Lắp thang vượt nhũ triệu năm tuổi trong hang Sơn Đoòng: Cục Di sản văn hóa bất ngờ

Lãnh đạo tỉnh Quảng Bình: “Không ảnh hưởng nhiều” (?)

Như Báo Gia đình & Xã hội đã phản ánh, được phát hiện từ năm 2009, hang Sơn Đoòng (nằm trong quần thể hang động Phong Nha – Kẻ Bàng, thuộc Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng) – một di sản thiên nhiên khiến cả thế giới choáng ngợp bởi vẻ đẹp kỳ vĩ, nguyên sơ.

Từ năm 2013, di sản này được phép khai thác du lịch, cho du khách vào tham quan nhưng rất giới hạn số người tham gia nhằm hạn chế thấp nhất những tác động đến cấu tạo địa chất của hang động. Công ty Oxalis - một doanh nghiệp tư nhân được độc quyền khai thác du lịch ở Sơn Đoòng.

Tuy nhiên, ý thức giữ gìn di sản này tồn tại chẳng được bao lâu khi đầu năm 2017, Công ty Oxalis có tờ trình và nhanh chóng được Ban Quản lý vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, Sở Du lịch tỉnh Quảng Bình chấp thuận. Công ty Oxalis lập tức triển khai chuẩn bị việc bắt vít, lắp thang và vạch đường đi trên Bức tường Việt Nam - khối nhũ cao 90m có tuổi đời hàng triệu năm.

Sơn Đoòng là kiệt tác thiên nhiên ban tặng, cần phải có chính sách bảo tồn đặc biệt. Ảnh: TL

Cụ thể, để khai thác du lịch, trước đây Công ty Oxalis chỉ tổ chức đưa du khách đi vào từ cổng trước và khi chạm Bức tường Việt Nam (cuối hang) thì quay trở ra.

Tuy nhiên, với phương án khám phá xuyên hang thì du khách sẽ được đưa đến cửa sau, sau đó khám phá ngược ra cửa trước.

Để thực hiện điều này, Oxalis đưa ra phương án vượt Bức tường Việt Nam có chiều cao khoảng 90m, trong đó đoạn dưới chân là vách thẳng đứng có phần khuyết vào bên trong cao 25m; 65m còn lại lên đến đỉnh có độ dốc 45 độ.

Để vượt bức tường này, Oxalis lắp thang bằng thép không gỉ cho 25m thẳng đứng, 65m còn lại sẽ neo dây để du khách bám vào vượt qua. Hàng chục vít nở sẽ được bắn vào thạch nhũ để cố định thang kim loại, quan trọng hơn là sau khi vượt qua 25m bằng thang kim loại, du khách sẽ đi bộ trên khối thạch nhũ dài 65m còn lại.

Điều đáng nói là phương án khai thác này không hề được đánh giá tác động môi trường theo quy định của pháp luật.

Bởi vậy, đồng tình với nhiều ý kiến bức xúc của độc giả về việc coi thường di sản của Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng và Sở Du lịch Quảng Bình, một chuyên gia bức xúc: “Việc bắt vít, lắp thang và đi bộ dài hơn 60m sẽ khiến sau một thời gian với lượng người nhiều như vây thì khối thạch nhũ này sẽ bị ảnh hưởng nặng nề”.

Về sự việc này, khi trao đổi với báo chí, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình ông Trần Tiến Dũng cho hay: UBND tỉnh Quảng Bình biết chuyện này.

Ông Dũng thừa nhận, việc dựng thang, dùng ốc vít cố định thang sẽ tác động đến hang động, nhưng những tác động này “không ảnh hưởng nhiều”. Ông Dũng cho rằng, số lượng khách trong mỗi chuyến tham quan không tăng so trước nên cũng “không ảnh hưởng lắm”.

Cục Di sản văn hóa bất ngờ

Với cơ quan được giao trách nhiệm quản lý di sản, văn hóa, ông Nguyễn Thế Hùng, Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) khi được hỏi đã khá bất ngờ về hoạt động lắp thang, thực hiện tour du lịch xuyên hang Sơn Đoòng. Ông Hùng cho biết sẽ yêu cầu UBND tỉnh Quảng Bình báo cáo sự việc, sau đó sẽ có ý kiến cụ thể.

Thế nhưng, khác với quan điểm của nhiều chuyên gia bảo tồn di sản văn hóa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Tiến Dũng cho rằng trong trường hợp này không nhất thiết phải đánh giá tác động môi trường vì không sử dụng đất, chỉ theo dõi môi trường bên trong hang động.

Trong mỗi chuyến đưa du khách vào hang sẽ giám sát luôn môi trường, xem hoạt động du lịch có tác động gì đến hang động hay không. Việc bắt vít, dựng thang, hoạt động du lịch trong hang được Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng và Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Bình theo dõi, giám sát.

Ông Dũng nhấn mạnh, việc dựng thang và thực hiện tour du lịch xuyên hang đã được lãnh đạo Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng cho phép, vì đây là đơn vị trực tiếp quản lý.

Trong một lần trả lời báo chí, PGS.TS Đặng Văn Bài, Phó chủ tịch Hội Di sản, nguyên Cục trưởng Cục Di sản văn hóa khẳng định mọi hoạt động có thể gây ảnh hưởng tới di sản đều phải báo cáo xin phép Cục Di sản văn hóa.

Bởi Sơn Đoòng là di sản không chỉ của Quảng Bình mà của cả nước, cả nhân loại yêu quý thiên nhiên. Do đó, việc tác động đến di sản này mà thiếu sự tham vấn của các chuyên gia, cơ quan chuyên môn về di sản và môi trường là điều khó chấp nhận.

An Bình - Hữu Sơn

Vẻ đẹp choáng ngợp của hang Sơn Đoòng qua MV “Say you do”