Nghề công tác xã hội: Cung chưa đủ cầu

Nhân viên đang chăm sóc cụ già tại một trung tâm bảo trợ xã hội. Ảnh: Hạnh Nguyên

Làm kiểu kiêm nhiệm

Theo Cục Bảo trợ xã hội (Bộ LĐTB&XH), cả nước hiện có khoảng 7,5 triệu người cao tuổi; 5,3 triệu người tàn tật; 1,4 triệu trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn; 1,3 triệu đối tượng cần sự trợ giúp xã hội. Đặc biệt, chúng ta còn hàng vạn xã đặc biệt khó khăn, hàng triệu cá nhân, gia đình, nhóm xã hội nảy sinh các vấn đề phức tạp, nghiện ma túy, bị bệnh hiểm nghèo…cần sự trợ giúp của đội ngũ công tác xã hội. Trong khi có cả hàng chục triệu người cần sự hỗ trợ, hiện chỉ có khoảng 5.000 cán bộ, nhân viên làm việc trong các cơ sở bảo trợ xã hội, trung tâm chữa bệnh, giáo dục lao động xã hội cho người nghiện ma túy, gái mại dâm. Có khoảng 2.000 người làm trong các cơ quan lao động thương binh - xã hội và khoảng 3.000 cán bộ chuyên trách cùng hàng chục ngàn cộng tác viên, tình nguyện viên cấp xã.

Tuy nhiên, phần lớn số này chưa được đào tạo cơ bản về công tác xã hội mặc dù một nửa số này có trình độ cao đẳng, đại học. Do không có chuyên môn nên họ làm việc theo trực giác, thiếu nhận thức, hiểu biết và những kỹ năng cần thiết về công tác xã hội nên hiệu quả thấp. Phần đông đội ngũ này làm trái ngành nghề, kiêm nhiệm, thiếu những kỹ năng cần thiết. Chẳng hạn chăm sóc sức khỏe một người già cần phải có chuyên môn về y tế chứ không hẳn chỉ chăm sóc đơn thuần.

Theo báo cáo của Cục Phòng chống tệ nạn xã hội (Bộ LĐ,TB&XH), cả nước có 995 cán bộ làm công tác phòng chống tệ nạn xã hội ở cấp huyện, quận, thị xã, thành phố, tuy nhiên có tới 770 người kiêm nhiệm (chiếm 77%). Còn ở cấp xã, phường, thị trấn có 9.673 cán bộ chuyên trách, kiêm nhiệm (chiếm 100%). Bên cạnh đó, mức phụ cấp của người làm công tác xã hội rất thấp cho nên cũng không thu hút được nhân lực (theo quy định cán bộ ở cấp xã, phường được hưởng phụ cấp120.000 đồng/người/tháng). Thậm chí, nhiều địa phương còn phải chia nhỏ mức phụ cấp hoặc có nơi không có phụ cấp. Đó là những nguyên nhân khiến ngành này khó thu hút được nguồn nhân lực.

Bà Nguyễn Thị Phương, Giám đốc Trung tâm Giáo dục lao động xã hội số 2 (Hà Nội) cho biết, không tránh khỏi tình trạng có lao động trẻ đến xin làm việc ở trung tâm nhưng chỉ qua một thời gian ngắn, họ đã bỏ đi tìm ngành nghề khác. Hoặc có người lại bị trung tâm đào thải vì mục đích của họ khi đến làm việc không như trung tâm mong muốn. Theo ghi nhận, thực tế một số người đã bỏ các trung tâm, xin chuyển sang các cơ sở y tế để có được mức thu nhập nằm trong hệ thống ngạch bậc, thang bảng lương vì cho rằng mức độ phơi nhiễm y tế nguy hiểm cũng như nhau, thì tìm nơi làm việc đãi ngộ tốt hơn, ổn định hơn.