Mất việc tăng cao, còn việc lương thấp

Lao động còn việc đang chịu áp lực lớn về tiền lương. Ảnh: M. Anh

 

Lượng lao động thất nghiệp tăng cao trên phạm vi toàn quốc. Số lao động còn việc thì lương thấp, thiếu thốn đủ bề từ nhà ở, điều kiện sinh hoạt, văn hóa, giải trí… Theo các chuyên gia lao động, để giải quyết tình trạng nêu trên thì cần giải pháp mạnh từ chính sách đến thực tiễn.

 

Không thất nghiệp thì… khốn đốn

 

“Qua khảo sát tại các KCN, KCX ở Hà Nội, TP HCM, Bình Dương cho thấy chỉ có 29% số người được hỏi duy trì được việc làm, 18,4% thất nghiệp, bị sa thải; 71,7% bị cắt giảm thời gian lao động, 23,7% không được nhận lương đúng kỳ hạn... Nhiều công nhân rời bỏ xí nghiệp tìm kiếm công việc khác không ổn định ở các thành phố hoặc trở về quê làm ăn sinh sống”.  GS. TS Đặng Cảnh Khanh,  Viện Nghiên cứu Thanh niên

Theo Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, thống kê của 53 Liên đoàn Lao động tỉnh, thành phố, công đoàn ngành Trung ương thì đã có gần 147.000 lao động thất nghiệp trong 4 tháng đầu năm 2012. Tại TP HCM, tới tháng 5/2012, tình hình lao động thất nghiệp vẫn tiếp tục gia tăng. Con số do UBND TP HCM công bố cho thấy quý I/2012 đã có tới trên 5.000 doanh nghiệp thông báo ngừng hoạt động. Cũng trong thời gian này có 36.000 lao động đăng ký thất nghiệp, tăng gần 60% so với cùng kỳ năm trước. 4 tháng đầu năm 2012 đã có gần 27.800 lao động nhận bảo hiểm xã hội với số tiền 140 tỷ đồng.

Tại tỉnh Bình Dương, nơi tập trung đông các KCN, KCX trong 4 tháng đầu năm cũng đã có tới trên 7.000 lao động nộp hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp và trên 10.300 người đăng ký bảo hiểm thất nghiệp. Tại TP Hà Nội, cũng trong thời gian trên, đã có trên 7.300 lao động đăng ký bảo hiểm thất nghiệp và gần 7.000 người nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Về mảng nghiên cứu chuyên ngành, GS. TS Đặng Cảnh Khanh - Viện Nghiên cứu Thanh niên cho biết, số đối tượng hưởng trợ cấp thất nghiệp ở nhóm thanh niên cũng chiếm tỷ lệ lớn. Cụ thể, ở độ tuổi dưới 24 là 12.275 người (chiếm 24,5%); từ 25 - 40 tuổi là 31.366 người (chiếm 62,7%); trên 40 tuổi là 6.416 người (chiếm 12,8%)

Các con số nêu trên cho thấy tình hình lao động thất nghiệp đang ngày càng gia tăng. Số lao động có việc làm thì đang chịu áp lực lớn về chi tiêu và vấn đề tiền lương. Theo TS. Lê Thanh Hà (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) bình quân thu nhập của người lao động trực tiếp sản xuất trong các loại hình doanh nghiệp tuy tăng nhưng cũng chỉ đạt bình quân khoảng 3,2 triệu đồng/người/tháng; tình trạng nợ lương người lao động ở các ngành xây dựng, giao thông vận tải vẫn chậm khắc phục… Do thu nhập thấp, giá cả hàng hoá tiêu dùng, các dịch vụ xã hội thiết yếu liên tục tăng cao nên nhìn chung đời sống vật chất và tinh thần của công nhân, viên chức, lao động còn gặp rất nhiều khó khăn.

Cũng theo TS Thanh Hà thì vấn đề nhà ở cho công nhân, lao động, nhà trẻ cho con công nhân, lao động ở các tỉnh, thành phố lớn, khu chế xuất, khu công nghiệp vẫn là yêu cầu rất bức xúc. Hiện vẫn có 1,6 triệu lao động phải sống trong những khu nhà trọ tạm bợ, thiếu thốn, không đảm bảo các điều kiện sống tối thiểu, không an toàn…

 

Cần cơ chế toàn diện

Để giải quyết tình trạng thất nghiệp tràn lan nêu trên, các chuyên gia nghiên cứu về lao động cho rằng cần quy hoạch và phát triển rộng khắp các cơ sở giới thiệu việc làm ở các địa phương, nhất là các vùng kinh tế trọng điểm; tăng đầu tư mở rộng thị trường xuất khẩu lao động sang các nước, các khu vực phù hợp với lao động Việt Nam; Xây dựng, hoàn thiện chính sách tiền lương trên nguyên tắc tiền lương và thu nhập trả cho người lao động phải đảm bảo đủ sống ở mức trung bình của xã hội trở lên. 

Tiếp tục thực hiện tốt các cơ chế, chính sách nhằm đẩy mạnh phát triển nhà ở cho học sinh, sinh viên, các cơ sở đào tạo và nhà ở cho công nhân, lao động tại các khu công nghiệp tập trung, người có thu nhập thấp tại khu đô thị. Cùng đó cũng cần có chính sách ưu đãi cần thiết để khuyến khích các doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân.

TS Thanh Hà cho rằng, về chuyên ngành quản lý lao động thì cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật lao động; sửa đổi, bổ sung Luật Công đoàn, Bộ luật Lao động; thúc đẩy quan hệ đối thoại, thương lượng, thỏa thuận giữa các bên về quan hệ lao động theo đúng nguyên tắc thị trường, nhất là liên quan đến thiết lập và vận hành cơ chế hai bên ở doanh nghiệp và cấp ngành.

Trên bình diện thực tiễn thì các cơ quan liên quan đã bắt tay thực hiện nhiều biện pháp nhằm hạn chế lao động thất nghiệp. Tại vùng nông thôn, đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn 1956 đã được triển khai và đạt được những thành quả nhất định. Trong giai đoạn gần đây, khi lượng lớn lao động từ các KCN, KCX, từ thành phố, đô thị đổ dồn về nông thôn do tình trạng thất nghiệp thì việc đào tạo và tạo việc làm tại chỗ cho đối tượng này ở nông thôn cũng sẽ góp phần làm giảm thiểu lượng lao động thất nghiệp.

Trên mảng xuất khẩu lao động, ngoài việc duy trì các thị trường truyền thống, mới đây Thủ tướng Chính phủ đã chấp thuận, chỉ đạo ngành lao động tiếp tục đưa lao động quay trở lại thị trường Libya khi đã có đầy đủ các phương án đảm bảo an toàn tuyệt đối cho lao động.

 

Tiếp tục thực hiện tốt các cơ chế, chính sách nhằm đẩy mạnh phát triển nhà ở cho học sinh, sinh viên, các cơ sở đào tạo và nhà ở cho công nhân, lao động tại các khu công nghiệp tập trung, người có thu nhập thấp tại khu đô thị. Cùng đó cũng cần có chính sách ưu đãi cần thiết để khuyến khích các doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân.

TS Thanh Hà cho rằng, về chuyên ngành quản lý lao động thì cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật lao động; sửa đổi, bổ sung Luật Công đoàn, Bộ luật Lao động; thúc đẩy quan hệ đối thoại, thương lượng, thỏa thuận giữa các bên về quan hệ lao động theo đúng nguyên tắc thị trường, nhất là liên quan đến thiết lập và vận hành cơ chế hai bên ở doanh nghiệp và cấp ngành.

Trên bình diện thực tiễn thì các cơ quan liên quan đã bắt tay thực hiện nhiều biện pháp nhằm hạn chế lao động thất nghiệp. Tại vùng nông thôn, đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn 1956 đã được triển khai và đạt được những thành quả nhất định. Trong giai đoạn gần đây, khi lượng lớn lao động từ các KCN, KCX, từ thành phố, đô thị đổ dồn về nông thôn do tình trạng thất nghiệp thì việc đào tạo và tạo việc làm tại chỗ cho đối tượng này ở nông thôn cũng sẽ góp phần làm giảm thiểu lượng lao động thất nghiệp.

Trên mảng xuất khẩu lao động, ngoài việc duy trì các thị trường truyền thống, mới đây Thủ tướng Chính phủ đã chấp thuận, chỉ đạo ngành lao động tiếp tục đưa lao động quay trở lại thị trường Libya khi đã có đầy đủ các phương án đảm bảo an toàn tuyệt đối cho lao động.

 

Minh Anh