Mỗi năm gần 40.000 người tự sát do trầm cảm

Khám cho một bệnh nhân bị rối loạn trầm cảm ở Viện Sức khỏe tâm thần Quốc gia. Ảnh: T.Đoàn

Trầm cảm ngày càng trẻ hóa

Hoàng Thị N năm nay 21 tuổi, đang là sinh viên một trường đại học ở Hà Nội. Trước đây, em là người khỏe mạnh, sống vui vẻ, hòa đồng. 6 tuần trước, bạn trai N nói lời chia tay. Những áp lực từ chương trình học với cú sốc tình cảm khiến N chỉ ngủ được 3-4 tiếng/tối. Chán ăn, chỉ 6 tuần, N sút 4kg. N cũng thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, không muốn đi học hay làm việc gì.

“N còn hay ngồi khóc và cảm giác cuộc sống của mình không còn có ý nghĩa. Em hay bị cáu gắt và giận dữ, nhiều lần nói với mẹ là không muốn sống nữa, muốn chết để không phải đau khổ như hiện tại”, bác sỹ Nguyễn Doãn Phương - Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần Quốc gia chia sẻ.

Khi nhập viện, các bác sĩ chẩn đoán N đã trong giai đoạn trầm cảm nặng không có triệu chứng loạn thần, có ý tưởng tự sát. Theo bác sỹ Dương Minh Tâm, Trưởng phòng Điều trị các rối loạn liên quan đến Stress (Viện Sức khỏe tâm thần Quốc gia), tại Khoa, hiện có cùng lúc 3 bệnh nhân trầm cảm muốn chết, trong đó có bệnh nhân nữ 21 tuổi trên đây, một nam giới và một bệnh nhân mới về hưu. May mắn, cô gái 21 tuổi này và nữ sinh viên năm 2 đều được gia đình đưa đến viện trước khi có hành động dẫn đến tự sát. “Bệnh nhân nam còn lại đã thực hiện hành vi tự sát bằng cách cuốn dây điện vào cổ tay, cổ chân và cắm điện”, BS Tâm cho biết.

Các chuyên gia cho biết, hiện trầm cảm đang có xu hướng trẻ hóa. Độ tuổi bị trầm cảm phổ biến trong khoảng từ 18-45 tuổi, nữ thường dễ mắc hơn nam. Trong đó, chiếm cao nhất là độ tuổi từ 18-29 (với khoảng gần 5%). Đây là độ tuổi sinh viên, người lao động trẻ.

Chỉ tính riêng trong năm 2016, Viện Sức khỏe tâm thần khám và điều trị ngoại trú cho hơn 18 nghìn lượt bệnh nhân trầm cảm (chiếm 30%), điều trị nội trú 446 lượt bệnh nhân. Mỗi năm, số người tự sát do trầm cảm ở nước ta từ 36.000 - 40.000 người. Đa số là do bệnh nhân cảm thấy mình vô dụng, tội lỗi, không xứng đáng sống.

Bác sỹ Tâm chia sẻ: “Một thực tế là số lượng người đến khám vì bệnh lý tâm thần ngày càng tăng lên.Vào nghề được 15 năm nay, từ chỗ chỉ có 1-2 người khám sức khỏe tâm thần mỗi ngày thì nay con số đó tăng lên 200 trường hợp tại Viện. Riêng về trầm cảm, trung bình mỗi ngày có 50 bệnh nhân đến khám và điều trị về trầm cảm”.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến trầm cảm, trong đó những năm gần đây do stress tăng lên. Áp lực cuộc sống cao, gặp nhiều sang chấn, người sống khép kín “nuốt nước mắt vào trong”... là những đối tượng có nguy cơ cao bị trầm cảm. Hội chứng trầm cảm cũng gặp tỷ lệ cao ở những người ly thân, ly dị, thất nghiệp.

Khi nào nên đi khám trầm cảm?

Theo các chuyên gia, có đến 80% bệnh nhân trầm cảm không được điều trị đúng chuyên khoa bởi từ các dấu hiệu, họ thường đến bác sĩ nội, bác sĩ đa khoa để khám.

Các chuyên gia cảnh báo: Có 10 dấu hiệu của trầm cảm cần chú ý như: Cảm giác buồn chán, trống rỗng; Khó tập trung suy nghĩ, hay quên; Luôn cảm giác mệt mỏi, không muốn làm việc gì; Cảm giác mình có tội lỗi, vô dụng, không xứng đáng; Mất ngủ, hoặc ngủ quá nhiều; Hay cáu gắt, giận dữ; Giảm thích thú trong các hoạt động hoặc sở thích hàng ngày; Giảm cảm giác ngon miệng, sụt cân hoặc ăn quá nhiều; Nghĩ về cái chết, có ý tưởng hoặc hành vi tự sát… Ngoài ra, nhiều bệnh nhân trầm cảm còn được biểu hiện bằng các triệu chứng như đau đầu, đau tức ngực, các rối loạn tiêu hóa…

Bác sỹ Tâm lý giải: Trầm cảm không chỉ có 10 dấu hiệu này mà còn 18- 22 triệu chứng cơ thể nữa. Nếu liệt kê, ai cũng “giật mình” thấy mình có dấu hiệu cả. Tuy nhiên không phải cứ bỗng dưng xuất hiện một, hai dấu hiệu nhất thời trong ngày là bạn đã “quy kết” mình bị trầm cảm mà phải có tiêu chuẩn về thời gian. “Nếu không có yếu tố gì tác động, các triệu chứng này xuất hiện từ 2 tuần trở lên liên tục mới được chẩn đoán là trầm cảm”, BS Tâm nói.

Đặc biệt, có 3 dấu hiệu cần được chú ý hơn để chẩn đoán trầm cảm như: Khí sắc giảm (luôn ủ dột, u sầu, chán chường); Giảm ham thích so với trước đây (trước đây thích đi mua sắm, “buôn dưa lê” tám chuyện, xem phim… nay cũng không thích thú); Giảm năng lượng (dễ mệt mỏi). Bị trầm cảm giai đoạn nhẹ bệnh nhân có thể có 1 – 3 triệu chứng chủ yếu, và 1 – 2 triệu chứng phổ biến (7 trong số 10 triệu chứng trên đây). Giai đoạn trầm cảm nặng, bệnh nhân có đầy đủ 8 – 10 triệu chứng.

Qua nghiên cứu, các chuyên gia cho biết, phụ nữ có nguy cơ mắc trầm cảm nhiều hơn nam giới 2 lần. Đó là bởi ở phụ nữ có sự thay đổi hormone ở lứa tuổi dậy thì, trong chu kỳ kinh nguyệt, giai đoạn mang thai, bị sảy thai, giai đoạn mãn kinh có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm.

Trầm cảm là một rối loạn rất phổ biến trong dân số, nhưng chỉ có tỉ lệ thấp được phát hiện và điều trị theo đúng chuyên khoa. Rối loạn trầm cảm có thể chữa được để bệnh nhân ổn định và tái hòa nhập với xã hội, nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Thu Nguyên