Ngăn một sự hấp dẫn chết người

Làn khói chết người vì thế vẫn lan tỏa từ ngoài vỉa hè đến phía trong công sở.

Nghị trường Quốc hội khóa XIII có một nơi rất đặc biệt, từng được “lên báo”. Ấy là lần đầu tiên, bất kể đại biểu làm ở đâu, vị trí thế nào… nếu muốn hút thuốc thì cũng phải “chui” vào một căn phòng nhỏ xíu như chiếc hộp đặt bên ngoài hội trường. Chả khác gì một sự “phân biệt đối xử” với người nghiện thuốc lá, ấy thế mà ai cũng thấy vui vẻ. Người không hút thuốc hết khổ sở. Người nghiện thuốc thấy rõ trách nhiệm của mình với số đông. “Chiếc hộp” đó chỉ được trang bị một cái quạt, một gạt tàn lớn và ghế ngồi đơn sơ. Mấy ngày đầu, nơi hút thuốc tập trung ấy còn đông, về sau cứ lác đác dần.

Hàng lang nghị trường hết mùi khói thuốc. Cũng là chuyện hợp lý, bởi nơi đây chẳng phải là nơi thông qua Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá đó sao? Nhưng hình ảnh đẹp đẽ đó chỉ là một thành tích nhỏ nhoi trong nỗ lực gian nan của cả xã hội chống lại làn khói hấp dẫn đến chết người. Thuốc lá vẫn ngập đường phố, công sở, len lỏi cả vào bệnh viện, nhà trường, hay bất kỳ nơi công cộng nào khác vì nỗ lực của ngành y tế có vẻ còn đơn độc.

Phải làm gì để những cố gắng của ngành Y tế và các cơ quan khác không trở nên vô ích? Có lẽ không gì hiệu quả hơn việc “đánh” vào túi tiền. Năm 2006, thuế với thuốc lá đã được điều chỉnh lên mức chung là 55%. Năm 2008, tăng thêm 10%. Thế nhưng, theo các báo cáo, tiêu thụ thuốc lá chẳng giảm đi. Sắp tới, có thể mức thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá từ ngày 1/1/2016 đến hết ngày 31/1/2018 là 70% và từ 1/1/2019 là 75%. Như thế, mức tăng giá thực của thuốc lá thấp hơn mức tăng GDP, như vậy sức mua vẫn tăng. Tổ chức HealthBridge Canada tại Việt Nam đánh giá như vậy.

Nên chăng, hãy nghiên cứu phương án của Bộ Y tế, tăng mức thuế với thuốc lá lên 105% cho năm 2015 và 145% cho năm 2018 – những mức tăng tối ưu có thể khiến người tiêu dùng phải cân nhắc cái sự sung sướng nguy hiểm với sự hao hụt tài chính trông thấy rõ. Nếu không, mục tiêu “tỷ lệ hút thuốc lá của nam giảm còn 39% vào năm 2020” theo Chiến lược Quốc gia phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2020 rất khó mà đạt được.

Thứ khói có chứa 7.000 hóa chất với 70 loại gây ung thư đã khiến 100 triệu người chết trong thế kỷ 20. Nhưng kỳ lạ, ở Việt Nam, nó vẫn giúp một “đại gia” thuốc lá tăng sản lượng đều đều, bất chấp nền kinh tế khó khăn đến đâu!

Việt Nguyễn