Tags:
Lạ lùng chuyện “nuôi muỗi” trên đảo Trí Nguyên
GiadinhNet - Muỗi vằn (Aedes Aegypti) mang virus Dengue là vật trung gian lây truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue ở người. Chính vì vậy, Bộ Y tế luôn chuyển tải đến cộng đồng thông điệp “diệt loăng quăng sẽ không có muỗi và sẽ hết bệnh sốt xuất huyết”. Tại vùng biển Khánh Hòa, một nhóm chuyên gia đang miệt mài với Dự án tạo ra nhiều muỗi vằn "có vaccine" rồi thả ra đảo Trí Nguyên. Điều ngạc nhiên là kể từ đó, cộng đồng sống trên đảo này không còn mắc bệnh sốt xuất huyết Dengue. Thực hư câu chuyện này ra sao?
Cho muỗi ăn máu tại Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương (ảnh được cung cấp bởi Dự án “Hướng tới loại trừ sốt xuất huyết tại Việt Nam”).
Thuyết phục người dân đảo cho… thả muỗi
Trong một thời gian dài trước tháng 4/2013, khoảng 3.000 cư dân sinh sống trên đảo Trí Nguyên (cách cảng biển TP Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa 2km) liên tục bị “quấy rầy” bởi các chuyên gia và cộng tác viên thuộc Dự án “Hướng tới loại trừ sốt xuất huyết tại Việt Nam” có văn phòng đặt tại Viện Pasteur Nha Trang. Bởi những người thực hiện Dự án, khi gặp người dân chỉ xin một chuyện duy nhất: Thả muỗi.
Nghe qua, hầu hết cư dân trên đảo đều tỏ ý lo lắng. Sở dĩ họ "ngại" lời đề nghị “kỳ cục” này là vì hàng năm, cứ đến mùa dịch bệnh sốt xuất huyết thì hòn đảo tuyệt đẹp này cũng không ngoại lệ, hàng trăm người lại phải vào đất liền điều trị bệnh. Thế nhưng, bằng những lập luận chắc chắn, các chuyên gia và cộng tác viên thuộc Dự án “thả muỗi” kỳ lạ đã thuyết phục từng người, từng hộ gia đình, đồng ý. “Theo nguyên tắc, toàn bộ cư dân trên đảo phải đồng ý cam kết bằng văn bản trên tinh thần tự nguyện, sau khi đã thấu đáo mục tiêu và phương pháp thực hiện thì Dự án mới được phép tiến hành...”, TS.BS Nguyễn Bình Nguyên, điều phối viên thực địa Dự án cho hay.
“Quả là thuyết phục được toàn bộ cư dân trên đảo Trí Nguyên không hề đơn giản. Các chuyên gia và cộng tác viên dự án đã tìm đủ mọi cách để giải thích cặn kẽ và thấu đáo nhất”, TS Nguyễn Bình Nguyên chia sẻ. Đến thời điểm này, toàn bộ người dân trên đảo đã rành “lai lịch” của những “chú muỗi dự án”. Theo cách hiểu của cư dân đảo, đó là loại muỗi vằn nhưng “có vaccine” nên không thể lây truyền bệnh sốt xuất huyết cho người, lại khiến “bọn muỗi con sinh ra cũng không còn khả năng lây bệnh sốt xuất huyết”.
Hết sốt xuất huyết nhờ... “muỗi dự án”
Cán bộ Dự án thu mẫu bọ gậy tại hộ gia đình về làm thí nghiệm.
Thực hư câu chuyện muỗi có vaccine này ra sao? Chúng tôi mang thắc mắc hỏi TS Nguyễn Bình Nguyên. “Nói cách chính xác hơn là “muỗi dự án” (loại muỗi vằn lưu hành trên đảo) đã được gây nhiễm khuẩn Wolbachia. Loại vi khuẩn này tồn tại sẵn trong tự nhiên và được tìm thấy trên 60% loài côn trùng sống xung quanh con người như: Ruồi giấm, châu chấu, bướm, chuồn chuồn… Khuẩn Wolbachia (lấy ra từ ruồi giấm) khi được gây nhiễm vào muỗi vằn sẽ khống chế sự phát triển của virus Dengue gây bệnh sốt xuất huyết và một số virus khác trong cơ thể muỗi. Vì vậy, người dân hiểu "muỗi dự án" có vaccine ngăn bệnh sốt xuất huyết cũng không xa bản chất sự việc là mấy...”, TS Nguyễn Bình Nguyên vui vẻ giải thích.
Cũng theo chuyên gia điều phối dự án “thả muỗi”, điểm đặc biệt của Dự án này nằm ở chỗ, muỗi cái nhiễm khuẩn Wolbachia “kết” muỗi đực không nhiễm sẽ sinh ra thế hệ muỗi con đều nhiễm khuẩn. Còn muỗi đực nhiễm khuẩn Wolbachia “kết” muỗi cái không nhiễm sẽ khiến họ nhà muỗi “tuyệt hậu” vì trứng đẻ ra không thể nở thành loăng quăng. Trường hợp còn lại là cả muỗi đực lẫn muỗi cái đều nhiễm khuẩn Wolbachia, khi “kết” nhau sinh con đẻ cái cũng đều di truyền khuẩn này. Nói cách khác, thông qua quá trình sống tự nhiên, “muỗi dự án” sau khi được thả ra đảo Trí Nguyên sẽ lây lan khuẩn Wolbachia với tốc độ nhanh, khiến quần thể muỗi hiện hữu tại đảo mất dần khả năng lây truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue.
Được sự đồng ý của toàn bộ cư dân đảo, từ tháng 4 - 9/2013, các chuyên gia và cộng tác viên thực hiện Dự án “Hướng tới loại trừ sốt xuất huyết tại Việt Nam” bắt đầu thả muỗi vằn nhiễm khuẩn Wolbachia. Muỗi được thả bằng cách đưa lọ nước có chứa loăng quăng đến một số hộ gia đình. Đến tháng 5/2014, Dự án tiếp tục đợt thả muỗi nhiễm khuẩn Wolbachia đợt 2. Lần này cũng kéo dài đến tháng 11/2014, nhưng khác lần trước là thả muỗi trưởng thành nhiễm khuẩn Wolbachia để tránh hao hụt số lượng “muỗi dự án”.
“Từ khi thả muỗi nhiễm khuẩn Wolbachia qua 2 lần đó, tới nay muỗi vằn nhiễm khuẩn Wolbachia vẫn tự duy trì trên đảo Trí Nguyên, tự truyền khuẩn Wolbachia cho các thế hệ muỗi sau qua con đường sinh sản tự nhiên”, TS Nguyễn Bình Nguyên cho biết.
"Một tên trúng hai đích"
Theo thông tin chính thức từ Dự án đặc biệt này, kết quả giám sát liên tục dịch tễ sốt xuất huyết Dengue trên đảo Trí Nguyên, sau thời điểm thả muỗi nhiễm khuẩn Wolbachia cho thấy, không có ca bệnh nào trong năm 2014. Đến năm 2015, chỉ phát hiện 1 ca bệnh sốt xuất huyết trên hòn đảo du lịch nổi tiếng này.
Được biết, “Hướng tới loại trừ sốt xuất huyết tại Việt Nam” là dự án được Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương (Bộ Y tế) hợp tác cùng Viện Pasteur Nha Trang, Sở Y tế Khánh Hòa và các nhà khoa học thuộc ĐH Monash (Úc) nghiên cứu từ năm 2006. Trong bối cảnh rộng hơn, hiện ngoài đảo Trí Nguyên thuộc Việt Nam, 4 quốc gia khác là Úc, Indonesia, Brazil và Columbia cũng tham gia tiến hành thả muỗi nhiễm khuẩn Wolbachia ra thực địa. “Kết quả thực địa tại 4 quốc gia nói trên cũng tương tự tại đảo Trí Nguyên. Hiện các nhà khoa học Việt Nam và Úc vẫn đang theo dõi, phân tích, đánh giá kết quả nghiên cứu”, TS Nguyễn Bình Nguyên thông tin thêm.
Trong bối cảnh thế giới và Việt Nam từng phải “đau đầu” với virus Zika (gây nên chứng đầu nhỏ ở thai nhi, có liên quan đến việc lây truyền từ muỗi vằn) liệu Dự án thả muỗi nhiễm khuẩn Wolbachia có phải là "một mũi tên trúng hai đích"? “Về lý thuyết, khuẩn Wolbachia khi gây nhiễm vào muỗi vằn không chỉ ức chế sự phát triển của virus Dengue gây bệnh sốt xuất huyết mà còn ức chế sự phát triển của một số virus khác trong cơ thể chúng. Nhiều kết quả nghiên cứu trên thế giới cho thấy, trong số virus có trong cơ thể muỗi vằn bị khuẩn Wolbachia ức chế phát triển có cả virus gây nên chứng Zika. Tuy nhiên, để khẳng định chắc chắn điều này cần có thêm thời gian...”, TS Nguyễn Bình Nguyên giải thích.
Sốt xuất huyết Dengue là dịch bệnh hiện đang lưu hành trên 100 quốc gia với hàng trăm triệu ca mắc hàng năm. Tới thời điểm này, bệnh sốt xuất huyết Dengue vẫn chưa có thuốc đặc trị và vaccine phòng bệnh hữu hiệu. Trong những dự án đầy tham vọng, một số hãng dược phẩm đã loan tin thử nghiệm vaccine ngừa bệnh sốt xuất huyết với tỷ lệ phòng ngừa đạt từ 20% - 60% tùy từng tuýp virus (có 4 tuýp virus Dengue gây bệnh sốt xuất huyết đang lưu hành). Để đạt tỷ lệ ngừa bệnh này, ước tính chi phí vào khoảng 200 - 250 USD/người. Trong khi đó, theo TS Nguyễn Bình Nguyên, cư dân đảo Trí Nguyên không mất đồng nào vẫn thoát bệnh sốt xuất huyết Dengue một cách lâu dài, bền vững nhờ Dự án thả muỗi nhiễm khuẩn Wolbachia.
Bao giờ nhân rộng?
Theo TS Nguyễn Bình Nguyên, việc nhân rộng mô hình thả muỗi nhiễm khuẩn Wolbachia tương tự tại đảo Trí Nguyên để loại trừ sốt xuất huyết trên phạm vi cả nước vừa là mục tiêu, vừa là ước mơ của những người thực hiện Dự án.
Được biết, dự kiến khả năng nhân rộng sẽ diễn ra sau năm 2017. Từ nay đến lúc đó, các nhà khoa học Việt Nam và Úc sẽ tiếp tục phân tích, đánh giá các kết quả nghiên cứu thực địa. Theo TS Nguyễn Bình Nguyên, trước khi quyết định triển khai thí điểm thực địa tại Úc và Việt Nam, các nhà khoa học hàng đầu và chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực liên quan đã tiến hành đánh giá một cách toàn diện các nguy cơ có thể xảy ra khi sử dụng phương pháp thả muỗi nhiễm khuẩn Wolbachia. Kết luận cuối cùng từ Hội đồng đánh giá cho thấy, “đây là phương pháp an toàn cho con người, động vật và môi trường. Trong một lưu ý được cho là quan trọng với cộng đồng được các chuyên gia thực hiện Dự án thông tin là “muỗi mang vi khuẩn Wolbachia hoàn toàn không phải là muỗi biến đổi gene và ngoại lai (sử dụng muỗi địa phương)”.
Thả muỗi để trừ bệnh sốt xuất huyết, bạn có tin không? Riêng cư dân hiện đang sinh sống trên đảo Trí Nguyên đến thời điểm này đã đặt trọn lòng tin vào những “chú muỗi dự án” nhiễm khuẩn Wolbachia, vốn giúp họ thoát khỏi sự uy hiếp của bệnh sốt xuất huyết Dengue từ năm 2014 tới nay.
Thanh Giang/Báo Gia đình & Xã hội
Bình luận (0)
Ý kiến của bạn
6 nhóm thực phẩm 'bổ hơn thuốc bổ': Ăn đúng mỗi ngày, cơ thể tự khỏe từ bên trong
Sống khỏe - 1 giờ trướcGĐXH - Không cần thuốc bổ đắt tiền, nhiều chuyên gia khẳng định chỉ cần bổ sung đúng 6 nhóm thực phẩm quen thuộc này mỗi ngày, cơ thể đã có thể tăng đề kháng, giảm nguy cơ bệnh tật và khỏe bền lâu.
Người phụ nữ Hà Nội hồi sinh nhờ lá gan hiến tặng từ người chết não ở TPHCM
Y tế - 8 giờ trướcLá gan hiến tặng trong ngày cuối năm từ người đàn ông chết não ở TPHCM đã giúp hồi sinh sự sống cho một phụ nữ tại Hà Nội.
Đưa nội dung cấp cứu ngoại viện vào chương trình đào tạo trong các học viện, trường Công an nhân dân
Y tế - 1 ngày trướcGĐXH - Đây là nội dung được nhấn mạnh và trao đổi tại Hội thảo khoa học quốc gia về cấp cứu ngoại viện do Bộ Công an phối hợp với các đơn vị liên quan vừa tổ chức ngày 30/12 tại Hà Nội.
Báo động đỏ cứu sống người nước ngoài 50 tuổi bị ngừng tim đột ngột sau khi chơi Pickleball
Y tế - 1 ngày trướcGĐXH - Khi đang chơi pickleball cùng nhóm bạn tại một sân thể thao, người đàn ông này bắt đầu có dấu hiệu đau ngực, khó thở. Thời điểm vừa tới cổng viện, người bệnh bất ngờ ngã gục và ngừng tim, rơi vào tình trạng nguy kịch.
Món canh khoai tây đang 'hot' trên mạng: Ngon miệng nhưng không phải ai cũng nên ăn
Sống khỏe - 1 ngày trướcGĐXH - Canh khoai tây nấu rau cần đang được nhiều người truyền tai nhau như món ăn thanh mát, dễ nấu. Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo món canh “hot trend” này có thể gây bất lợi cho một số nhóm người nếu dùng không đúng cách.
Củ cải trắng tốt thật, nhưng ăn sai cách với 4 thực phẩm này có thể phản tác dụng, hại sức khỏe
Sống khỏe - 2 ngày trướcGĐXH - Củ cải trắng được xem là “thần dược” mùa lạnh nhờ hỗ trợ tiêu hóa, giải độc và tăng sức đề kháng. Tuy nhiên, theo khuyến cáo của chuyên gia dinh dưỡng, việc kết hợp củ cải trắng với một số thực phẩm quen thuộc có thể làm giảm giá trị dinh dưỡng, thậm chí gây rối loạn tiêu hóa mà nhiều người không ngờ tới.
Loại thực phẩm thay thịt đỏ giúp giảm mỡ bụng rõ rệt, nghiên cứu chỉ ra ăn mỗi ngày cân nặng cũng đi xuống
Sống khỏe - 2 ngày trướcGĐXH - Không cần ăn kiêng khắc nghiệt hay tập luyện quá sức, chỉ một thay đổi nhỏ trong bữa ăn hằng ngày cũng có thể tạo khác biệt lớn. Nghiên cứu từ Mỹ cho thấy, loại thực phẩm quen thuộc này khi dùng để thay thịt đỏ có thể giúp giảm cân, thu nhỏ vòng eo và kiểm soát mỡ bụng hiệu quả.
Cứu sống bé 15 tuổi sốc sốt xuất huyết nặng, biến chứng tổn thương thận, gan, tụy
Y tế - 2 ngày trướcGĐXH - Sau gần 4 tuần điều trị với 5 đợt lọc máu liên tục, hỗ trợ đa cơ quan và sử dụng kháng sinh phổ rộng, tình trạng của trẻ dần cải thiện.
Mùa đông nên ăn gì để giảm cân? Gợi ý thực phẩm giúp giữ dáng mà không phải nhịn ăn
Sống khỏe - 4 ngày trướcGĐXH - Mùa đông khiến nhiều người dễ tăng cân vì cảm giác thèm ăn và ít vận động hơn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, nếu lựa chọn đúng thực phẩm trong bữa ăn hằng ngày, bạn vẫn có thể kiểm soát cân nặng hiệu quả mà không cần ép mình ăn kiêng khắc nghiệt. Vậy nên ăn gì trong mùa lạnh để vừa đủ năng lượng, vừa hạn chế tích mỡ?
Bảo tồn nguồn gene cây dược liệu góp phần chăm sóc sức khỏe và phát triển kinh tế
Sống khỏe - 5 ngày trướcGĐXH - Ngày 26/12, Viện Dược liệu (Bộ Y tế) tổ chức Hội thảo khoa học “Bảo tồn và lưu trữ nguồn gene cây dược liệu giai đoạn 2021–2025” tại Hà Nội, nhằm tổng kết kết quả thực hiện, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và định hướng các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn trong giai đoạn tiếp theo.
6 món thực phẩm nên ăn vào buổi tối giúp giảm mỡ, tăng cơ hiệu quả hơn
Sống khỏeGĐXH - Bữa tối không chỉ ảnh hưởng đến giấc ngủ mà còn đóng vai trò quan trọng trong quá trình giảm mỡ và phát triển cơ bắp. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, lựa chọn đúng thực phẩm vào buổi tối có thể giúp cơ thể phục hồi tốt hơn, hạn chế tích mỡ và hỗ trợ tăng cơ hiệu quả. Dưới đây là 6 món ăn buổi tối vừa lành mạnh vừa phù hợp cho người muốn cải thiện vóc dáng.
