Nâng độ tuổi trẻ em lên dưới 18 tuổi

Nhiều quy định sẽ được sửa đổi để đảm bảo quyền trẻ em. Ảnh minh họa: C.T

Luật cũ “vênh” với Công ước Liên Hợp Quốc

Sáng 12/11, Bộ trưởng Bộ LĐ,TB&XH Phạm Thị Hải Chuyền, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ đã trình bày tờ trình về dự án Luật BVCS&GDTE (sửa đổi). Theo tờ trình, sau 10 năm thực hiện Luật BVCS&GDTE, công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em có nhiều đổi mới và đạt được nhiều thành tựu. Tuy nhiên, bối cảnh KT-XH của đất nước đã có nhiều thay đổi, xuất hiện vấn đề mới tác động đến trẻ em và việc thực hiện các quyền trẻ em.

Việc thực hiện Luật BVCS&GDTE năm 2004 đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, không đáp ứng yêu cầu của các vấn đề mới phát sinh cần sự điều chỉnh của pháp luật. Quy định trẻ em là công dân Việt Nam dưới mười sáu (16) tuổi chưa tương thích với Công ước của Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em quy định: “Trẻ em là người dưới 18 tuổi, trừ khi luật pháp quốc gia công nhận tuổi thành niên sớm hơn”. Hiến pháp năm 2013 ghi nhận quyền con người, quyền công dân, trong khi luật năm 2004 chỉ quy định trẻ em là công dân Việt Nam dưới mười sáu (16)  tuổi. Do đó, không có cơ sở pháp lý để bảo đảm các quyền trẻ em đồng thời là quyền con người đối với trẻ em là người nước ngoài cư trú tại Việt Nam, trẻ em không quốc tịch cư trú tại Việt Nam.

Cũng theo tờ trình, Luật BVCS&GDTE năm 2004 quy định 10 nhóm quyền cơ bản của trẻ em, các quyền còn lại hoặc chưa được quy định hoặc quy định rải rác tại các luật khác. Việc này, chưa thể hiện được tinh thần Luật về trẻ em cần “tuyên ngôn” đầy đủ các quyền trẻ em theo Công ước của Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em. Điều 37 Hiến pháp năm 2013 quy định trẻ em có quyền tham gia vào các vấn đề về trẻ em, đây là nội dung mới chưa được quy định tại Luật BVCS&GDTE năm 2004.

Thực hiện quyền trẻ em liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của nhiều bộ, ngành, tổ chức, địa phương nhưng chưa có quy định cụ thể về cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, tổ chức, địa phương. Các biện pháp giám sát, báo cáo chưa được quy định cụ thể trong Luật BVCS&GDTE năm 2004 nên một số nội dung, chỉ tiêu về quyền trẻ em chưa được thực hiện đầy đủ; Chưa quy định chính thức cơ quan, tổ chức đại diện cho tiếng nói, nguyện vọng của trẻ em. Hệ thống bảo vệ trẻ em ba cấp độ (phòng ngừa, hỗ trợ, can thiệp) đã được triển khai thực hiện tại một số địa phương trong những năm qua và đạt được nhiều kết quả về bảo vệ trẻ em, song việc bảo vệ trẻ em ba cấp độ chưa được quy định rõ ràng tại Luật BVCS&GDTE năm 2004.

Trẻ em được bảo vệ khi tố tụng

Cũng trong sáng 12/11, ông Đào Trọng Thi - Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội (Ủy ban) đã trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật BVCS&GDTE sửa đổi. Theo đó, về độ tuổi trẻ em đa số ý kiến nhất trí về việc nâng độ tuổi trẻ em lên thành dưới 18 tuổi theo lập luận nêu trong tờ trình của Chính phủ thay cho mức dưới 16  tuổi như hiện hành. Ủy ban cho rằng, việc điều chỉnh này là cần thiết, vừa bảo đảm tuân thủ Công ước quốc tế về quyền trẻ em, vừa thống nhất với các quy định của pháp luật Việt Nam về tuổi trưởng thành đầy đủ, đồng thời phù hợp với độ tuổi hoàn thành giáo dục phổ thông, là bậc học giúp trẻ em hoàn thiện nhân cách, phát triển cả về thể chất và tinh thần để sẵn sàng tham gia vào đời sống xã hội.

Về sự công bằng trong hưởng thụ sự hỗ trợ của nhà nước đối với trẻ em bậc học mầm non, qua giám sát, Ủy ban nhận thấy, hiện đầu tư phát triển hệ thống giáo dục mầm non chưa bảo đảm công bằng trong cơ hội phát triển đối với mọi trẻ em. Đặc biệt là trong thụ hưởng hỗ trợ từ nhà nước giữa trẻ em ở các cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập. Đa số ý kiến nhất trí với quy định bảo đảm công bằng trong việc hỗ trợ ngân sách cho bậc học mầm non, không phân biệt cơ sở giáo dục công lập hay ngoài công lập.

Ủy ban tán thành với quan điểm của dự án Luật BVCS&GDTE (sửa đổi) về việc quy định nội dung bảo vệ trẻ em trong quá trình tố tụng vì điều này vừa mang tính pháp lý, vừa mang tính nhân văn. Tuy nhiên, dự án Luật BVCS&GDTE (sửa đổi) có nhiều nội dung quy định trùng lắp với các quy định trong pháp luật về tố tụng hiện hành. Cụ thể là quy định trẻ em có quyền được luật sư bào chữa, được trợ giúp pháp lý, được xét xử kín... Ủy ban đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu, rà soát kỹ và chỉ nên quy định trong Luật này những vấn đề mang tính nguyên tắc nhằm bảo vệ lợi ích tốt nhất của trẻ em trong quá trình tố tụng. Cùng đó, Ủy ban đề nghị nghiên cứu, quy định rõ trách nhiệm của nhà trường, là nơi trực tiếp giáo dục, chăm sóc trẻ em, trang bị kiến thức, kỹ năng, rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống, góp phần hình thành nhân cách và bảo đảm sự phát triển toàn diện cho trẻ em.

Minh Anh/Báo Gia đình & Xã hội