“Mỵ” rời núi vào Nhà hát Lớn

Một cảnh trong vở diễn “Mỵ” (ảnh nghệ sĩ cung cấp).

“Mỵ” và những cách để “hút khách”

Sau một thời gian dài chuẩn bị, ngày 12/9, vở diễn Mỵ đã chính thức được giới thiệu đến báo chí, trước khi công diễn tại Nhà hát Lớn. Vở diễn nằm trong dự án dài hơi Nam An show, với sự “bắt tay” của nhiều đơn vị, gồm nhà hát, nhà tổ chức show, nhà đầu tư và nhà tổ chức tour. Nghệ sĩ Tuyết Minh được mời làm cố vấn nghệ thuật cho dự án.

Nam An show khác với các dự án nghệ thuật cũng như các chương trình nghệ thuật gắn với du lịch khác ở chỗ, dấu ấn bản sắc vùng miền sẽ được khai thác sâu và trở thành điểm nhấn chủ đạo. Tham vọng dài hơi là khai thác đặc trưng của 54 dân tộc và 6 vùng văn hóa. Tuy nhiên, còn phải xem sự tiếp nhận của khán giả đến đâu - sau vở “Mỵ” này, các đơn vị mới lại tính tiếp.

Mô hình này xuất phát từ chủ trương lớn hồi năm 2017 của Bộ VH-TT&DL, gắn việc thực hiện các show diễn nghệ thuật đỉnh cao với quảng bá, thu hút khách tham quan, du lịch. Rất nhiều vở diễn được dàn dựng công phu, thuộc nhiều loại hình sân khấu như kịch nói, tuồng, chèo, cải lương, ca múa nhạc đã luân phiên sáng đèn tại “thánh đường” của nghệ thuật.

Khoảng 6 tháng đầu “thí điểm”, sân khấu Nhà hát Lớn luôn chật kín các ghế ngồi. Nhưng càng về sau, lượng vé bán ra khá ít, không quá 100 vé. Số còn lại chủ yếu là vé mời. Đây có lẽ là nguyên nhân khiến cho từ đầu năm 2018 đến nay, các nghệ sĩ và công chúng đã không còn thấy những buổi diễn “chất lượng cao” như chủ trương của Bộ VH-TT&DL.

Để khởi động trở lại, nghệ sĩ Tuyết Minh đã được đặt hàng xây dựng một vở diễn vừa mang giá trị nghệ thuật cao, vừa có khả năng thu hút được khách du lịch đến với Nhà hát Lớn. Chọn tác phẩm “Vợ chồng A Phủ” để chuyển thể thành vở diễn “Mỵ” là nằm trong tính toán của nghệ sĩ Tuyết Minh, thỏa mãn được nhiều điều kiện: Một tác phẩm có giá trị sức sống lâu bền, quen thuộc với nhiều thế hệ khán giả và nhất là giàu bản sắc văn hóa.

Xem cách thức thực hiện “Mỵ”, có thể thấy, nghệ sĩ Tuyết Minh và Nhà hát Ca múa nhạc dân gian Việt Bắc đã tính toán khá bài bản trong khoảng thời gian gần 2 năm qua. Toàn bộ phần “nhìn” như thiết kế mỹ thuật sân khấu, phục trang diễn viên đều được mời từ TPHCM để mang lại dư vị mới mẻ cho khán giả Thủ đô. Khi công diễn ở Liên hoan ca múa nhạc tại Cao Bằng, hai yếu tố này đã tạo nên ấn tượng khá mạnh cho khán giả. Phục trang không bê nguyên từ văn hóa Mông mà có sự cách điệu, sáng tạo mới để mang đến hiệu ứng thị giác. Theo nghệ sĩ Tuyết Minh, nếu bê nguyên sẽ làm khó cho diễn viên vì trang phục nguyên bản Mông rất nặng. Trong khi đó, các diễn viên phải chuyển động rất nhiều, các động tác bưng bê diễn ra liên lục trong suốt 75 phút sẽ khiến diễn viên kiệt sức.

Phần âm nhạc trong vở diễn cũng là một cải tiến mới để mang tính đương đại hơn. NSƯT Mạnh Tiến, Lê Minh Sơn, Minh Đạo, Minh Đức đã ứng dụng tất cả các vật dụng của đồng bào dân tộc, các nhạc cụ gắn với văn hóa dân tộc Mông như cái mõ trâu, cái cối, cái chày, dao, thớt… lên sân khấu và biến nó thành nhạc cụ nghệ thuật. Nghệ sĩ Tuyết Minh hi vọng, đây chính là điểm đặc sắc để thu hút khách nước ngoài. Bởi khi đến Việt Nam, điều họ hứng thú nhất là được tìm hiểu và sống trong không gian văn hóa vùng miền. Sức ảnh hưởng trước đó của “Vợ chồng A Phủ” sẽ là một lợi thế lớn để khơi gợi sự tò mò của khán giả khi đến với phiên bản “Mỵ” của Nhà hát Lớn.

Sẽ trình diễn bản rút gọn

Về cơ bản, “Mỵ” và “Vợ chồng A Phủ” không có nhiều khác biệt về cốt truyện. Vẫn là sự ca ngợi phẩm chất cao đẹp, sức sống mãnh liệt và khát vọng tự do cháy bỏng của những người con nơi núi rừng Tây Bắc. “Từ quãng đời tủi khổ, câm lặng của Mỵ và A Phủ trong những đêm dài đen tối dưới ách thống trị tàn bạo của chúa đất phong kiến cùng với tư tưởng thần quyền giết chết mọi ước mơ, khát vọng, làm tê liệt cả ý thức lẫn cảm xúc của con người. Những kiếp người cơ cực ấy đã truyền lửa sống và cùng nhau vùng dậy can trường từ bóng tối của cuộc đời đau khổ, tủi nhục, chạm tới ánh sáng nhân phẩm, tự do để được sống, được yêu, được hạnh phúc trên chính mảnh đất, núi rừng quê hương mình”, nghệ sĩ múa Tuyết Minh cho hay.

Tuy nhiên, từ sân khấu thi cử đến sân khấu bán vé cũng là hai câu chuyện khác xa nhau, nên ê-kíp đã phải cắt vở diễn cô đọng với độ dài 30 phút. Các chi tiết bị cắt gồm các phân đoạn có sử dụng lời hát nhiều, hay cảnh táo bạo cũng sẽ phải cắt hoặc giảm liều lượng, như cảnh hút thuốc phiện của gia đình thống lý Pá Tra, cảnh Mỵ bị “bắt vợ” và bị A Sử cưỡng ép, hành hạ… Bởi bên cạnh việc hướng đến khách du lịch, trong kế hoạch của Nam An show, “Mỵ” sẽ được quảng bá sâu rộng đến các trường học như một cách tiếp cận văn học “trực quan sinh động” cho học sinh.

Về kế hoạch ra mắt tác phẩm, ông Nguyễn Thành Nam, Giám đốc Công ty Nam Hưng Media - đơn vị sáng lập Nam An show cho biết: “Từ giờ đến cuối năm 2018, vở diễn “Mỵ” sẽ được công diễn 10 buổi tại Nhà hát Lớn với thời lượng 75 phút. Còn với những buổi diễn theo tour thì ê-kíp sẽ thu gọn trong thời lượng là 30 phút để phù hợp với khách du lịch quốc tế. 10 buổi diễn này chỉ mang tính chất quảng bá tác phẩm chứ chưa hẳn đặt nặng về doanh thu nên giá vé sẽ không quá đắt và có nhiều mức giá khác nhau”. Buổi công diễn đầu tiên của vở diễn nghệ thuật “Mỵ” được ra mắt tại Nhà hát Lớn vào tối 26/9.

Minh Nhật