Ngày Tết chưng hoa Trạng nguyên rất đẹp nhưng có độc không?

Sự tích hoa Trạng Nguyên

Theo Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Điệp, Giám đốc Trung tâm Dịch thuật Dịch vụ Văn hóa và KHCN, hoa Trạng nguyên ở Việt Nam còn được người Trung Quốc gọi là hoa Nhất phẩm hồng, người Nhật gọi là hoa Tinh Tinh Mộc… thường trồng phổ biến trong chậu nhỏ, ra hoa vào dịp gần Tết.

Truyền thuyết Mexico kể về một em bé không thể kiếm được quà tặng cho bạn đêm trước Giáng sinh nên đã nhổ vài cây cỏ dại mọc ven đường. Khi mang cây cỏ dại đó tới nhà thờ thì bất ngờ chúng đã nở ra thành các bông hoa đỏ. Phép màu kỳ diệu khiến mọi người chứng kiến cho rằng, dù món quà có bình thường nhưng được trao tặng bằng tình yêu thương vẫn rất đẹp. Sau đó, cây Trạng nguyên chọn làm hoa Noel ở nhiều quốc gia.

Ảnh minh họa.

Ở Mỹ, hoa Trạng nguyên được biết đến sau khi đại sứ đầu tiên của Mỹ - Tiến sĩ Joel Robert Poinsett - đến Mexico và giới thiệu loài hoa này với Hoa Kỳ vào năm 1825. Ông say mê những bông hoa đỏ rực này nên đã vận chuyển một số cây về để làm quà tặng bạn bè của mình.

Ở Việt Nam thì có tích rằng: "Có một học trò lên kinh ứng thí đã ngày đêm ôn luyện và quyết tâm thi đỗ trạng nguyên. Trên đường lên kinh, cậu học trò thấy một cây lá xanh lạ lùng ven đường nên đem lòng yêu thích. Cậu liền bứng cây đó mang theo.

Khi cậu học trò được vinh danh bảng vàng Trạng nguyên, vinh quy bái tổ về làng thì ngọn cây lá xanh đã chuyển thành màu đỏ rực như để chúc mừng cậu đỗ đạt. Vì đang rất vui, cậu học trò đã gọi loài cây này là cây hoa Trạng nguyên.

Cây Trạng Nguyên có đặc điểm nổi bật là lá phía trên có màu đỏ và sau đó chuyển dần sang xanh. Nhiều người lầm tưởng đó là hoa của cây Trạng Nguyên nhưng thực ra đó là lá của cây lúc non và sẽ chuyển dần sang màu xanh khi lá trưởng thành. Trạng nguyên còn có cây ra lá màu trắng và hồng nhạt, tuy nhiên loại màu đỏ được ưa chuộng hơn cả.

Ý nghĩa phong thủy của cây Trạng nguyên

Trong phong thủy, cây Trạng nguyên là biểu tượng cho sự thành đạt trong học hành, thi cử đỗ đạt... Vì cây nở hoa đúng dịp Tết nên mang đến một năm mới may mắn và thành công cho cả gia đình. Ở thôn quê mang ý nghĩa chào đón khách đến nhà với tình cảm mộc mạc, chân thành.

Dù nhiều tên gọi, nhưng cây Trạng nguyên vẫn tượng trưng cho nét cao quý, mộc mạc, dịu dàng. Màu hoa đỏ rực là biểu tượng cho sự đoàn tụ, niềm hạnh phúc, sự bình an cũng như là niềm tin tưởng ở một tương lai. Người ta tặng cho nhau những cây Trạng nguyên với mong muốn gửi đến lời chúc cho sự đỗ đạt, thành công trong thi cử, viên mãn trong cuộc sống.

Ngày lễ tốt nghiệp, bạn bè thường tặng cây Trạng nguyên như món quà chúc mừng cùng tấm thiệp xinh xắn.

Cây hoa Trạng nguyên còn được lựa chọn làm món quà ý nghĩa đối với người thân, bạn bè trong các dịp lễ Tết, cưới hỏi, mừng thọ.

Sự thật về hoa Trạng nguyên có độc?

Gần đây, trên một số trang mạng xã hội đã xuất hiện một số bài viết cảnh báo mọi người không nên sử dụng cây trạng nguyên chưng trong nhà dịp lễ Tết vì rất độc, có thể gây nguy hiểm cho trẻ nhỏ.

Bác sĩ Võ Thị Thu, giảng viên bộ môn Đông y, Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam đã giải thích trên Sài Gòn Tiếp Thị rằng, có một quan niệm sai lầm phổ biến trong suy nghĩ của rất nhiều người là trong cây trạng nguyên có độc tính. Có lẽ do phần lớn các loài trong chi đại kích (euphorbia) có chứa chất độc và do tên gọi của cây trạng nguyên trong tiếng Anh (poinsettia) cũng tương tự như từ “chất độc” (poison).

Quan niệm sai lầm này càng được lan truyền nhanh hơn khi có sự cộng hưởng của những lời đồn đại rằng năm 1919, một đứa trẻ hai tuổi ở Mỹ chết sau khi ăn lá trạng nguyên. Từ đây, nhiều gia đình khi phát hiện trẻ ăn lá trạng nguyên cũng vội vàng đưa đi cấp cứu.

Các nghiên cứu y học gần đây đã xem lại 22.793 trường hợp chẩn đoán ngộ độc do cây Trạng nguyên đã cho kết quả 92,4% không có bất kỳ triệu chứng nào và phần lớn các trường hợp (96,1%) cũng không cần xử trí cấp cứu.

Đặc biệt, nghiên cứu đã kết luận không có trường hợp nào tử vong vì thành phần dược chất trong cây Trạng nguyên. Y văn Việt Nam hiện cũng xếp cây Trạng nguyên vào nhóm không độc. Nếu có ăn phải lá Trạng nguyên thì cùng lắm chỉ xảy ra triệu chứng rối loạn tiêu hoá do viêm nhẹ dạ dày và ruột chứ khó có khả năng tử vong. Do đó, những tin đồn ăn lá Trạng nguyên sẽ chết tức khắc đã đến lúc chấm dứt.

Tuy lá cây Trạng nguyên không phải là độc nhưng những người nhạy cảm với nhựa mủ (latex) có thể bị dị ứng. Nhựa mủ là một đặc điểm chung của một số loài thực vật tiết ra những chất trắng lỏng đục giống như sữa. Theo một nghiên cứu của trường ĐH Y khoa Georgia (MCG), các nhà khoa học đã phát hiện ra khoảng 40% người bị dị ứng với mủ cao su thì cũng dị ứng với hoa Trạng nguyên.

Vì vậy nhà có người nhạy cảm không nên đem cây Trạng nguyên vào nhà. Nếu lỡ ăn phải lá trạng nguyên, đôi khi người hay động vật bị tiêu chảy hoặc nôn mửa.

Những người bị dị ứng với nhựa mủ cao su nên cẩn thận với hoa Trạng nguyên, hầu hết các loại phản ứng trực tiếp xảy ra khi bị dị ứng bao gồm chứng phát ban, thở khò khè, ngứa, muốn chảy nước mũi, khó thở và hạ huyết áp.

Cách trang trí hoa Trạng nguyên ngàyTết

Hiện thế giới có khoảng 109 loài Trạng nguyên nhưng loại Trạng nguyên đỏ, dáng lùn được nhập về Việt Nam rất được yêu thích vì đặc tính dễ trang trí. Cây Trạng nguyên được trồng chậu làm cảnh trang trí nội thất rất bắt mắt và sang trọng cả ở nhà và văn phòng, trang trí khuôn viên đơn lẻ hoặc phối với nhiều loại hoa khác.

Cây Trạng nguyên đẹp nhất là đặt nơi gần nguồn ánh sáng lớn khiến cây càng rực rỡ. Cây tươi đẹp lâu lại nở đúng dịp Tết nên nhiều nhà chưng thể hiện ước muốn có một năm mới thành công và may mắn cho cả gia đình.

Trong nhà ở, văn phòng nên giữ nguyên cây trong chậu nhựa, đặt chậu hoa lên đĩa lót rồi trang trí vào bàn làm việc, kệ tủ, giá, phòng khách, ban công, quầy lễ tân… Loài hoa này đặc biệt đẹp và sang trọng khi trồng vào chậu sứ, giỏ mây tre đan… rồi rải lớp sỏi trắng lên mặt chậu hoa là có ngay món quà tặng đẹp và ý nghĩa.

Ở không gian rộng lớn có thể chọn nhiều cây Trạng nguyên trồng vào chậu lớn làm tiểu cảnh, hay phối hợp với nhiều cây khác làm cho không gian thêm sinh động, tươi vui, đem lại lạc quan, niềm hi vọng, sức mạnh, sự thánh thiện trong cuộc sống.

Ngọc Hà