Mưu sinh trên đỉnh Tây Thiên

Đường lên Tây Thiên hùng vĩ. Ảnh: N.T

 

Trong ánh nắng vàng rực rỡ của ngày đầu hè, từ chân núi ngước tầm mắt lên phía đỉnh núi, quần thể chùa lẩn khuất sau những cánh rừng nguyên sinh và những dãy núi nối nhau trập trùng với dáng vẻ hùng vỹ. Đang chuẩn bị thuê dép nhựa ở một cửa hàng ngay gần cổng tam quan, một chị phụ nữ độ tuổi ngoài 30, đầu đội mũ lá rộng, trong bộ quần áo cũ kỹ tươi cười mời chúng tôi leo núi bằng... xe máy.

 

Đường gập ghềnh thế này, làm sao đi được xe máy? - Đi tốt, tuy chưa lên được tới đỉnh, nhưng khoẻ ra bao nhiêu!

Điều khiến tôi bất ngờ khi chính chị là người cầm lái. Càng bất ngờ hơn vì chiếc Honda cup 50 đã xuống cấp lại là con xe được dùng làm phương tiện cho chuyến đi. Chị quảng cáo: Con xe này đã leo núi 17 năm nay rồi, khoẻ như ngựa!!!

 

Chị Loan tâm sự: "Xe ôm ở đây gần thất nghiệp rồi, sang năm sẽ hoàn thành cáp treo, chẳng ai chịu leo núi với con cup50 nữa đâu".

Chị xe ôm tên Loan. Chị Loan bảo: Lên đỉnh Tây Thiên khách phải cuốc bộ, nay nhà chùa đang làm thêm con đường nữa tuy chưa hoàn thành nhưng vẫn chạy xe máy được. Không như bên Thiền viện Trúc Lâm, đội quân xe ôm toàn Min-khơ và cánh đàn ông cầm tay lái, bên này, đa số lại là phụ nữ.

Trước sự mời gọi của chủ xe, tôi bắt đầu cuộc hành trình lên đỉnh non thiêng mà trong lòng hơi hơi lo lắng. Rú ga, chiếc xe ôm thốc vào chân núi rồi rẽ về phía phải nơi có con đường tách riêng với đường bộ phía dưới suối. Chị Loan nhắc tôi hãy ngồi dồn về phía trước để cân bằng xe. Nhưng cơ thể tôi cứ tuột hẳn ra sau. Tuy nhiên vẫn không đáng sợ khi những lúc xe lượn vòng cua tay áo rồi bò lên dốc khác cao hơn. Cứ thế hành trình từ chân núi lên đến đền Cậu tuy mang tiếng là ngồi xe nhưng vẫn mệt lử.

Là dân gốc xã Đại Đình, chị Loan mở quán nước kiếm sống tại chân núi, thế rồi sẵn có nhu cầu đi xe máy lên núi của khách, chị chạy luôn. Chị Loan cho biết, những nhà hàng, quán nước dọc chân núi này hầu như nhà nào cũng chạy xe ôm. "Phục vụ khách cũng vừa là nghề kiếm ăn mà. Chị còn sắm cả máy ảnh mang theo người đây, em thích chụp ảnh làm kỷ niệm thì bảo chị nhé" - Chị Loan không quên chào mời.

Chị Loan kể: "Làm nghề chạy xe ôm ở đây nguy hiểm luôn chờ chực. Có lần, chả hiểu thế nào đang leo dốc thì xe chết máy. Cứ thế cả người cả khách bị lôi tuột trở lại. May mà không sao. Một bên vách núi, một bên bờ vực. Một lần, có ông khách Tây ngồi lên, chưa kịp bò mà xe đã không thể tải nổi".

Lên đến đền Cậu, chị Loan dắt xe vào dưới một tán cây, ngồi đợi tôi trở lại để cùng xuống núi. Giá cả thoả thuận: Lên 20.000 đồng, về cũng vậy; Ngồi chờ cũng 20.000 đồng với lý do, thời gian ngồi chờ chị có thể xuống núi làm được vài chuyến nữa.

 

Đoạn nào dốc quá, Loan lại cười tươi nhờ khách xuống xe để đẩy xe.

Trĩu gánh mưu sinh

Tôi hoà mình vào dòng người hành hương lên đỉnh núi, chốc chốc lại thấy một số người quang gánh kĩu kịt gánh đồ lễ thuê.

 

"Muốn lên đỉnh Tây Thiên mà không phải đi bộ, khách có thể thuê người ta khiêng lên. Chỉ cần nằm vào võng sẽ có người khiêng lên. Tuy nhiên giá sẽ nằm vào khoảng 1 triệu đồng. Thỉnh thoảng cũng có một vài khách nhà giàu. Cái việc này chỉ có cánh đàn ông mới làm được" - Chị Hạnh kể.

"Bây giờ còn ít đấy. Đến mùa lễ hội, cả khu vực này có hàng trăm người làm nghề này. Chúng tôi hầu hết là dân Tam Đảo. Nhưng đông nhất vẫn là người xã Đại Đình" - Chị Hạnh, một người gánh đồ thuê dáng nhỏ thó kể... Chị áng chừng số lễ trong quang gánh của mình nặng hơn 20kg.

"Gánh quen rồi, cả đi lên rồi xuống ngót 30 cây số. Một chuyến như thế mất gần cả ngày." Chiều xuống núi, nghỉ ngơi, ngày mai chị lại dành thời gian cho vụ mùa vì lúa đã chín. Ngày thường chị có mặt từ sáng sớm ở chân núi để tìm "mối" gánh hàng thuê. "Mỗi ngày chỉ một chuyến duy nhất, người khoẻ nhất cũng không thể đi hai chuyến. Sức đâu. Thích nhất là sáng sớm tìm được người thuê ngay thì được về sớm" - Chị Hạnh kể.

Đội quân gánh thuê lên đỉnh Tây Thiên đủ mọi lứa tuối, già có, trẻ có, nhưng hùng hậu nhất vẫn là phụ nữ tuổi trung niên. Giá mỗi chuyến gánh thuê lên tận đỉnh núi nơi thờ Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu giao động từ 200 - 400 ngàn đồng tùy theo khối lượng hàng hóa vận chuyển.

 

Gánh thuê ở Tây Thiên.

Chị Hương - "đồng nghiệp"của chị Hạnh đứng chống đòn gánh nghỉ chờ khách vào lễ đền Cậu tâm sự: "Rụng rời cả chân đi ấy chứ, đừng tưởng sau mỗi chuyến gánh gồng thế này có đôi ba trăm bạc mà sướng. Sự thật là vắt kiệt sức sau mỗi chuyến đi. Tôi gánh thuê đã 6 năm nay, thuộc từng phiến đá đường đi, nhưng làm một vài năm nữa thôi. Yếu, không đủ sức leo nữa rồi..."

Đường lên Tây Thiên đẹp như một bức tranh thuỷ mặc. Nhưng có đi mới thấm mệt. Leo núi tay không, lại được xe ôm hỗ trợ một đoạn đường dài, vậy mà mới đi bộ được vài cây số  mà tôi đã thấy ù cả tai. Thế mới thấy phục những phụ nữ gánh thuê, trĩu nặng vai gầy mà đôi chân vẫn thoăn thoắt.

Tuy có tiền, nhưng gánh đồ lễ thuê lên núi không phải là "nghề" được ưa thích bởi nó quá vất vả. Hầu hết những phụ nữ làm nghề này đều là trụ cột gia đình. Họ một nắng hai sương quanh năm bán mặt cho đất bán lưng cho trời, vẫn không đủ ăn. Hết mùa vụ, họ lại gồng mình trĩu nặng nỗi lo mưu sinh. Chẳng ai có thể cân đong đo đếm được sự nhọc nhằn của họ trên những đoạn đường dốc ngược lên đỉnh Tây Thiên vời vợi...

 

Tây Thiên cách Hà Nội khoảng một giờ xe chạy về phía Bắc, thuộc địa phận xã Đại Đình (Tam Dương, Vĩnh Phúc). Khu danh thắng Tây Thiên có diện tích khoảng 148ha, nằm trên sườn ngọn núi Thạch Bàn thuộc dãy Tam Đảo là một vùng đa dạng sinh học. Những năm gần đây khu danh thắng này nổi lên như một điểm du lịch thu hút một số lượng lớn khách đến Vĩnh Phúc. Đối với những ai ham thích du lịch sinh thái, Tây Thiên là một địa điểm lý tưởng cho một chuyến đi bộ giữa khung cảnh đẹp như tranh vẽ.