Hài Tết đang bị hài truyền hình “đè bẹp”?

Các diễn viên hài tên tuổi như: Trấn Thành, Trường Giang hiện đang đảm nhiệm 15 chương trình gameshow các loại trên truyền hình. Ảnh: TL

Hài Tết "thất sủng"

Nếu như trước đây, cuối năm mới là dịp khán giả được xem nhiều sản phẩm hài nhất thì nay, "đặc sản" đã trở thành món ăn "bình dân". Thậm chí, vào dịp cuối tuần, khán giả còn không biết lựa chọn kênh nào để xem. Ngoài VTV3, còn có sự cạnh tranh của HTV7, Đài Truyền hình Vĩnh Long. Tính sơ sơ cũng có dăm bảy chương trình như: “Ơn giời, cậu đây rồi”, “Kỳ tài thách đấu”, “Đấu trường tiếu lâm”, “Làng hài mở hội”, “Ai cũng bật cười”, “Siêu hài nhí”... Mới đây, nhất là sự xuất hiện của "Giọng ải giọng ai" với các giám khảo là những danh hài tên tuổi như: Trường Giang, Trấn Thành, Thu Trang... Chương trình còn thu hút cả những ca sĩ tên tuổi nên đang được coi là gameshow hấp dẫn và mới lạ hơn hẳn các "đối thủ" khác. Các chương trình gameshow hài cũng vậy, đều mời được các gương mặt ăn khách nhất hiện nay như: Hoài Linh, Trấn Thành, Trường Giang, Việt Hương…. Trong khi đó, nếu làm DVD thì sự quy tụ nhiều nghệ sĩ tên tuổi là rất khó. Không chỉ khó mời mà còn khó cả chi tiền. Chỉ với 2 tiếng trong một tập trên sóng truyền hình, thù lao của các nghệ sĩ tên tuổi đã khoảng 80 triệu đồng. Trong khi đó, việc quay phim hài thường mất cả tuần lễ thì "sức" các đơn vị sản xuất khó mà trụ nổi.

Tuy nhiên, đến hẹn lại lên, các đơn vị sản xuất hài Tết phía Bắc vẫn phải vào cuộc, nhưng không khí e chừng kém rầm rộ hơn các năm. Các nghệ sĩ tham gia cũng quanh quẩn ở vài gương mặt quen thuộc. Đạo diễn Phạm Đức Dũng cũng vừa khởi động dự án phim đĩa hài "Tết này con ở đâu?"; đạo diễn Trần Bình Trọng hiện đang khởi quay tiếp dự án "Làng ế vợ 3". Ngoài ra, anh còn tiến hành thêm dự án phim hài sitcom "Râu ơi, vểnh ra" để phát hành online trên Youtube. Theo tính toán của đạo diễn Trần Bình Trọng, series hài có thể lên đến 400 số, với thời lượng 15 phút/số.

Xu hướng phát hành online để bù bằng doanh thu quảng cáo chứ không trông chờ vào tiền bán đĩa là điều mà đạo diễn Phạm Đông Hồng tính toán từ lâu. Nhờ vậy mà Công ty nghe nhìn Thăng Long của anh nhiều năm nay vẫn "thống lĩnh" thị trường miền Bắc. Năm nay, đạo diễn Đông Hồng cho biết, sẽ có ba dự án phim hài: “Enter”, “Bờm”, “Chôn nhời 4”. Bên cạnh "món quen" là khai thác các tích truyện cổ, dân gian còn là những câu chuyện đương đại, thông qua tiếng cười để châm biếm, phê phán.

Tuy nhiên, khi hỏi về doanh thu thì câu trả lời của các đạo diễn đều là sự ngán ngẩm. Những năm trước là tình trạng băng đĩa lậu, hai năm gần đây còn "bết bát" hơn khi phải "chiến đấu" với nhiều nguy cơ khác, đó là xu hướng xem online và hứng thú với hài thực tế trên truyền hình. Có đạo diễn còn cho biết, giờ đến đĩa lậu người ta cũng ít mua vì đã có các trang mạng tải về để phục vụ rồi. Còn việc bỏ tiền ra mua sản phẩm xịn hay mua vé đến nhà hát xem hài thì... chỉ cần bật tivi lên là không thiếu danh hài nào.

Hay mà không đẹp cũng khó cạnh tranh

Trong khi nhiều đơn vị sản xuất than phiền về sự bùng nổ của truyền hình thực tế làm mất đi "miếng bánh" thị phần hài Tết thì nghệ sĩ Nguyễn Công Vượng lại cho rằng, nếu nhìn rộng ra (không chỉ ở lĩnh vực hài mà ở sân khấu nói chung) thì các gameshow này có nhiều ưu điểm mà sân khấu phía Bắc nên học hỏi. Anh cho biết: "Đúng là với công nghệ phát triển truyền hình thực tế hiện nay thì các nhà hát không thể lại nổi, nếu không nói là "một trời một vực". Sân khấu vẫn dàn dựng như vậy, bằng phông bạt và hình vẽ, đạo cụ cũ kỹ và nghèo nàn... Trong khi đó, sân khấu của truyền hình thực tế lung linh và đầy tính giải trí, sử dụng màn hình Led, sân khấu chuyển động liên tục và đã áp dụng công nghệ 5D. Chúng ta cứ nói "sân khấu là thánh đường nghệ thuật", nhưng nhìn vào cách thức tổ chức hiện nay mới thấy, chúng ta đang "tự sướng" với nhau thôi chứ khán giả không thấy "thánh đường" gì cả. Ngay cả các đêm nhạc quốc tế đến Việt Nam, họ nổi tiếng như vậy nhưng khâu âm thanh, ánh sáng, sân khấu đều được họ mang từ nước ngoài sang, dù như thế là rất tốn kém. Trong khi đó, các đơn vị trong nước lại xem nhẹ điều này, hoặc nếu có thì việc đầu tư cũng chưa tương xứng. Nghệ thuật là giải trí, hay (nội dung) phải đi liền với đẹp (hình thức) nên đừng lấy câu "Tốt gỗ hơn tốt nước sơn" để lấp liếm".

Đó là lý do mà từ 2 năm nay, đạo diễn Nguyễn Công Vượng "chịu khó chi" cho tạo hình sân khấu của Gala Tết Vạn lộc. Năm nay, với chương trình thứ hai, đạo diễn này đầu tư số tiền lên đến 1 tỷ đồng dành cho khu vực sân khấu. Riêng bộ bàn ghế được đặt mua đã có giá 100 triệu đồng. Hỏi sao không thuê cho đỡ tốn kém, anh bảo, phần vì "hàng độc" họ ít cho thuê, phần vì có thuê được lại khó "setup" được với nội dung chương trình. Hơn nữa, chương trình phục vụ mục đích ghi hình để bán DVD là chính, nên phần nhìn phải được cẩn trọng nhất, phục vụ yếu tố giải trí cao nhất.

Khi được hỏi: “Chương trình này có bị ảnh hưởng bởi gameshow không?”, đạo diễn Nguyễn Công Vượng cho hay: "Các gameshow truyền hình thực tế đang làm ảnh hưởng mạnh mẽ đến việc tiêu thụ đĩa, các chương trình biểu diễn của nhà hát, nhưng với các Gala hay liveshow hài thì không dễ. Truyền hình thực tế chỉ là showgame chứ không mang tính học thuật hay nghệ thuật nhiều. So với các liveshow thì gameshow chỉ là "đồ khô" và màu sắc "thực tế" đã bị tiết giảm. Tôi chuyển hướng sang biểu diễn sân khấu rồi ghi hình là vì vậy. Vừa bán vé vừa bán được sản phẩm, vì khán giả được "mục sở thị" trước rồi".

Thảo Nguyên