí phản ánh.

Theo UBND phường Từ Liêm, ngày 5/6/2026, đơn vị đã ban hành Kế hoạch số 259/KH-UBND về kiểm tra công tác bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) đối với các kho, xưởng sản xuất; kho, xưởng sản xuất kết hợp kinh doanh; các kho, xưởng chứa hàng hóa xen kẽ khu dân cư.

Cùng với đó, địa phương tổ chức kiểm tra các công trình xây dựng không phép, sai phép, trái phép trên địa bàn trong năm 2026.

Hiện tổ công tác của UBND phường đang tiến hành kiểm tra thực tế tại các cơ sở nhằm đánh giá việc chấp hành các quy định về PCCC và CNCH, đồng thời xem xét, xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định của pháp luật.

Nhiều công trình tồn tại từ nhiều năm trước

Theo UBND phường Từ Liêm, quá trình kiểm tra, xử lý các công trình vi phạm còn gặp không ít khó khăn do phần lớn các công trình vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng đã tồn tại từ nhiều năm trước.

Có công trình được hình thành từ thời quận Nam Từ Liêm (cũ), thậm chí từ thời huyện Từ Liêm.

UBND phường cho biết, ban đầu, nhiều công trình chỉ được người dân dựng tạm bằng khung thép, mái tôn, quây tôn để làm nơi ở. Trong quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh, nhu cầu sản xuất, kinh doanh tăng cao, các công trình này dần được chuyển đổi thành kho chứa hàng hóa, xưởng sản xuất, cơ sở kinh doanh.

Theo đánh giá của địa phương, một số công trình chưa được đầu tư đầy đủ các giải pháp ngăn cháy lan, chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện an toàn về PCCC, qua đó tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ.

Bên cạnh đó, UBND phường cho rằng nhận thức của một số chủ cơ sở về công tác PCCC còn hạn chế. Một số hộ chưa trang bị hoặc trang bị chưa đầy đủ phương tiện chữa cháy ban đầu; chưa mở lối thoát nạn tại khu vực "chuồng cọp"; chưa bố trí lối thoát hiểm thứ hai theo quy định.

Đây là những vấn đề được địa phương xác định cần kiểm tra, hướng dẫn và yêu cầu các cơ sở khắc phục theo quy định.

UBND phường Từ Liêm cũng cho biết việc xử lý vi phạm hành chính, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ hoạt động đối với các cơ sở vi phạm về PCCC gặp một số khó khăn do có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, môi trường đầu tư và đời sống của người dân.

Tuy nhiên, đây cũng là vấn đề đặt ra yêu cầu phải có phương án xử lý phù hợp, vừa bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, vừa bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản và tuân thủ các quy định pháp luật về PCCC, đất đai, trật tự xây dựng.

Không thể chỉ dừng ở việc "quá khứ để lại"

Theo ghi nhận của phóng viên, hiện tại dọc hai bên đường Nguyễn Văn Giáp, phường Từ Liêm vẫn còn một số công trình, nhà xưởng có hình thức xây dựng tạm bợ đang được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau như kinh doanh, buôn bán, làm kho, xưởng và sân thể thao.

Đối với những tồn tại này, UBND phường Từ Liêm cho rằng đây là những vấn đề hình thành từ nhiều năm trước, qua nhiều giai đoạn quản lý.

Việc một công trình được hình thành từ thời điểm nào là cơ sở quan trọng để cơ quan chức năng xác định nguồn gốc, quá trình sử dụng đất, quá trình xây dựng và trách nhiệm của các bên liên quan. Tuy nhiên, xét ở thời điểm hiện tại, nếu các công trình vẫn đang tồn tại và hoạt động thì nguy cơ mất an toàn, đặc biệt là nguy cơ cháy nổ tại các cơ sở sản xuất, kho hàng, vẫn cần được kiểm soát.

Nói cách khác, "quá khứ để lại" có thể là nguyên nhân của một tồn tại, nhưng không đồng nghĩa với việc tồn tại đó đương nhiên được tiếp tục duy trì.

Việc xử lý cụ thể đối với từng công trình cần căn cứ hồ sơ pháp lý, nguồn gốc đất, hiện trạng xây dựng, mục đích sử dụng, điều kiện PCCC và các quy định pháp luật có liên quan. Trường hợp đủ căn cứ xác định có vi phạm thì cần được xử lý theo thẩm quyền, đúng trình tự, quy định.

Đặc biệt, đối với những cơ sở có nguy cơ cao về cháy, nổ, yêu cầu bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản cần được đặt lên hàng đầu.

Thành phố đã yêu cầu xử lý dứt điểm

Trước đó, ngày 2/5/2026, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn ký ban hành Công văn số 1838/UBND-NC về việc tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai, trật tự xây dựng, PCCC đối với các công trình xây dựng sai phép, trái phép, cơ sở bị đình chỉ hoạt động về PCCC trên địa bàn.

Theo văn bản, nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về đất đai, trật tự xây dựng và PCCC, kịp thời phòng ngừa cháy, nổ trong thời gian tới, UBND TP Hà Nội yêu cầu Thủ trưởng các Sở, ban, ngành Thành phố, Chủ tịch UBND các xã, phường tiếp tục triển khai nghiêm túc, quyết liệt, hiệu quả các chỉ đạo về công tác PCCC và CNCH trên địa bàn.

Thành phố yêu cầu tăng cường công tác quản lý nhà nước về PCCC và CNCH, quản lý đất đai, trật tự xây dựng và các lĩnh vực liên quan; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về PCCC và CNCH cho người dân theo hướng thực chất, hiệu quả.

UBND TP Hà Nội giao Công an TP phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức rà soát, thống kê các cơ sở đã bị đình chỉ hoạt động, đình chỉ hoạt động có thời hạn theo phân cấp quản lý.

Căn cứ hồ sơ quản lý về PCCC, trường hợp có tài liệu, thông tin cơ sở là kho, xưởng, công trình có dấu hiệu vi phạm đất đai, trật tự xây dựng như xây dựng trái phép, sử dụng không đúng mục đích trên đất nông nghiệp, lâm nghiệp, hành lang bảo vệ đê điều, lưới điện, hành lang bảo vệ rừng, đất dự án chậm triển khai..., cơ quan chức năng có trách nhiệm thông báo danh sách và đề nghị UBND cấp xã phối hợp xử lý theo quy định.

Thành phố cũng yêu cầu tăng cường công tác nắm tình hình, tuyên truyền, kiểm tra, hướng dẫn, đôn đốc người đứng đầu các cơ sở đang bị đình chỉ hoạt động, đình chỉ hoạt động có thời hạn khắc phục các tồn tại, vi phạm về PCCC; xử lý theo quy định đối với các trường hợp cố tình vi phạm, không chấp hành quyết định đình chỉ hoạt động của cơ quan chức năng.

Đối với Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp Thành phố, UBND TP Hà Nội yêu cầu thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý nhà nước đối với ngành, lĩnh vực theo quy định; chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc chính quyền địa phương kịp thời ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng.

Các đơn vị cũng được yêu cầu phối hợp với Công an Thành phố trong công tác kiểm tra PCCC định kỳ, đột xuất đối với các cơ sở theo phân cấp, nhất là những cơ sở còn nhiều tồn tại, vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng, PCCC và các cơ sở bị đình chỉ hoạt động, đình chỉ hoạt động có thời hạn.

Cần xử lý theo đúng quy định, không để nguy cơ kéo dài

Một nội dung đáng chú ý khác trong Công văn số 1838/UBND-NC là yêu cầu Sở Công Thương, Tổng Công ty Điện lực TP Hà Nội và các đơn vị cung cấp dịch vụ điện, nước phối hợp với UBND cấp xã thực hiện quy định về biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với các cơ sở, công trình vi phạm theo quy định.

UBND TP Hà Nội yêu cầu tăng cường rà soát, kiểm tra, bảo đảm việc cung cấp dịch vụ điện, nước đối với các cơ sở đúng quy định; không cung cấp dịch vụ điện, nước đối với các cơ sở, công trình không đủ điều kiện theo quy định pháp luật có liên quan.

Đối với UBND cấp xã, TP Hà Nội yêu cầu tổ chức rà soát tổng thể, thống kê đầy đủ các kho, xưởng, công trình vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng; kiên quyết áp dụng các biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước theo đúng quy định; xử lý các vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng trên địa bàn.

Đặc biệt, văn bản nhấn mạnh việc xử lý đối với các cơ sở sản xuất, kho hàng hóa nguy hiểm về cháy, nổ nhưng không bảo đảm PCCC, tiềm ẩn nguy cơ cháy gây hậu quả nghiêm trọng.

UBND cấp xã cũng được yêu cầu rà soát, thống kê các cơ sở có quyết định đình chỉ hoạt động, đình chỉ hoạt động có thời hạn; tuyên truyền, kiểm tra, hướng dẫn, đôn đốc người đứng đầu cơ sở khắc phục tồn tại, vi phạm về PCCC. Đồng thời, phải theo dõi việc chấp hành quyết định đình chỉ và xử lý theo quy định đối với hành vi không chấp hành, không để xảy ra tình trạng cơ sở đã bị đình chỉ nhưng vẫn tiếp tục hoạt động.

Từ những yêu cầu nêu trên có thể thấy, chủ trương của thành phố không phải là bỏ qua những tồn tại hình thành từ các giai đoạn trước, mà là rà soát, phân loại và xử lý theo đúng quy định pháp luật, đặc biệt đối với những cơ sở có nguy cơ cao về cháy, nổ.

Đối với khu vực đường Nguyễn Văn Giáp, việc nhiều công trình đã tồn tại trong thời gian dài là thực tế cần được cơ quan chức năng xem xét khi xử lý. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là hiện trạng của các công trình này tại thời điểm hiện nay, mục đích sử dụng, điều kiện pháp lý và mức độ bảo đảm an toàn.

Nếu công trình đủ điều kiện hoạt động thì cần được hướng dẫn, yêu cầu duy trì các điều kiện an toàn theo quy định. Nếu phát hiện vi phạm thì cần có biện pháp xử lý phù hợp với từng trường hợp. Đối với cơ sở có nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng, việc áp dụng các biện pháp theo thẩm quyền để phòng ngừa hậu quả là vấn đề cần được ưu tiên.

Như vậy, "quá khứ" có thể giải thích vì sao một số công trình tồn tại, nhưng không thể thay thế cho yêu cầu quản lý ở hiện tại. Người dân và doanh nghiệp có quyền được biết các công trình này đang được kiểm tra, phân loại và xử lý như thế nào; đồng thời, việc xử lý cũng cần được thực hiện công khai, đúng trình tự, đúng thẩm quyền và đúng quy định pháp luật.

Trong bối cảnh TP Hà Nội đã có chỉ đạo cụ thể về việc rà soát, thống kê và xử lý các công trình vi phạm, dư luận có cơ sở chờ đợi kết quả kiểm tra của UBND phường Từ Liêm đối với từng cơ sở trên đường Nguyễn Văn Giáp, nhất là những công trình đang được sử dụng làm kho, xưởng, nơi tập trung hàng hóa hoặc hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Điều cần hướng tới là những tồn tại được xác định rõ nguồn gốc, được phân loại và có lộ trình xử lý cụ thể; những nguy cơ về PCCC được khắc phục kịp thời, qua đó bảo đảm an toàn cho người dân, người lao động và các khu dân cư lân cận.