Học nhiều… “treo máy”

Theo BS Trịnh Tất Thắng, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh, nếu hệ thần kinh không được hoạt động bình thường, học sinh dễ bị ức chế, bộ nhớ không tìm lại được kiến thức và rơi vào trạng thái "treo máy". Vì vậy, không nên học cấp tập mà nghỉ vài ngày trước khi thi để thư giãn đầu óc.

 

BS Trịnh Tất Thắng nói: "Hiện có xu hướng các gia đình "ép" con cái học quá nhiều, tạo áp lực con phải là học sinh giỏi, phải đạt "top ten" trong lớp. Ra đường, thấy nhiều học sinh ngồi sau xe máy, mặt tái nhợt, gục đầu vào lưng bố mẹ mà tội nghiệp. Nguyên nhân do các em bị cuốn vào guồng áp lực phải học, phải đỗ đạt và phải có kết quả cao trong các kì thi nên lao vào học tập như điên".

 

Ngoài việc học ở trường, các sĩ tử còn bỏ rất nhiều thời gian tại các “lò” luyện thi. Ảnh: Chí Cường

Thực ra, đây là mong muốn tốt và là kỳ vọng của các bậc phụ huynh. Nhưng theo phân tích của BS Trịnh Tất Thắng, mỗi học sinh có một năng khiếu khác nhau, sở thích khác nhau, thế mạnh khác nhau. Bố mẹ thì ép buộc con cái theo mong muốn của mình. Trong khi nhà trường gây áp lực cho học sinh vì bệnh thành tích. Chương trình các cấp học đã quá nặng. Cha mẹ lại gây áp lực cho con cái về tinh thần. Vậy nên, gần như mọi gánh nặng đều đổ lên đầu học sinh khiến các em căng thẳng, ức chế cực độ. Đặc biệt, vào mùa thi, các em bị nhồi nhét học ngày, học đêm, học ở trường, học "lò", học thêm với các thầy cô, học trên mạng... Học đến thể xác các em bã bời, đau đầu, mất ngủ, lo lắng hốt hoảng và ói mửa... Kết quả của sự ép học này là tạo ra những đứa trẻ phát triển lệch lạc, bị bó hẹp và có tính cách rất kì cục.

Cùng quan điểm này, BS Lê Minh Công (Phó trưởng Khoa Tâm lý Lâm sàng, Bệnh viện Tâm thần Trung ương 2) cho rằng, hướng nghiệp cho học sinh được bắt đầu từ khi các em còn học THPT chứ không phải trước mỗi kì thi để ép con cái học hành đến điên đầu. Gia đình nên biết sức khỏe thể chất và tinh thần của con em mình ra sao trong quá trình học để có cách gợi ý định hướng học hành và chọn nghề nghiệp hợp lý. Tuy nhiên, trên hết vẫn là sự đam mê, định hướng về ngành nghề mà các em muốn mình theo đuổi để có phương thức tiếp cận sao cho hiệu quả nhất.

 

BS Lê Minh Công khẳng định, sự kì vọng đôi khi là một trong những áp lực về sự cưỡng ép tinh thần. Cái chính là tạo cho các em mục tiêu học tập và ôn thi phù hợp. Còn theo BS Trịnh Tất Thắng, trước hết cần động viên các em đừng lo lắng quá về thành tích của mỗi kì thi, không quá áp lực nếu có trượt hoặc tụt hạng bởi thi cử, học tập phải có lúc này lúc khác. Chỉ cần các em hiểu và làm bài thi với những kiến thức cơ bản mà mình đã được học trong các năm học.

Theo phân tích của BS Thắng, kiến thức được bồi đắp vào trí nhớ dần dần qua các năm. Không thể "nhồi" một lúc có thể nhớ hết. Khi hệ thần kinh không được hoạt động bình thường như mọi ngày mà hoạt động căng thẳng quá mức, dẫn đến ức chế và không thể chứa hết kiến thức. Thậm chí, có em rơi vào tình trạng quên hết mọi thứ đã học. Nguyên nhân do khi căng thẳng, mất bình tĩnh quá mức, bộ nhớ sẽ không tìm lại được như kiểu "treo máy". Ngoài ra, nếu học tập không đúng cách, các em sẽ rơi vào nhiều trạng thái rối loạn như nhức đầu, mất ngủ, lo âu, trầm cảm... Đặc biệt, khi giấc ngủ bình thường bị đảo ngược, người học sẽ chỉ nhớ trung hạn hoặc ngắn hạn. Nghĩa là sẽ mất trí nhớ và kiến thức vào bao nhiêu sẽ ra bấy nhiêu.

BS Thắng khuyến cáo, để có kết quả học tập tốt, gia đình nên tạo điều kiện cho con em học thoải mái, vừa phải, dành thời gian vui chơi giải trí, thăm hỏi bạn bè... để giảm căng thẳng. Trước ngày thi, các em nên nghỉ học ôn vài ngày. Ngoài ra, chế độ ăn ngủ cho thí sinh phải đảm bảo. Các em không được bỏ bữa vì lý do bận học thi. Nên uống nhiều nước trái cây, ăn nhiều vitamin, protein. Một cốc sữa ấm buổi tối sẽ giúp các em ngủ ngon, cung cấp đủ năng lượng. Và điều quan trọng không thể xem thường là các em cần phải ngủ đủ giấc.

 

"Vào mùa thi, bao giờ số bệnh nhân tìm đến Bệnh viện Tâm thần TPHCM xin được tư vấn về các bệnh lý liên quan đến học tập cũng tăng. Chủ yếu các câu hỏi liên quan đến việc tại sao em mất ngủ, làm gì khi em lo lắng và trầm cảm quá, tại sao quên hết kiến thức, tại sao bị hốt hoảng, ói mửa...". BS Trịnh Tất Thắng Giám đốc Bệnh viện Tâm thần TPHCM

 

Hà Mỹ